Боку саммитида Туркия ва 10 дан ортиқ давлат Исроил Президенти нутқини бойкот қилди

Озарбайжон пойтахти Боку шаҳрида бўлиб ўтган халқаро саммит доирасида жиддий дипломатик воқеа юз берди. Осиёда ҳамкорлик ва ишонч чоралари бўйича кенгашнинг (ОҲИЧК) 7-саммитида Туркия ташқи ишлар вазири Ҳоқон Фидан бошчилигидаги делегация ҳамда 10 дан ортиқ мамлакат вакиллари Исроил Президенти Ицхак Герцог сўзга чиққан вақтда мажлислар залини намойишкорона тарк этиб, очиқ бойкот эълон қилди.

Мазкур қадам Яқин Шарқдаги кескин геосиёсий инқироз шароитида бир қатор давлатларнинг Тель-Авив сиёсатига нисбатан қатъий ва келишувсиз позициясини намойиш этди.

Боку саммитидаги демарш: Воқеа қандай юз берди?

15 октябрь куни ўтказилган ОҲИЧКнинг 7-саммитида халқаро дипломатик доиралар эътиборини тортган ҳолатлар:

• Нутқ вақтидаги норозилик: Исроил давлати раҳбари Ицхак Герцог саммит иштирокчилари олдида нутқ сўзлаш учун минбарга кўтарилган вақтда Туркия ТИВ раҳбари Ҳоқон Фидан ўрнидан туриб зални тарк этди;

• Кенг кўламли қўллаб-қувватлов: Туркия ташқи сиёсат маҳкамаси раҳбарининг ортидан саммитда иштирок этаётган яна 10 дан ортиқ давлатнинг расмий вакиллари ва делегация аъзолари ҳам унга эргашиб, зални бўшатди;

• Дипломатик сигнал: Мазкур демарш саммит кун тартибидаги расмий баёнотлардан кўра кўпроқ шов-шувга сабаб бўлиб, халқаро майдонда Исроил раҳбариятига нисбатан кучайиб бораётган дипломатик изоляция ва босимнинг навбатдаги ёрқин ифодасига айланди.

Бойкот ортидаги геосиёсий сабаблар

Ушбу кескин норозилик бевосита Яқин Шарқ, хусусан, Ғазо ва Ливан атрофида давом этаётган ҳарбий ҳаракатлар ва гуманитар инқироз билан боғлиқ:

• Анқаранинг қатъий позицияси: Туркия томони сўнгги ойларда Исроилнинг ҳарбий амалиётлари ва тинч аҳолига нисбатан хатти-ҳаракатларини кескин қоралаб, халқаро ташкилотлар даражасида қатъий чекловлар қўллашни талаб қилиб келмоқда;

• Минтақавий бирдамлик: 10 дан ортиқ бошқа давлат вакилларининг ҳам бир вақтда залдан чиқиб кетиши Осиё ва ислом дунёсининг кўплаб мамлакатлари ушбу масалада ягона фронт сифатида ҳаракат қилаётганини кўрсатди.

Боку саммитидаги мазкур ҳодиса минтақавий хавфсизлик ва ҳамкорлик масалалари муҳокама қилинадиган йирик платформаларда ҳам сиёсий ихтилофлар тобора чуқурлашиб бораётганидан далолат беради.