Avtomobil xaridida amortizatsiya omili: Nega narx tushishi hali ham muhim?
Avtomobil bozorida yangi transport vositasini tanlashda koʻpchilik xaridorlar asosan uning tashqi koʻrinishi, texnik xususiyatlari va yoqilgʻi tejamkorligiga eʼtibor qaratishadi. Biroq, koʻp yillar davomida avtomobil egalari uchun eng asosiy xavf hisoblangan amortizatsiya, yaʼni vaqt oʻtishi bilan mashina qiymatining pasayishi, bugungi kunda biroz eʼtibordan chetda qolayotgandek tuyuladi. Mutaxassislarning fikricha, bu omilni eʼtiborsiz qoldirish kelajakda jiddiy moliyaviy yoʻqotishlarga olib kelishi mumkin. Bu haqda Autocar.co.uk xabar beradi.
Soʻnggi yillarda avtomobil savdosida lizing va muddatli toʻlov tizimlarining, xususan, gʻarb mamlakatlarida ommalashgan PCP (Personal Contract Purchase) kabi moliyaviy sxemalarning keng tarqalishi xaridorlarda xotirjamlik hissini uygʻotdi. Bunday shartnomalarda avtomobilning kelajakdagi minimal qiymati kafolatlanadi, bu esa foydalanuvchini narx tushishi bilan bogʻliq toʻgʻridan-toʻgʻri xavflardan himoyalanganidek koʻrsatadi. Biroq, aslida amortizatsiya baribir xaridorning choʻntagiga taʼsir oʻtkazadi.
Moliyaviy sxemalar ortidagi haqiqat
PCP va shunga oʻxshash moliyaviy vositalar avtomobilning amortizatsiya xavfini goʻyoki gilam ostiga yashirib qoʻygandek boʻladi. Xaridor har oylik toʻlovlarni amalga oshirar ekan, u aslida avtomobilning foydalanish davridagi qiymat yoʻqotishini qoplab boradi. Shartnoma yakunida kutilganidan pastroq qoldiq qiymat yangi avtomobil uchun boshlangʻich badal sifatida ishlatilishi mumkin boʻlgan mablagʻning kamayishiga sabab boʻladi.Oʻzbekiston bozorida ham avtokredit va lizing xizmatlari rivojlanib borayotgan bir paytda, ikkilamchi bozordagi narxlar barqarorligi muhim ahamiyatga ega. Masalan, Chevrolet kabi mahalliy brendlar yoki Toyota va Hyundai kabi xalqaro rusumlarning ayrim modellari oʻz qiymatini yaxshi saqlab qoladi. Aksincha, texnologik jihatdan tez eskiruvchi yoki ehtiyot qismlari topilishi qiyin boʻlgan yangi brendlar bir necha yil ichida oʻz narxining 30-40 foizini yoʻqotishi mumkin.
Amortizatsiyani kamaytirish yoʻllari
Avtomobilning kelajakdagi narxiga bir qancha omillar taʼsir koʻrsatadi. Xaridorlar uchun quyidagi jihatlar muhim hisoblanadi:- Brendning nufuzi va bozordagi ommaviyligi;
- Avtomobilning texnik holati va servis xizmatining muntazamligi;
- Yurgan masofasi (probeg) va kuzovning holati;
- Rang tanlovi (neytral ranglar odatda tezroq sotiladi).
Xulosa qilib aytganda, avtomobil sotib olishda nafaqat bugungi toʻlovlarni, balki 3-5 yildan keyin ushbu mulkni qanchaga sotish mumkinligini ham hisobga olish lozim. Amortizatsiya — bu koʻzga koʻrinmas, ammo eng katta xarajat turi boʻlib, uni toʻgʻri baholash oqilona sarmoyaning garovidir.
Izohlar 0
…