Пулдан олдин тафаккур: бойлар нимани бошқача қилади?

Нега айрим инсонлар бир хил шароитда ҳам ўсади, имконият топади ва молиявий жиҳатдан кучаяди, бошқалар эса доим бир жойда айланиб қолади? Гап ҳар доим диплом, таниш-билиш ёки омадда эмас. Кўп ҳолатда фарқни айнан фикрлаш тарзи белгилайди.

Бойликка олиб борадиган йўл аввал ҳамёнда эмас, бошда бошланади. Кимдир ўтмишга ёпишиб яшайди, кимдир эса хатоларини тажрибага айлантириб, ҳар куни ўзини янгилайди. Ана шу оддий, лекин ҳал қилувчи фарқ вақт ўтиб катта натижаларни беради.

Оддий фикрлаш инсонни орқага тортади

Кўпчилик молиявий ўсишга тўсқинлик қиладиган энг катта омил ташқи шароит деб ўйлайди. Аслида эса инсонни кўпроқ унинг ички қарашлари чеклайди.

Оддий фикрлашга хос белгилар қуйидагилар:

• Ўтмишни қумсаш. Бундай инсонлар доим “олдин яхши эди”, “ўша пайтда имконият кўп эди” деган фикр билан яшайди. Натижада улар бугунги имкониятларни кўрмай қўяди.

• Имкониятни қўлдан бой беришдан қўрқиш. Қўрқув шунчалик кучли бўладики, инсон қарор қабул қилиш ўрнига доим иккиланиб юради.

• Бойларни ёмонлик деб ўйлаш. Агар инсон онг остида “бойлар ҳалол бўлмайди” ёки “кўп пул бузади” деган ишончни ушлаб юрса, у ўзи ҳам бойишни ички жиҳатдан рад эта бошлайди.

• Доимий шикоят. Бундай одамлар сабаб қидиришга устаси фаранг бўлади: бозор ёмон, вақт нотўғри, атрофдагилар ёрдам бермайди, шароит етарли эмас.

• Ўқиш ва ўрганишни ёқтирмаслик. Ривожланишдан тўхтаган инсон даромадда ҳам тўхтайди.

• Инвестициядан қўрқиш. Пулни фақат сақлашни билиб, уни кўпайтириш механизмларидан қочиш ҳам ўсишни секинлаштиради.

• Ўзгаришдан қўрқиш. Эски ҳаёт ноқулай бўлса ҳам, таниш муҳит бўлгани учун инсон ундан чиқишни истамайди.

Бу қарашлар ташқи томондан хавфсиздек кўринади, лекин амалда инсонни бир жойда ушлаб туради. Қисқаси, “тинчгина яшайман” деб юриб, имкониятлар поездидан тушиб қолиш ҳеч гап эмас.

Бой тафаккур қандай ишлайди?

• Молиявий жиҳатдан ўсадиган инсонлар пулни бошқача кўради. Уларнинг фикрлаш услуби ҳам, қарор қабул қилиш тарзи ҳам фарқ қилади.

• Бой одам фикрлашининг асосий белгиларини қуйидагича тушунтириш мумкин:

• Бугунги кун билан яшайди. У кечаги афсуслар билан эмас, бугунги имкониятлар билан ишлайди.

• Хатолардан ўрганади. Муваффақиятсизликни шахсий фожиа эмас, тажриба деб қабул қилади.

• Шикоят қилмайди. Чунки шикоят натижа бермаслигини яхши билади. У сабаб эмас, ечим қидиради.

• Доим ривожланади. Китоб, курс, тажриба, мулоқот — барчаси унинг ўсиш қуролига айланади.

• Ёмон одатлардан халос бўлади. Чунки интизомсиз катта натижа бўлмаслигини тушунади.

• Ҳаракат қилади. Ҳаддан ташқари ўйлаб қолиш ўрнига, кичик бўлса ҳам амалий қадам ташлайди.

