Quyoshda 500 ming kilometrlik ulkan portlash yuz berdi — Yerliklarni nima kutmoqda?

Quyoshda kosmik ko‘lamdagi rekord darajali hodisa qayd etildi. Yulduz sirtida uzunligi naqd 500 ming kilometrga cho‘zilgan ulkan protuberanes otilib chiqdi. Yer sayyorasining diametridan bir necha barobar katta bo‘lgan qaynoq plazma buluti Quyosh tojidan ajralib, ochiq koinot bo‘ylab harakatlana boshladi.

Mazkur noyob va dahshatli astronomik jarayonni olimlar maxsus orbital teleskoplar orqali to‘liq kuzatishga muvaffaq bo‘lishdi. Kuzatuv natijalari va ehtimoliy oqibatlar yuzasidan RFA Kosmik tadqiqotlar instituti (IKI RAN) Quyosh astronomiyasi laboratoriyasi rasmiy ma’lumot taqdim etdi.

Portlash ko‘lami va trayektoriya yo‘nalishi

Olingan dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, hodisaning rivojlanish dinamikasi quyidagicha:

• Rekord o‘lcham: Quyoshdan otilib chiqqan plazma shleyfi 500 ming kilometrlik masofani egallab, so‘nggi paytlardagi eng yirik protuberanetslardan biriga aylandi;

• Zarba xavfini kamaytirgan omil: Portlash Quyoshning ko‘rinadigan diskining aynan chekka (yon) qismida sodir bo‘lgan. Bu omil plazma bulutining Yerga to‘g‘ridan to‘g‘ri frontal va massivlashgan og‘ir zarba berish ehtimolini sezilarli darajada pasaytiradi;

• Sirpanuvchi to‘qnashuv: Asosiy modda yon tomonga yo‘nalganiga qaramay, astrofiziklar plazma chetining Yer magnitosferasiga sirpanuvchi tarzda urilishi ehtimolini istisno qilmayapti.

Yerliklarni nima kutmoqda: Aloqadagi uzilishlar va magnit bo‘roni

Agar plazma bulutining periferiyasi (chekka qatlamlari) sayyoramizning magnit maydoniga tegib o‘tsa, qator geomagnit hodisalar kuzatilishi mumkin:

• O‘rtacha darajadagi magnit bo‘roni: Magnitosferaning bezovtalanishi oqibatida atmosferada o‘rtacha quvvatga ega magnit bo‘ronlari boshlanishi ehtimoli bor;

• Texnologik ta’sirlar: Bunday geomagnit to‘lqinlar yuqori aniqlikdagi navigatsiya tizimlarida (GPS) qisqa muddatli uzilishlarni keltirib chiqarishi va yuqori kengliklarda radioaloqa sifatini pasaytirishi mumkin;

• Osmondagi mo‘jiza — qutb yog‘dusi: Hodisaning ijobiy jihati shundaki, atmosferaning yuqori qatlamlari bilan to‘qnashuv natijasida tungi osmonda hayratlanarli darajada yorqin qutb yog‘dulari (Aurora Borealis) hosil bo‘ladi. Astronomlar ushbu go‘zal manzarani odatda bunday hodisalar kuzatilmaydigan nisbatan janubiy mintaqalarda ham ko‘rish imkoniyati bo‘lishini ta’kidlamoqda.

Astrofiziklar Quyosh faolligi va kosmik ob-havo o‘zgarishlarini uzluksiz monitoring qilishni davom ettirmoqda.