Koinotni zabt etish sur’ati oshmoqda: Iyun oyida 28 ta raketa fazoga uchirildi

Insoniyatning koinotni oʻzlashtirish borasidagi faolligi yangi bosqichga chiqmoqda. 2026-yilning iyun oyi yakunlariga koʻra, jahon miqyosida jami 28 ta raketa-tashuvchi parvozi amalga oshirildi. Ushbu missiyalar natijasida Yer orbitasiga turli maqsadlarga moʻljallangan 370 ta ob’ekt muvaffaqiyatli olib chiqildi. Bu koʻrsatkich kosmik sanoatning naqadar tez sur’atlar bilan rivojlanayotganidan dalolat beradi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Ixbt.com ma’lumotlariga koʻra, oʻtgan oyda AQSH koinotga raketa uchirish boʻyicha mutlaq yetakchilikni qoʻlga kiritdi. Amerika Qoʻshma Shtatlari hisobiga 16 ta parvoz toʻgʻri keldi. Ta’kidlash joizki, ushbu koʻrsatkichga Rocket Lab kompaniyasining Yangi Zelandiyadagi Maxia kosmodromidan amalga oshirgan ikkita missiyasi ham kiritilgan. Xitoy esa 10 ta parvoz bilan ikkinchi oʻrinni egalladi, Yaponiya va Yevropa esa bir martadan raketa uchirish bilan cheklandi.

SpaceX va Falcon 9: Bozorning asosiy drayveri

Xususiy kosmonavtika sohasida Ilon Mask asos solgan SpaceX kompaniyasi oʻz mavqeini mustahkamlashda davom etmoqda. Iyun oyida eng koʻp foydalanilgan raketa aynan Falcon 9 boʻldi — u bir oy davomida 13 marta parvoz qildi. Bu deyarli har ikki kunda bitta start deganidir. Taqqoslash uchun, butun boshli Xitoy davlatining barcha turdagi "Chanchjen" (Long March) oilasiga mansub raketalari jami 7 marta havoga koʻtarilgan.

Boshqa tashuvchi raketalar orasida Rocket Lab kompaniyasining Electron raketasi 3 ta parvoz bilan faollik koʻrsatdi. Shuningdek, Yaponiyaning H3, Yevropaning yangi avlod Ariane 64 Block 2 raketasi hamda Xitoyning "Chjuyue-2E", "Litszyan-1" va "Kuaychjou-11" kabi apparatlari bir martadan orbitaga yoʻl oldi. Bu xilma-xillik koinotga chiqish imkoniyatlari nafaqat davlatlar, balki xususiy sektor uchun ham kengayib borayotganini koʻrsatadi.

Eng gavjum kosmodromlar va yillik statistika

Iyun oyida AQSHning Kaliforniya shtatidagi Vandenberg kosmik kuchlari bazasi eng faol start maydonchasi deb topildi — bu yerdan 8 ta raketa uchirildi. Ikkinchi oʻrinni Floridadagi Kanaveral burni (5 ta start) egalladi. Xitoyda esa Szyusyuan kosmodromi 4 ta missiya bilan yetakchilik qildi. Ushbu bazalar hozirda global sun’iy yoʻldosh aloqasi va tadqiqot loyihalari uchun asosiy darvoza boʻlib xizmat qilmoqda.

2026-yilning oʻtgan olti oyi davomida dunyo boʻylab jami 153 ta orbital parvoz amalga oshirildi. Afsuski, ularning 5 tasi avariya bilan yakunlangan. Shunga qaramay, umumiy dinamika ijobiy: oʻtgan yilning shu davrida parvozlar soni 145 tani tashkil etgan edi. Agar hozirgi sur’at saqlanib qolsa, 2026-yil insoniyat tarixida koinotga eng koʻp raketa uchirilgan rekord yil boʻlishi kutilmoqda.

Oʻzbekistonlik mutaxassislar va qiziquvchilar uchun ushbu ma’lumotlar shuni anglatadiki, global sun’iy yoʻldosh interneti va masofadan zondlash texnologiyalari narxi tushishda davom etadi. SpaceX kabi kompaniyalarning faolligi koinotga yuk yetkazib berish xarajatlarini kamaytirib, yangi texnologik imkoniyatlar eshigini ochmoqda.