AQSH mudofaa sanoatida inqiroz: Northrop Grumman raketa dvigatellari taqchilligiga javob berdi

AQSH Mudofaa vazirligi (Pentagon) qattiq yoqilgʻili raketa dvigatellari yetishmovchiligi mamlakat harbiy salohiyatini oshirish yoʻlidagi eng katta toʻsiqlardan biriga aylanishi mumkinligidan xavotirda. Biroq ushbu sohadagi eng yirik ishlab chiqaruvchilardan biri boʻlgan Northrop Grumman kompaniyasi muammo ishlab chiqarish quvvatlarida emas, balki davlat xaridlari tizimidagi kamchiliklarda ekanini taʼkidlamoqda. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Strategik va xalqaro tadqiqotlar markazi (CSIS) tomonidan tayyorlangan soʻnggi hisobotda qattiq yoqilgʻili dvigatellar ishlab chiqarishni kengaytirish jarayonidagi asosiy "tor nuqta" deb atalgan. Bu boradagi munozaralar AQSH harbiy idorasining zamonaviy qurollarga boʻlgan ehtiyoji keskin ortib borayotgan bir paytda yuzaga keldi. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, Northrop Grumman rahbariyati sanoat ishlab chiqarishni oshirishga tayyorligini, ammo buning uchun hukumatdan uzoq muddatli kafolatlar zarurligini bildirgan.

Sarmoya va ishlab chiqarish quvvatlari

Northrop Grumman dvigatel tizimlari boʻlinmasi vitse-prezidenti Jeyms Kalbererning soʻzlariga koʻra, yillik byudjet rejalashtirish va qisqa muddatli kontraktlar yetkazib beruvchilar uchun investitsiya kiritishda qiyinchilik tugʻdirmoqda. Shunga qaramay, kompaniya soʻnggi yillarda qurol-yarogʻ dasturlari va dvigatel ishlab chiqarishga 2 milliard dollardan ortiq mablagʻ yoʻnaltirgan boʻlib, shundan yarmi bevosita qattiq yoqilgʻili texnologiyalarga sarflangan.

Kompaniya joriy quvvatlar ishlab chiqarishni yanada oshirish uchun yetarli ekanini taʼkidlamoqda. 2024-yilda Northrop Grumman taxminan 13 mingta raketa dvigateli ishlab chiqargan boʻlsa, 2029-yilga kelib bu koʻrsatkichni yiliga 25 ming donaga yetkazishni rejalashtirmoqda. Shuningdek, qattiq yoqilgʻi ishlab chiqarish hajmini hozirgi 13,6 million kilogrammdan 22,7 million kilogrammgacha koʻtarish imkoniyati mavjud.

Texnologik innovatsiyalar va strategik ahamiyat

Ishlab chiqarishni jadallashtirish maqsadida kompaniya SMART Demo (Solid Motor Annual Rocket Technology Demonstrator) dasturini amalga oshirmoqda. Ushbu loyiha yangi materiallar va texnologiyalarni joriy etishga qaratilgan boʻlib, yangi yechimlarni loyihalash bosqichidan sinovlargacha boʻlgan vaqtni 3 yildan 12-18 oygacha qisqartirish imkonini berdi.

AQSHda yirik va oʻrta hajmdagi qattiq yoqilgʻili dvigatellar bozorini amalda faqat ikki kompaniya nazorat qiladi: Northrop Grumman va L3Harris Technologies tarkibiga kiruvchi Aerojet Rocketdyne. Bu esa sohadagi har qanday texnik muammo yoki kechikish strategik ahamiyatga ega ekanini anglatadi. Masalan, Northrop Grumman NASA tomonidan Oyga uchish uchun moʻljallangan Artemis dasturi doirasidagi Space Launch System (SLS) oʻta ogʻir raketasi uchun ham tezlatgichlar yetkazib beradi.

Shuni taʼkidlash joizki, kompaniya faoliyatiga nafaqat talab, balki texnik xavfsizlik masalalari ham taʼsir koʻrsatmoqda. Joriy yil boshida AQSH Kosmik kuchlari Vulcan raketasining parvozlarini vaqtincha toʻxtatgan edi. Bunga Northrop Grumman tomonidan ishlab chiqarilgan tezlatgich bilan bogʻliq nosozlik sabab boʻlgan. Hozirda kompaniya United Launch Alliance bilan hamkorlikda ushbu muammolarni bartaraf etish va parvozlarni qayta tiklash ustida ish olib bormoqda.