150 yıl yaşamış köpekbalığının ölümü bilim insanlarını şaşırttı

İrlanda’nın Sligo Kontluğu kıyılarında ilk kez bir Grönland köpekbalığının ölüsü kıyıya vurdu. Uzmanlar bu olayı nadir bir bilimsel gelişme olarak değerlendiriyor; çünkü bu tür, dünyadaki en uzun ömürlü omurgalı canlılardan biri kabul ediliyor.

Bilim insanlarının hesaplamalarına göre, yaklaşık 3 metre uzunluğundaki köpekbalığı en az 150 yaşındaydı. Bu, onun 19. yüzyılın ortalarında, Kraliçe Victoria ve ABD Başkanı Abraham Lincoln döneminde doğduğu anlamına geliyor. Ancak uzmanlar, Grönland köpekbalıklarının 300–400 yıl, bazı tahminlere göre ise 500 yıla kadar yaşayabildiğini belirtiyor. Bu nedenle 150–200 yaşındaki köpekbalıkları bile henüz yeni yetişkin sayılıyor.

İrlanda Balina ve Yunus Grubu deniz biyoloğu Emily De Luz’a göre, bu köpekbalığının ölümü son derece üzücü; çünkü hayvan tam da üreme çağına ulaşmış olabilir.

Ölen canlı, İrlanda Ulusal Müzesi gözetiminde özel bir laboratuvara götürüldü. Burada bilim insanları, güvenlik kurallarına sıkı sıkıya uyarak köpekbalığının kapsamlı bir patolojik-anatomik incelemesini gerçekleştirdi. Gelecekteki araştırmalar için deriden, kalpten, karaciğerden, gözden, kaslardan ve diğer organlardan örnekler alarak sakladılar.

Araştırmacılar, Grönland köpekbalığı hakkında hâlâ pek çok sırrın çözülemediğini belirtiyor. Örneğin nerede çiftleştikleri, kaç yavru doğurdukları ve ne sıklıkta üredikleri henüz kesin olarak bilinmiyor. Bu nedenle bilim insanları, dünyada bu türden kaç tane bulunduğunu bile kesin biçimde tahmin edemiyor.

İnceleme sırasında köpekbalığının 50 kilogramlık karaciğeri ve 34 kilogram ağırlığındaki kalbi de incelendi. Uzmanlar kalpte yaşlanma belirtileri bulunmasına rağmen kalbin iyi çalıştığını kaydetti. Bu durum, Grönland köpekbalığının yaşlanmaya karşı yüksek dayanıklılığa sahip olduğunu gösteriyor.

Köpekbalığının gözleri de özel ilgi uyandırdı. Daha önce bu türün neredeyse hiç göremediği düşünülüyordu. Ancak 2026 yılında yapılan yeni araştırmalar, görme sistemlerinin yüzlerce yıl boyunca iyi durumda kaldığını ve karanlık su ortamına uyum sağladığını gösterdi.

Bilim insanlarına göre Grönland köpekbalığının DNA’yı onarma yeteneği, hücreleri yaşlanmaya karşı koruyan mekanizmaları ve kalbinin uzun yıllar boyunca verimli çalışması, insanlarda yaşlanma sürecinin incelenmesi ve uzun yaşamın sırlarının çözülmesi açısından büyük önem taşıyabilir.

Uzmanlar köpekbalığının ölüm nedenini henüz belirleyemedi. Vücudunda ağ izine veya dış yaralanma belirtisine rastlanmadı. Alınan biyolojik örneklerin laboratuvar analizlerinin, bu nadir canlının neden öldüğüne ışık tutması bekleniyor.