Arcturus startapi elektr tarmoqlaridagi yoʻqotishlarni ikki baravarga qisqartirmoqchi

Dunyo boʻylab elektr energiyasiga boʻlgan talab keskin ortib borayotgan bir sharoitda, AQSHning Arcturus startapi energetika sohasida inqilobiy yechimni taklif qilmoqda. Kompaniya lazer texnologiyasi yordamida mis va alyuminiy tarkibiga uglerod nanomateriallarini kiritish orqali oʻtkazgichlarning samaradorligini oshirishga muvaffaq boʻldi. Bu ixtiro elektr tarmoqlaridagi issiqlik yoʻqotishlarini ikki baravarga kamaytirish imkonini beradi. Bu haqda Techcrunch.com xabar beradi.

Hozirgi vaqtda sunʼiy intellekt (AI) texnologiyalarining rivojlanishi va barcha sohalarning elektrifikatsiyalashuvi mavjud energiya tizimlariga misli koʻrilmagan bosim oʻtkazmoqda. TechCrunch nashriga bergan intervyusida Arcturus asoschisi va rahbari Amir Mashalning taʼkidlashicha, anʼanaviy mis oʻtkazgichlar qizigan sari oʻtkazuvchanlik xususiyatini yoʻqotadi va koʻproq energiyani issiqlik sifatida havoga sarflaydi. Yangi texnologiya aynan shu muammoni hal qilishga qaratilgan.

Nanomateriallar va energiya samaradorligi

Arcturus tomonidan ishlab chiqilgan material anʼanaviy misning oʻrnini toʻliq bosa oladi, biroq u ancha yuqori samaradorlikka ega. Agar ushbu material butun elektr tarmogʻi boʻylab joriy etilsa, bu umumiy energiya hajmini oʻrtacha 3 foizga, eng yuqori yuklama vaqtlarida esa 10 foizgacha oshirish imkonini beradi. Bu koʻrsatkich AQSH kabi yirik davlatning bir yillik energiya isteʼmoli oʻsishiga tengdir.

Kompaniya rahbari Mashal Kaliforniyadagi garajida ushbu materialni takomillashtirish ustida uzoq vaqt ishladi. Hozirda u tajriba tariqasida bir necha santimetrli sim ishlab chiqarishga erishgan. Yangi texnologiyaning eng katta afzalligi shundaki, u mavjud tizimlarni qayta loyihalashni talab qilmaydi. Bu "tayyor almashtirish" (drop-in replacement) yechimi boʻlib, mutaxassislar uni odatdagi mis simlar kabi ishlatishlari mumkin.

Sarmoyalar va kelajak rejalari

Arcturus loyihasi yirik investorlar eʼtiborini tortishga ulgurdi. Kompaniya Initialized Capital boshchiligidagi urugʻlik (seed) bosqichida 8 million dollar investitsiya jalb qildi. Sarmoyadorlar orasida Toyota Ventures va Bill Gates tomonidan asos solingan Breakthrough Energy Discovery jamgʻarmasi ham bor. Ushbu mablagʻlar ishlab chiqarishni kengaytirish va materialni oʻnlab metrli oʻtkazgichlar koʻrinishida sinovdan oʻtkazishga sarflanadi.

Dastlabki bosqichda yangi material quyidagi sohalarda qoʻllanilishi kutilmoqda:

• Dronlar va robototexnika tizimlari;
• Maʼlumotlar markazlari (Data centers);
• Elektr dvigatellarining chulgʻamlari;
• Elektr taqsimlash uskunalaridagi shinalar.

Tadqiqotlarga koʻra, 2050-yilga borib insoniyat tarix davomida qazib olinganidan koʻra koʻproq misga ehtiyoj sezadi. Arcturus taklif qilayotgan yechim nafaqat resurslarni tejash, balki global energiya inqirozining oldini olishda muhim qadam boʻlishi mumkin. Oʻzbekiston kabi energiya tizimini modernizatsiya qilayotgan davlatlar uchun ham bunday texnologiyalar kelajakda tarmoqdagi yoʻqotishlarni kamaytirishda katta ahamiyat kasb etadi.