Энг муҳими, бой тафаккурли инсон пулни мақсад эмас, восита деб кўради. У пул орқали эркинлик, имконият, хавфсизлик ва таъсир доирасини кенгайтириш мумкинлигини англайди.

Фарқ қаерда кўринади?

Бир қарашда бу икки фикрлаш ўртасидаги фарқ жуда оддийдек туюлади. Аммо ҳаётда айнан шу майда фарқлар катта тафовутни келтириб чиқаради.

Масалан:

Оддий фикрлашли инсон муаммо кўрса, “нега айнан мен?” дейди.
Бой тафаккурли инсон эса “буни қандай ҳал қилсам бўлади?” деб сўрайди.

Оддий инсон хато қилса, уялиб ортга чекинади.
Бой тафаккурли инсон эса хатони таҳлил қилиб, кейинги қадамни режалаштиради.

Оддий инсон ўзгаришдан қўрқади.
Бой тафаккурли инсон эса ўзгаришни ўсиш учун нарх деб қабул қилади.

Мана шу қарашлар вақт ўтиб фақат даромадга эмас, инсоннинг бутун ҳаёт сифатига таъсир қилади.

Бойлик аввало одатларда бошланади

Кўпчилик бойликни фақат катта маош, бизнес ёки йирик инвестициялар билан боғлайди. Аслида эса бойликка олиб борадиган пойдевор кундалик одатларда қурилади.

Масалан:

• вақтни беҳуда сарфламаслик;

• янги билим олиш;

• даромад манбаларини кўпайтириш ҳақида ўйлаш;

• эмоция билан эмас, ҳисоб-китоб билан қарор қабул қилиш;

• эртанги кун учун захира яратиш;

• атрофдагиларнинг фикрига қараб эмас, мақсадга қараб яшаш.

Бундай одатлар инсонни аста-секин бошқача ҳаётга олиб чиқади. Ҳа, бу тез бўлмайди. Лекин реал ўсишнинг йўли ҳам айнан шу.

Фикрлашни ўзгартириш учун нима қилиш керак?

Агар инсон ҳақиқатан ҳам ҳаётини бошқача босқичга олиб чиқмоқчи бўлса, аввало тафаккурини тозалаши керак.

Бунинг учун қуйидаги қадамлар фойдали:

Биринчидан, шикоятни камайтириш керак. Ҳар бир норозилик ўрнига битта ечим ўйлаб кўришнинг ўзиёқ тафаккурни ўзгартиради.

Иккинчидан, бойлик ҳақидаги салбий ишончларни қайта кўриб чиқиш зарур. “Пул ёмон”, “бойлар ҳалол эмас” каби қарашлар инсонни орқага тортади.

Учинчидан, доимий ўрганишни ҳаёт тарзига айлантириш керак. Бугун ўқимаган одам эртага рақобатда ортда қолади.

Тўртинчидан, кичик инвестиция маданиятини ўрганиш муҳим. Гап фақат катта пул ҳақида эмас — билимга, вақтга, кўникмага сармоя қилиш ҳам инвестиция ҳисобланади.

Бешинчидан, ҳаракатни кечиктирмаслик керак. Идеал пайт келмайди. Кўпинча ўсиш нотайёр ҳолатда бошланган биринчи қадамдан келади.

Хулоса

Оддий одам ва бой одам ўртасидаги асосий фарқ ташқи кўринишда эмас, фикрлаш тарзида. Бири ўтмишга қараб яшайди, бири эса келажакни қуради. Бири қўрқув билан тўхтайди, бири хатодан сабоқ олади. Бири шикоят қилади, бири ҳаракат қилади.

Энг қизиғи, бой тафаккур туғма хусусият эмас. Уни шакллантириш мумкин. Бу эса яхши хабар: демак, ҳаётни ўзгартириш имконияти ҳам бор.

Сизча, бойликка энг катта тўсқинлик қиладиган омил — қўрқувми, одатми ёки нотўғри фикрлашми? Ўз фикр ва мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг!