Олимлар инсон қачон энг кўп тушкунликка тушиши ва бахт қачон қайтишини исботлади

Кўпчилик ёшликни энг беғубор давр, қариликни эса хавотир ва қийинчиликлар палласи деб ҳисоблайди. Аммо йирик социологик ва психологик тадқиқотлар бунинг мутлақо аксини кўрсатмоқда. Олимлар инсоннинг ёши улғайган сари ҳаётдан қониқиш даражаси қандай ўзгариб боришини акс эттирувчи машҳур «U-симон бахт графиги»ни эълон қилди.

Унга кўра, инсон умри давомида ўзини энг бахтсиз ва руҳан эзилган ҳис қиладиган муҳим психологик чегара мавжуд бўлиб, бу — 47 ёш ҳисобланади. Айнан шу даврда ҳаётдан қониқиш ҳисси энг қуйи чўққига тушиб кетади.

«Ҳаммаси бир вақтда ёпирилади»: Нега айнан 47 ёш энг оғир палла?

Тадқиқотчиларнинг тушунтиришича, 16 ёшдан бошланган ҳаётий куч ва иштиёқ йиллар ўтиши билан пасайиб боради ва 47 ёшга етганда бир вақтнинг ўзида бешта улкан ҳаётий масъулият юки инсон зиммасига тушади:

• Иш ва карьера: Касбий босим, келажакка бўлган хавотир ва профессионал чарчоқ;

• Фарзандлар таъминоти: Ўсиб келаётган фарзандларни оёққа қўйиш, уларнинг таълими ва келажаги учун масъулият;

• Уй-рўзғор ва моддий муаммолар: Молиявий мажбуриятлар ва рўзғор ташвишлари;

• Ота-она парвариши: Қариб бораётган кекса ота-онага қараш ва уларнинг саломатлиги ҳақида қайғуриш;

• Шахсий саломатликдаги илк ўзгаришлар: Сурункали чарчоқ, аввалги куч-қувватнинг камайиши ва организмидаги биологик ўзгаришлар.

Айнан шу барча мажбуриятлар бир вақтга тўғри келгани сабабли кўпчилик бу даврни чуқур «ўрта ёш инқирози» сифатида бошдан кечиради.

Хавотирга ўрин йўқ: 50 ёшдан кейин бахт қайтади

Бироқ психологлар шошилинч хулоса чиқармасликни тавсия қилади: эгри чизиқ 47 ёшдан кейин яна тезлик билан юқорига кўтарила бошлайди.

• 50 ёшдан кейинги тикланиш: Мажбуриятлар енгиллашиб, инсон ўзлигини англаб етиши билан ички хотиржамлик яна орта бошлайди;

• 60–70 ёшдагилар сиздан бахтлироқ: Рақамлар ва таҳлиллар шуни кўрсатадики, 60–70, ҳатто 75 ёшга кирган инсонлар турли жисмоний қийинчиликларга қарамай, ўзларини 30–40 ёшли инсонларга нисбатан анча бахтиёр ҳис этишади.

Улғайган сайин бахтни нималар белгилайди?

75 ёшга яқинлашган сайин инсон ҳаётига моддий муаммолар эмас, балки руҳий қониқиш олиб келувчи мутлақо бошқа қадриятлар кириб келади:

• Дўстлар ва яқинлар: Самимий ва вақт синовидан ўтган мустаҳкам дўстона давралар;

• Ички хотиржамлик ва куч: Ҳаётга енгил ва донолик билан қараш кўникмаси;

• Севимли машғулотлар (хобби): Ўзи учун вақт ажратиш, қизиқишлари билан бемалол шуғулланиш эркинлиги;

• Мазмунли суҳбатлар: Оила, набиралар ва қадрдонлар билан қурилган дилдан мулоқот.

Шундай қилиб, 40–50 ёш оралиғидаги қийинчиликлар ҳаётнинг тугаши эмас, балки инсонни ҳақиқий хотиржам, мазмунли ва доно бахтли даврга олиб ўтувчи сўнгги муҳим синов довони ҳисобланади.