Oydagi qurilishda inqilob: Olimlar regolitdan shisha va keramika olish usulini topdi

Insoniyatning koinotni oʻzlashtirish borasidagi rejalari, xususan, Artemis va Moon Village kabi global loyihalar Oyda uzoq muddatli bazalar qurishni koʻzda tutmoqda. Biroq, Yer yuzidan qurilish materiallarini tashish oʻta qimmatga tushishi sababli, olimlar mahalliy resurslardan foydalanishning yangi usullarini izlamoqda. Florida universiteti tadqiqotchilari lazer texnologiyasi yordamida Oy tuprogʻi — regolitdan toʻgʻridan-toʻgʻri shisha va keramika buyumlarini yasash imkoniyatini ilmiy asoslab berishdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Viktoriya M. Miller boshchiligidagi muhandislar jamoasi tomonidan ishlab chiqilgan ushbu texnologiya konsentrlangan infraqizil nurlanishga asoslangan. Lazer yordamida material kontaktlarsiz qizdiriladi va deformatsiya qilinadi, bu esa ogʻir presslar yoki maxsus qoliplarsiz murakkab shakllarni yasash imkonini beradi. Springer Nature jurnalida eʼlon qilingan tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, bu usul vakuum sharoitida ham samarali ishlaydi.

In-Situ Resource Utilization strategiyasi

Ushbu yondashuv In-Situ Resource Utilization (ISRU), yaʼni resurslardan joyida foydalanish strategiyasining bir qismidir. ixbt.com maʼlumotiga koʻra, lazerli shakllantirish texnologiyasi koinotga olib chiqilishi kerak boʻlgan uskunalar vaznini keskin kamaytiradi. Ogʻir qurilish texnikasi oʻrniga ixcham lazer manbasidan foydalanish har bir tonna yukning narxi millionlab dollarga baholanadigan missiyalar uchun juda muhimdir.

Tadqiqot doirasida Oy tuprogʻiga oʻxshash simulyator materiallar ustida tajribalar oʻtkazildi. Lazer nuri taʼsirida regolit erib, mustahkam shisha va keramik elementlarga aylandi. Bu elementlardan kelajakda Oy bazalarining devorlari, himoya qatlamlari va hatto optik asboblar uchun xomashyo sifatida foydalanish mumkin boʻladi.

Lazerli shakllantirish nafaqat qurilishda, balki kutilmagan nosozliklarni bartaraf etishda ham qoʻl kelishi kutilmoqda. Oy yuzasida yoki orbitada zaruriy ehtiyot qismlar va asboblarni lazer yordamida tayyorlash Yerga bogʻliqlikni kamaytiradi. Bu uzoq muddatli missiyalarning avtonomligini taʼminlashdagi eng muhim qadamlardan biri hisoblanadi.

Texnologiyaning Yerdagi istiqbollari

Garchi loyiha dastlab koinot ehtiyojlari uchun ishlab chiqilgan boʻlsa-da, uning Yer yuzidagi qurilish sohasida ham qoʻllanilishi ehtimoli yuqori. Olimlarning fikricha, lazerli ishlab chiqarish usullari anʼanaviy sanoat usullaridan koʻra tejamkor va moslashuvchan boʻlishi mumkin. Bu, ayniqsa, murakkab geometrik shakllarni yaratishda va resurslar cheklangan hududlarda infratuzilmani rivojlantirishda yangi davrni ochishi mumkin.

Hozirda DARPA kabi agentliklar tomonidan qoʻllab-quvvatlanayotgan ushbu loyiha laboratoriya sharoitidan amaliy sinovlarga oʻtmoqda. Agar texnologiya oʻzini oqlasa, 2030-yillarga borib Oyda ilk lazerli "zavodlar" ish boshlashi va insoniyatning boshqa sayyoralarda doimiy qoʻnim topishi reallikka aylanadi.