Қуёш тизимининг ўтмишидаги сир: Юлдуз яқинлашиши Оорт булутини ўзгартирган бўлиши мумкин

Европа космик агентлигининг (ESA) Гаиа миссияси маълумотлари асосида олиб борилган янги тадқиқот Қуёш тизимининг чекка ҳудудларида содир бўлган йирик гравитацион ҳодисани очиқлади. Олимларнинг таъкидлашича, тахминан 2,5 миллион йил аввал ҲД 7977 юлдузининг Қуёш тизими яқинидан ўтиши музлаган жисмлар резервуари ҳисобланган Оорт булутининг динамикасини бутунлай ўзгартириб юборган бўлиши мумкин. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Одатда, узоқ даврий кометаларнинг ҳаракатига Сомон йўли галактикасининг гравитацион тўлқинлари (галактик сув кўтарилишлари) таъсир кўрсатади деб ҳисобланарди. Бироқ кометалар орбиталарининг таҳлили шуни кўрсатдики, уларнинг Қуёш тизими ичкарисига кириб келиш йўналишлари кутилганидан кўра тартибсизроқ ва тасодифий характерга эга. Бу эса ташқи томондан қандайдир кучли таъсир бўлганидан далолат беради.

ҲД 7977 юлдузининг комета ёмғирига таъсири

Математик моделларга кўра, ҲД 7977 юлдузи Қуёшдан 6 000 дан 10 000 гача астрономик бирлик масофада ўтган бўлиши мумкин. Бундай яқинлашув юлдузнинг гравитация майдонига Оорт булутидаги жисмларни ўз ўрнидан қўзғатишга имкон берган. Натижада, ушбу объектларнинг бир қисми Қуёш тизимининг ички қисмига йўналган ва миллионлаб йилларга чўзиладиган "комета ёмғири"ни юзага келтирган.

Тадқиқотчилар 1989-йилдан бери кузатилган 112 та комета орбиталарини ўрганиб чиқиб, уларнинг ҳаракати айнан юлдуз таъсири моделига кўпроқ мос келишини аниқладилар. Агар ушбу назария тасдиқланса, ҳозирги вақтда биз кузатаётган кометаларнинг кўплиги ўша қадимий тўқнашувнинг сўнгги акс-садоси бўлиши мумкин.

Ушбу кашфиёт Оорт булутидаги объектларнинг умумий сони ҳақидаги тасаввурларимизни ҳам қайта кўриб чиқишга мажбур қилади. Агар ҳозирги комета оқими юлдуз таъсирида сунъий равишда кучайган бўлса, демак, ташқи космосдаги жисмларнинг ҳақиқий зичлиги биз ўйлагандан икки баравар кам бўлиши эҳтимоли мавжуд.

Келгуси кузатувлар ва ноаниқликлар

Шуни таъкидлаш жоизки, модел ҳали тўлиқ мукаммал эмас. Олимлар комета орбиталарининг ўлчамлари ва ҳисоб-китоблар ўртасида тафовутлар борлигини қайд этишмоқда. Бунга кометалар ядросидан чиқадиган газ ва чанг оқимлари каби гравитацияга боғлиқ бўлмаган омиллар ҳам сабаб бўлиши мумкин. Шунингдек, ҲД 7977 юлдузининг аниқ траекторияси бўйича маълумотларни янада аниқлаштириш талаб этилади.

Яқин келажакда Вера К. Rubin Обсерваторй обсерваторияси ва Гаиа миссиясининг янги маълумотлари ушбу гипотезани текширишга ёрдам беради. Қуёш тизимининг чекка ҳудудларидаги бундай аномалияларни ўрганиш нафақат астрономия, балки Ер сайёрасининг ўтмишдаги иқлимий ва биологик ўзгаришларини тушуниш учун ҳам муҳим аҳамиятга эга.