İranlı bir yetkili Reuters’a verdiği bilgide, ülkede iki haftadır süren protesto gösterileri sırasında yaklaşık iki bin gösterici ve güvenlik görevlisinin hayatını kaybettiğini söyledi. İran dışındaki muhalif gruplar ise can kaybının daha da yüksek olduğunu iddia ediyor. Bu haberi podrobno.uz bildiriyor .
Adının açıklanmasını istemeyen yetkili, göstericiler ile güvenlik güçleri mensuplarının ölümlerinden “terörist grupları” sorumlu tuttu. Resmî görüşe göre protestoların kontrolünü radikal unsurlar ele geçirdi ve eylemleri dışarıdan koordine edildi. Ülke yönetimi, olayları tırmandırmak ve terörizmi desteklemekle ABD ile İsrail’i doğrudan suçladı.
Ağır ekonomik koşullar nedeniyle başlayan protestolar, en az son üç yıl içinde İran rejimi için en büyük sınavlardan biri olarak değerlendiriliyor. Süreç, geçen yıl İsrail ve ABD saldırılarının ardından artan uluslararası baskı ortamında ilerliyor.
Analistlere göre İran daha önce de daha büyük protesto dalgaları yaşadı. Ancak bu kez gösteriler, ekonomik sorunların keskinleştiği ve ülkenin içeride belirgin biçimde zayıfladığı bir döneme denk gelmesiyle öne çıkıyor.
Daha önce ABD Başkanı Donald Trump, İran’la iş yapan herhangi bir ülkenin ürünlerine yüzde 25 ithalat vergisi uygulanacağını duyurmuştu. Tahran bu açıklamaya şimdilik açık bir yanıt vermedi, Çin ise girişimi eleştirdi. ABD’nin sert yaptırımları altındaki İran petrolünün büyük kısmı Çin’e gönderiliyor; Türkiye, Irak, BAE ve Hindistan ise İran’ın büyük ticaret ortakları arasında yer alıyor.
İran çevresindeki belirsizlik artarken Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, hükümetin devrilebileceğini söyledi. Ona göre şu anda “rejimin son günleri ve haftaları” görülüyor; şiddetle iktidarı elde tutmaya çalışan hükümet ise fiilen “sona yaklaşıyor.”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Merz’in eleştirisini reddederek Berlin’i ikiyüzlülükle suçladı ve “güven umudunun yıkıldığını” vurguladı. Ayrıca daha önce Beyaz Saray özel temsilcisi Steve Witkoff ile de temas kurmuştu—bu, Trump’ın İran rejimine karşı askerî güç kullanma tehditleri fonunda gerçekleşti.
Bununla birlikte, ülke genelindeki protestolara ve yıllardır süren dış baskıya rağmen, 1979 İslam Devrimi’nden beri iktidarda olan sistemi sona erdirebilecek düzeyde bir bölünme güvenlik yapılarında şimdilik görülmüyor.
Yetkililer protestolara karşı iki yönlü bir yaklaşım benimsiyor: ekonomik sorunlara ilişkin hoşnutsuzluk “meşru” kabul ediliyor, ancak güvenlik önlemleri sert biçimde artırılıyor.
Duruma ilişkin güvenilir bilgi edinmeyi, internetin kesilmesi de dâhil olmak üzere iletişim kısıtlamaları zorlaştırıyor. BM İnsan Hakları Ofisi telefon bağlantısının yeniden sağlandığını bildirdi, ancak İran’la internet bağlantısı hâlâ istikrarsız.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
