NASA Марсда ҳаёт мавжудлигига доир энг кучли далилларни топди: Персеверансе янгилиги

NASAнинг Персеверансе марсаходи Қизил сайёра тарихидаги энг муҳим кашфиётлардан бирини амалга оширди. Ссиенсе Адвансес журналида эълон қилинган янги тадқиқотга кўра, олимлар Жезеро кратеридаги қадимий кўл ва дарё тизими ўрнида мураккаб органик бирикмалар мавжудлигини тасдиқлашди. Бу топилма Марсда қачонлардир ҳаёт учун қулай шароитлар бўлгани ҳақидаги назарияларни янги босқичга олиб чиқади. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Гап макромолекуляр углерод (ММК) — кўплаб ўзаро боғланган углерод атомларидан ташкил топган мураккаб тузилмалар ҳақида бормоқда. Ерда бундай бирикмалар кўпинча қадимий биологик фаолликнинг қолдиқларини ўз ичига олган жинсларда учрайди. ixbt.com маълумотига кўра, бу макромолекуляр углероднинг бевосита Марс юзасида аниқланган илк ҳолати бўлиб, Жезеро кратерини ўрганиш давомидаги энг ишончли далил ҳисобланади.

"Леопард доғлари" ва кимёвий жараёнлар

Намуналарни ўрганиш давомида олимларнинг эътиборини "леопард доғлари" деб аталувчи ғалати тузилмалар тортди. Диаметри 0,25 дан 1,2 миллиметргача бўлган бу доирасимон шакллар қадимда сув ва минераллар ўртасидаги ўзаро таъсир натижасида юзага келган бўлиши мумкин. Персеверансе бортидаги ШEРЛОК (Сканнинг Ҳабитабле Энвиронментс вит Ramан & Луминессенсе фор Органикс & Чемикальц) қурилмаси ёрдамида ўтказилган таҳлиллар ушбу ҳудудларда мураккаб углерод тузилмаларининг аниқ спектрал белгиларини кўрсатди.

Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, органик моддалар жинслар ичида тасодифий равишда тарқалмаган. Масалан, Аполло Темпле намуналарида углерод карбонат ва сульфат минераллари билан чамбарчас боғланган бўлса, Валҳалла Гладес намуналарида у бирламчи силикат матрицасида сақланиб қолган. Бу эса органик моддаларнинг шаклланиши ва сақланиши турли геологик жараёнлар билан боғлиқлигини англатади.

Энг ҳайратланарли жиҳати шундаки, бу органик бирикмалар жинснинг деярли энг устки қатламида — ташқи муҳитдан атиги бир неча микрометр масофада сақланиб қолган. Марснинг ҳозирги юзаси кучли радиация ва оксидловчи моддалар таъсирида бўлиб, улар одатда органикани тезда парчалаб ташлайди. Олимларнинг тахминича, бу бирикмалар ё ўта чидамли, ёки атрофдаги минераллар уларни миллиард йиллар давомида ҳимоя қилиб келган.

Кашфиётнинг келажаги ва Марс Сампле Ретурн миссияси

Шуни таъкидлаш жоизки, макромолекуляр углероднинг топилиши Марсда ўз-ўзидан ҳаёт борлигини англатмайди. Бундай бирикмалар биологик жараёнлардан ташқари, гидротермал реакциялар ёки космик чанг ва метеоритлар орқали ҳам пайдо бўлиши мумкин. Шунга қарамай, Персеверансе топган далиллар Curiosity марсаходи томонидан 3200 километр узоқликда топилган намуналардан кўра анча мукаммалроқ ва табиий ҳолатда сақланган.

Ушбу топилманинг келиб чиқишини узил-кесил аниқлаш учун намуналарни Ерга олиб келиш ва уларни энг замонавий лаборатория ускуналарида текшириш лозим. Бироқ, NASAнинг Марс Сампле Ретурн (намуналарни Ерга қайтариш) дастури ҳозирда хавф остида қолмоқда. АҚШ президенти Доналд Трумп маъмурияти ушбу миссияни молиялаштиришни амалда тўхтатди, бу эса инсониятнинг Марсда ҳаёт бўлгани ҳақидаги саволга жавоб топишини узоқ йилларга кечиктириши мумкин.