Yapay zeka yarışı: Teknoloji devlerinin borcu 350 milyar dolara ulaştı

Yapay zeka (AI) teknolojilerini geliştirme ve uygulama süreci, küresel teknoloji devleri için benzeri görülmemiş bir mali yük haline geliyor. Bloomberg tarafından yapılan analizlere göre, son beş yıl içinde sektörün en büyük oyuncuları olan Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve Oracle şirketlerinin toplam borcu 350 milyar dolar arttı. Bu fonların büyük bir kısmı, AI modellerini eğitmek ve bunların çalışmasını sağlayan modern veri merkezlerini (data-center) inşa etmek için kullanılıyor. Bu konuda Ixbt.com haber veriyor.

Günümüzde AI altyapısı, geleneksel sunucu sistemlerinden önemli ölçüde daha pahalıdır. Yeni nesil veri merkezleri, binlerce özelleşmiş NVIDIA hızlandırıcısının yanı sıra son derece güçlü elektrik besleme ve soğutma sistemleri gerektiriyor. Bu nedenle, büyük şirketlerin sermaye harcamaları keskin bir şekilde arttı. Örneğin, geçen yıl bu beş şirket borç faizlerini ödemek için 10 milyar dolardan fazla harcama yaptı; bu rakam 2019 yılına göre iki kat daha fazladır.

Finansal istikrar ve not düşüşleri

Şirketler arasında finansal durum farklılıklar gösteriyor. Alphabet (Google) hala yüksek serbest nakit akışına sahip olsa da, Amazon'un bu yılın ilk çeyrek sonuçlarına göre nakit akışı negatif seviyeye geriledi. Oracle şirketinin durumu ise daha endişe verici: Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P Global Ratings, AI altyapısına yapılan devasa harcamalar nedeniyle şirketin kredi notunu en düşük yatırım seviyesine indirdi.

DA Davidson & Co. analisti Gil Luria, yazılım geliştiricilerinin iş modelinin kökten değiştiğini belirtiyor. Eskiden bu tür şirketler büyük sermaye harcamaları olmadan faaliyet gösterirken, artık bulut bilişim ve AI teknolojileri onları sunucu altyapısına milyarlarca dolar yatırmaya zorluyor. Bu durum, çoğu şirketin net kârı ve nakit rezervleri üzerinde olumsuz bir etki yaratıyor.

Gelecekteki riskler ve yatırımcı şüphesi

Amazon CEO'su Andy Jassy ve Meta kurucusu Mark Zuckerberg dahil olmak üzere şirket yöneticileri, bu harcamaların karşılığını vereceğine dair güven duyuyor. Onlara göre, AI işlem gücüne olan talep şu anda arzdan çok daha yüksek ve bu yatırımlar gelecekte büyük kazançlar getirecek. Ancak tahvil piyasası ve büyük yatırımcılar temkinli hareket ediyor. Özellikle Amazon'un yakın zamanda çıkardığı 25 milyar dolarlık tahvillere olan talep beklenenden düşük kaldı.

Fitch Ratings analisti Jason Pompei, şu an için bu yatırımların geri dönüşü hakkında kesin bir sonuca varmanın zor olduğunu belirtiyor. Ona göre, AI etrafındaki mevcut heyecan büyük ölçüde gelecekteki büyüme beklentilerine dayanıyor. 2026 yılına gelindiğinde, en büyük teknoloji şirketlerinin veri merkezleri ve NVIDIA çipleri için 725 milyar dolara kadar harcama yapması planlanıyor.

Uzmanlar, Intel örneğinde olduğu gibi, pazar liderlerinin bile yanlış stratejik kararlar ve devasa borçlar nedeniyle krize girebileceği konusunda uyarıyor. Özbekistan pazarında da küresel AI hizmetlerinin kullanımı artarken, bu teknoloji devlerinin finansal istikrarı tüm dünya dijital ekonomisi için belirleyici bir önem taşıyor.