Инсонни «арзон» кўрсатадиган 9 та хавфли одат ва ундан қутулиш йўллари

Жамиятда инсон ҳақидаги дастлабки ва энг мустаҳкам таассурот нафақат унинг қимматбаҳо кийими ёки моддий имкониятлари, балки майда кўринган кундалик одатлари орқали шаклланади. Ижтимоий этикет ва этика бўйича етакчи мутахассисларнинг таъкидлашича, айрим ноўрин хатти-ҳаракатлар шахснинг обрўсини, ички савиясини ва ҳурматини атрофдагилар кўз ўнгида бир лаҳзада тушириб юборади. Кўпчилик бунга эътибор қаратмайди, бироқ айнан шу одатлар муносабатлардаги масофани кенгайтириб, инсоннинг ижтимоий нуфузига жиддий путур етказади. Хўш, инсонни «арзон» кўрсатувчи асосий нуқсонлар нималардан иборат ва уларни қандай бартараф этиш мумкин? Мақола охирида эса асосий интрига — юксак маданият эгасига айланишнинг бош калити ва ўз устингизда ишлашнинг барча тафсилотларини маълум қиламиз.

Муомала ва рақамли этикетдаги қўпол хатолар

Суҳбат ва рақамли алоқа жараёнида инсоннинг ички маданияти яққол намоён бўлади:

• Сўкиниш ва саводсиз нутқ: Оғиздан чиққан қўпол сўзлар, ҳақоратлар ва талаффуз қоидаларини менсимаслик инсоннинг маданий савияси пастлигидан далолат берувчи энг биринчи омилдир;

• Саломлашмаслик ва мулоқотни инкор этиш: Салом-аликка эътиборсизлик нафақат ҳурматсизлик, балки суҳбатдошни менсимаслик белгиси сифатида қабул қилинади;

• Нотанишларга овозли хабар юбориш: Ижтимоий тармоқлар ва мессенжерларда биринчи марта мулоқот қилаётган шахсга рухсатсиз овозли хабар («голосовой») йўллаш рақамли одоб-ахлоқ чегараларини бузиш ҳисобланади;

• Суҳбатдош сўзини бўлиш ва хатоларини тузатиш: Мулоқот чоғида қаршидаги инсоннинг фикрини чала қолдириш ҳамда унинг нутқидаги камчиликларни кўрсатиб, бошқалар олдида камситиш жуда катта тарбиясизлик саналади;

• Баланд овозда гапириш: Жамоат жойларида ёки шахсий суҳбатда бақириб сўзлаш бошқаларга ноқулайлик туғдиради ва эътиборни арзон усуллар билан тортиш истагини билдиради.

«Ҳақиқий зиёлилик ва салобат қиммат либосларда эмас, балки суҳбатдошни эшитиш ва ҳурмат қилиш маданиятида кўринади», — дейди мулоқот психологияси бўйича мутахассислар.

Ташқи кўриниш ва шахсий интизомдаги камчиликлар

Шахсий парвариш ва вақтни тўғри бошқаришдаги бепарволик ҳар қандай чиройли кўринишни чиппакка чиқаради:

• Кир ва қаровсиз пойабзал: Уст-бош қанчалик чиройли бўлмасин, тозаланмаган ва кир пойабзал инсоннинг ўзига нисбатан ҳурматсизлигини билдирувчи биринчи деталдир;

• Шошқалоқлик ва бесаранжомлик: Ҳар бир ҳаракатда ортиқча типирчилаш, бесаранжомлик ва шошма-шошарлик инсоннинг ички хотиржамлиги йўқлигини фош этади;

• Учрашувларга кечикиш: Белгиланган вақтга ўз вақтида етиб келмаслик ўзгаларнинг энг қимматли ресурси бўлган вақтини ўғирлаш ва ҳурмат қилмаслик белгисидир;

• Қаровсиз ва пала-партиш тирноқлар: Тоза бўлмаган, синган ёки пала-партиш маникюр ташқи гигиенанинг энг кўзга ташланадиган нуқсони ҳисобланади.

Асосий ечим ва юксак ҳурмат қозониш формуласи

Кўпчиликни қизиқтирган энг муҳим масала — бу одатлардан қандай қилиб тез фурсатда воз кечиш ва жамиятда чинакам эҳтиромга эга бўлиш йўлидир. Энг муҳим ечим ва хулоса шундаки, инсон ўз нутқини назорат қилиш, ташқи деталларга синчковлик билан қараш ва вақтга қатъий риоя қилишни одатга айлантирса, унинг атрофидаги муҳит ҳам тубдан ўзгаради. Ушбу 9 та салбий одатни бартараф этиш — ўзингизга бўлган юксак ҳурматни ошириб, жамиятда доимо юқори баҳоланувчи ҳақиқий маданиятли шахсга айланишингизга кафолат беради.

Сизнингча, кундалик ҳаётда ушбу 9 та одатдан қайси бири инсонни энг кўп обрўсизлантиради? Ўзингизда ёки атрофдагиларингизда шундай хатоларни пайқаганмисиз? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва ушбу муҳим ижтимоий одоб-ахлоқ қоидаларини яқинларингиз ҳамда дўстларингизга улашинг!