Хоқон Фидан Украинадаги уруш бутунлай қириб юбориш босқичига ўтганидан огоҳлантирди

Шарқий Европада йиллардан буён давом этаётган қонли қуролли тўқнашув атрофида жаҳон дипломатиясининг энг тажрибали вакиллари томонидан даҳшатли баҳолар берилмоқда. Озарбайжонга расмий ташриф билан келган Туркия Ташқи ишлар вазири Хоқон Фидан Украинадаги ҳарбий ҳаракатларнинг ҳозирги характери бўйича кутилмаган ва кескин баёнот билан чиқди. Туркия бош дипломатининг таъкидлашича, фронтдаги вазият энди шунчаки томонларнинг ресурсларини тугатишга қаратилган «толиқтирувчи уруш» (война на истощение) эмас, балки оммавий қириб юбориш ва йўқ қилиш урушига (война на уничтожение) айланиб бўлди. Эскалация кўлами кундан-кунга кенгайиб бораётганини таъкидлаган Фидан глобал ҳалокатлар ва урушнинг бошқа минтақаларга ёйилиши олдини олиш учун жангларни зудлик билан тўхтатишга чақирди.

Шу билан бирга, Киев дипломатияси раҳбари Андрей Сибига Украина томони Туркия майдонида Владимир Зеленский ҳамда Владимир Путин ўртасида тўғридан-тўғри учрашув ўтказишга шай экани ва бу музокаралар урушни тўхтатишга хизмат қилиши мумкинлигини очиқлаган эди. Хўш, Анқара бош дипломати нега урушнинг янги ҳалокатли босқичидан бонг урмоқда, Туркия яна тинчлик музокараларининг марказига айлана оладими ва Путин билан Зеленскийнинг тарихий учрашуви қачон амалга ошиши мумкин?

«Қириб юбориш урушига айланди»: Хоқон Фиданнинг даҳшатли баҳоси

Туркия ташқи сиёсат идораси раҳбарининг Бокудан туриб йўллаган шошилинч огоҳлантириши:

• «Толиқтириш» босқичи тугади: «Украинадаги толиқтирувчи уруш энди тўлиқ йўқ қилиш ва қириб юбориш урушига айланиб кетди», — дея таъкидлади Хоқон Фидан;

• Нишонсиз ҳудуд қолмади: Вазир бугунги кунга келиб ҳарбий зарбалар нишонига айланмаган бирорта ҳам хавфсиз ҳудуд қолмаганини ва тинч аҳоли орасида қурбонлар сони муттасил равишда ортиб бораётганини қайд этди;

• Глобал фалокат хавфи: Фиданнинг фикрича, ҳарбий ҳаракатлар тўхтатилмаса, тўқнашув кўлами вақт ўтиши билан янада геометрик прогрессияда ўсиб, бошқа қўшни давлатлар ва минтақаларга ҳам ёйилиши мумкин.

Туркия майдони ва Анкаранинг бош воситачилик миссияси

Эрдоған жамоасининг тинчлик формуласи ва халқаро ташаббуслари:

• Зудлик билан ўт очишни тўхтатиш чақириғи: Туркия янги ҳалокатларнинг олдини олиш мақсадида барча томонларни зудлик билан қуролларни ташлаш ва музокара столига қайтишга ундамоқда;

• Икки томон билан тенг мулоқот: Анқара ҳам Москва, ҳам Киев билан тўғридан-тўғри алоқани сақлаб турган ягона НАТО давлати сифатида ўз воситачилик салоҳиятини фаол ишга солмоқда;

• Қора денгиз хавфсизлиги: Туркия минтақавий хавфсизликни сақлаш ва гуманитар йўлакларни қайта тиклашда бош ролни ўз зиммасига олишга тайёрлигини билдирмоқда.

Зеленский ва Путин учрашуви: Украина розилик берди

Киевнинг позицияси ва эҳтимолий музокаралар шартлари:

• Туркияда юзма-юз мулоқот: Украина Ташқи ишлар вазири Андрей Сибига июль ойида Хоқон Фидан билан ўтказган музокараларидан сўнг Киев Зеленский ва Путиннинг Туркияда учрашишига тўлиқ тайёрлигини билдирган;

• Кутилаётган асосий натижа: Украина дипломатияси раҳбарининг таъкидлашича, икки давлат раҳбарларининг юзма-юз тўқнашуви ортидан урушда расман ўт очишни тўхтатиш бўйича келишувга эришилиши мумкин;

• Дипломатик музликнинг эриши: Агар Туркия томонларни бир стол атрофига йиға олса, бу Истанбулдаги 2022 йилги музокаралардан сўнг урушни дипломатик йўл билан тугатиш бўйича энг катта муваффақият бўлади.

Хоқон Фиданнинг Бокудан туриб берган ушбу қатъий ва оғир баёноти дунё ҳамжамиятига бу уруш нафақат икки давлатни, балки бутун қитъани фалокат сари етаклаётганини эслатган жиддий сигнал бўлди.

Сизнингча, Хоқон Фиданнинг «уруш қириб юбориш босқичига ўтди» деган сўзлари фронтдаги ҳақиқий аҳволни қанчалик аниқ акс эттиради? Туркиянинг воситачилигида Владимир Зеленский ва Владимир Путиннинг тўғридан-тўғри учрашуви яқин орада амалга ошиши ва урушнинг тўхташига олиб келиши мумкинми? Ўз таҳлилий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда ёзиб қолдиринг ва глобал хавфсизликка дахлдор ушбу муҳим дипломатик таҳлилни барча дўстларингиз ҳамда яқинларингизга улашинг!