Davosdagi Jahon iqtisodiy forumida Yevropa Ittifoqi va AQSH o‘rtasidagi munosabatlar yangi keskinlik pallasiga kirdi. Yevrokomissiya raisi Ursula fon der Lyayen Grenlandiya oroli bo‘yicha Donald Tramp tomonidan yangragan tahdidlarga nisbatan Bryusselning pozitsiyasi «qat’iy va murosasiz» bo‘lishidan ogohlantirdi. U Daniyaning hududiy yaxlitligi muhokama qilinmasligini alohida ta’kidladi.
Arktika xavfsizligi: Yevropaning yangi strategiyasi
Yevrokomissiya rahbari Arktika mintaqasining xavfsizligi Yevropa uchun ustuvor vazifa ekanini qayd etdi. Biroq, u Vashingtonning yakka tartibdagi harakatlariga qarshi chiqdi:
- Mustaqil Yevropa: So‘nggi geosiyosiy silkinishlar Yevroittifoqni o‘z xavfsizlik strategiyasini ishlab chiqishga va harbiy jihatdan mustaqil bo‘lishga undamoqda.
- Muzyorar floti: Yevropa Arktikada o‘ta muhim bo‘lgan muzyorar kemalar va maxsus uskunalardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirishni rejalashtirmoqda.
- Hamkorlik: Arktika tinchligini faqat barcha sheriklar bilan birgalikda ta’minlash mumkinligi aytib o‘tildi.
Trampning «savdo urushi» va bojlar tahdidi
AQSH prezidenti Donald Tramp Grenlandiyaning AQSH nazoratiga o‘tishini milliy xavfsizlik masalasi deb hisoblamoqda. Uning fikricha, Daniya ushbu ulkan orolni himoya qilishga qodir emas.
- Iqtisodiy bosim: Tramp Grenlandiyaning anneksiya qilinishiga qarshi bo‘lgan sakkizta Yevropa davlatiga, jumladan Germaniyaga qarshi jazo choralarini e’lon qildi.
- Muddatlar: 1 fevraldan bojlar 10 foizga, iyun oyidan boshlab esa 25 foizgacha oshirilishi aytilgan.
Ursula fon der Lyayen bunday yondashuvni ittifoqchilar o‘rtasidagi munosabatlarda «katta xato» deb baholadi.
Bryusselda favqulodda sammit
Vaziyatning o‘ta jiddiyligi sababli, 22-yanvar kuni Yevropa Ittifoqi yetakchilari Bryusselda shoshilinch yig‘ilish o‘tkazadilar.
- Javob choralari: Yevrokomissar Valdis Dombrovskisning ma’lum qilishicha, agar AQSH bojlarni joriy etsa, Yevroittifoq ham Amerika tovarlariga nisbatan xuddi shunday cheklovlarni qo‘llashi «istisno qilinmaydi».
Endilikda Yevropa nafaqat o‘z hududini, balki iqtisodiy manfaatlarini ham himoya qilish uchun keskin qadamlar tashlashga tayyorlanmoqda. Grenlandiya atrofidagi bu bahs ikki qit’a o‘rtasidagi uzoq yillik ittifoqchilik aloqalarini jiddiy sinovdan o‘tkazmoqda.
Sizningcha, Yevropa Ittifoqi AQSHning iqtisodiy bosimlariga bardosh bera oladimi yoki Grenlandiya masalasida yon berishga majbur bo‘ladimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
