Нега машҳур қишлоқ ҳар якшанба туристларни киритмайди?

Ҳиндистоннинг шимоли-шарқида жойлашган, «Осиёнинг энг тоза қишлоғи» сифатида машҳур бўлган Мавлиннонг (Mawlynnong) узоқ йиллар давомида сайёҳлар учун энг оммабоп манзиллардан бири ҳисобланиб келди. Бу ерга ҳар ҳафта, айниқса шанба кунлари, юзлаб ва ҳатто минг нафарга яқин сайёҳ ташриф буюриб, гулларга бурканган кўчалар, мутлақо озода муҳит ва маҳаллий аҳолининг тозаликка бўлган муносабатини ўз кўзи билан кўришга интилади.

Бироқ 2026 йил январидан бошлаб қишлоқ аҳолиси кутилмаган қарор қабул қилди. Энди ҳар якшанба куни қишлоққа бир кун сайёҳлар киритилмайди. Қишлоққа олиб кирувчи ягона йўлда ўрнатилган темир дарвозалар ёпилади ва қўриқчилар томонидан назорат қилинади. Шу тариқа маҳаллий аҳоли туристлар келтирадиган даромаддан бир кунга воз кечиб, ушбу кунни фақат ўзлари учун ажратишга қарор қилди.

Туризм ҳаётни ўзгартирди, аммо…

Бангладеш чегарасига яқин, Ҳиндистоннинг Мегҳалая штатида жойлашган Мавлиннонг 2003 йилда Discover India журнали томонидан «Осиёнинг энг тоза қишлоғи» деб эътироф этилганидан кейин бутун мамлакат бўйлаб машҳурликка эришди.

Бу унвон Ҳиндистон каби санитария муаммолари долзарб бўлган мамлакат учун катта аҳамиятга эга эди. Қишлоқда болалар кичик ёшиданоқ атроф-муҳитни тоза сақлашга ўргатилади. Улар ҳар тонг мактабга боришдан аввал кўчаларни супуришади, қуриган барглар ва чиқиндиларни йиғишади. Биологик чиқиндилар алоҳида йўқ қилинади, жамоат жойларини кўкаламзорлаштириш эса маҳаллий аҳоли учун оддий одатга айланган.

2014 йилда Ҳиндистон бош вазири Нарендра Моди мамлакат бўйлаб «Clean India Mission» дастурини бошлаганида ҳам айнан Мавлиннонгни барчага намуна сифатида келтирган эди.

Шундан кейин қишлоққа қизиқиш янада ортди. Илгари асосан қишлоқ хўжалиги билан шуғулланган аҳоли меҳмон уйлари, кафе ва ресторанлар очди, эсдалик совғалари сотишни йўлга қўйди. Туризм маҳаллий иқтисодиётнинг асосий даромад манбаига айланди.

Нега якшанба куни туристлар киритилмайди?

Орадан қарийб йигирма йил ўтиб, ижтимоий тармоқлар орқали келувчилар сони янада кўпайгач, қишлоқ қўмитаси туризм ва оддий ҳаёт ўртасидаги мувозанатни қайта тиклаш зарур деган қарорга келди.

Маҳаллий аҳолининг аксарияти христианлардан иборат. Шу боис якшанба улар учун ибодат ва оила даврасида ўтадиган муҳим кун ҳисобланади.

Қишлоқ қўмитаси аъзоси Прешес Хонгдупнинг таъкидлашича, бу қарорнинг асосий мақсади қишлоқнинг маданий қиёфасини, қадриятларини ва уни машҳур қилган тартиб-интизомни сақлаб қолишдир.

Маҳаллий аҳоли вакили Фестивал Харримба ҳам бу қарорни қўллаб-қувватлайди.

«Энди биз бемалол черковга борамиз, ибодат қиламиз. Туристлар бўлганда эса доим иш билан банд бўлиб қолардик», дейди у.

Қизиғи шундаки, тақиқ жорий этилмасидан аввал ҳам якшанба куни қишлоқдаги деярли барча дўкон ва ресторанлар ишламасди. Фақат иккигина овқатланиш жойи очиқ бўларди. Шу сабабли сайёҳлар учун ҳам қулайлик етарли эмасди.

Туризм ортидан фаровонлик келди

Қишлоқ аҳолиси туризмнинг ижобий томонларини ҳам инкор этмайди.

Прешес Хонгдупнинг айтишича, 2003 йилгача Мавлиннонг атрофдаги қишлоқлар билан ҳам яхши автомобиль йўллари орқали боғланмаган. Бугун эса туризм ҳисобига кўплаб оилалар янги бетон уйлар қуришга муваффақ бўлган. Илгари эса аксарият хонадонлар сомон томли уйларда яшаган.

Ҳатто маҳаллий аҳолининг айтишича, қишлоқдаги деярли барча оилалар якшанба куни туристларни қабул қилмаслик ташаббусини бир овоздан қўллаб-қувватлаган.

Тозаликни сақлаш — асосий мақсадлардан бири

Қишлоқдаги ҳар бир меҳмон чиқиндиларни махсус қўлда ясалган саватларга ташлаши талаб қилинади. Кўчаларда «Туфламанг, қоидабузарлар жаримага тортилади» деган огоҳлантирувлар ҳам жойлаштирилган.

Бироқ сўнгги йилларда интернетда сайёҳлар томонидан ташлаб кетилган пластик идишлар акс этган видеолар тарқалгач, маҳаллий аҳоли бундай ҳолатлардан жиддий хавотирлана бошлади.

Хонгдупнинг таъкидлашича, йигирма йил давомида ҳар куни сайёҳларни қабул қилган аҳолига ҳам дам олиш керак.

«Бизга ҳам бир кунлик танаффус зарур. Агар ҳафтада бир кун туристлар келмаса, биз яна ҳақиқий қишлоқ ҳаётини ҳис қилишимиз мумкин», дейди у.

Якшанба — фақат маҳаллий аҳоли учун

Якшанба куни қишлоқ манзараси бутунлай ўзгаради. Черков томон йўл олган одамлар, ёпиқ сувенир дўконлари, бўм-бўш автотураргоҳ ва уйлардан янграётган диний қўшиқлар қишлоққа ўзига хос сокин муҳит бағишлайди.

Албатта, баъзи туристлар бу қарордан норози. Улар тақиқни ҳафтанинг бошқа кунига кўчириш мумкинлигини айтишади. Аммо Нью-Деҳлидан келган профессор Вижая Дебнат каби меҳмонлар маҳаллий аҳолининг қарорини тушунишини билдирмоқда.

Унинг фикрича, айнан ана шундай тартиб ва масъулият туфайли Мавлиннонг бугунгача «Осиёнинг энг тоза қишлоғи» мақомини сақлаб қолмоқда.

Ҳиндистонда тозаликни яхшилашга қаратилган давлат дастурлари амалга оширилаётганига қарамай, Мавлиннонг ҳали ҳам бутун мамлакат учун ноёб намуна бўлиб қолмоқда. Бу ерда ҳафтанинг олти куни сайёҳлар кутиб олинади. Еттинчи кун эса қишлоқ ўз аҳолисига, уларнинг оиласи, ибодати ва осойишта ҳаётига бағишланади.