Reuters, Ocak 2026'da Tayvan yetkililerinin Çin askeri liderliğindeki "aşırı değişiklikleri" gözlemlediğini ve Zhang Yusya ve Liu Zhengli de dahil olmak üzere bazı üst düzey askerlerin disiplin ve yasa ihlalleri nedeniyle soruşturmalara girdiğini bildirdi. Bu arka planın kendisi, "içten büyük bir temizlik yapılıyor" algısını güçlendirir.
Yolsuzlukla Mücadele mi yoksa sadakat sınavı mı?
Resmi versiyon her zamanki gibi: yolsuzlukla mücadele. Ancak analistler bunu sadece para meselesi değil, aynı zamanda sistemde sadakat ve denetimi daha da güçlendirmeye yönelik bir girişim olarak görüyor. Çünkü ölçek sadece "bir veya iki pozisyon" düzeyinde değil: NYT analizi, 2023'ün başında özel birlikleri ve komutaları yöneten en az onlarca general-admiralden çok azının görevde kaldığını söylüyor.
Bu neden endişe verici bir alarm?
Bu "personel dominosu"nun iki yönü vardır:
1. Kontrol güçlenir, kararlar bir araya getirilir.
Xi Jinping, orduyu hızlı bir şekilde modernize edebilir ve "tek elden kontrol edilen" sistemi daha sert hale getirebilir. Bu, özellikle büyük riskli durumlarda (örneğin, Tayvan etrafında) karar alma sürecini hızlandırır. Ancak hız her zaman kalite anlamına gelmez.
2. Aynı zamanda liderlikte bir boşluk oluşur.
Eğer gerçekten Zhang Yusya veya Liu Zhengli gibi üst düzey figürler test arka planında etkisini kaybediyorsa, sistemde "kim neye cevap verecek?" sorusu ortaya çıkar. Orduda ise bu belirsizlik en kötü senaryolardan biridir: emirler yavaşlar, inisiyatif azalır ve herkes "hatar yapmaktan" korkar.
"Yolsuzluk" bahane olmayacak...
Resmi versiyon "yolsuzlukla mücadele" olabilir. Ama burada ikinci bir katman var: sadakat kontrolü, nüfuz gruplarını kırma ve orduyu siyasi olarak daha sıkı bir şekilde kontrol altına alma. The New York Times'ın analizlerinde, 2023'ten beri üst düzey değişimlerin ölçeğinin büyük olduğu belirtilmesi de bu vizyonu güçlendiriyor.
Tayvan Faktörü: Ne değişecek?
Reuters'ın yazdığı gibi, Tayvan yetkilileri "aşırı değişiklikler" izliyorsa, bu iki farklı yorumlanabilir:
- Birinci yorum: Pekin, iç temizlik yoluyla orduyu "yönetime tabi" hale getirerek potansiyel büyük operasyonlara hazırlıyor.
- İkinci yorum: Pekin'de iç düzen sorunları var, bu nedenle büyük dış risklere başvurmak zordur.
Hangisi daha güçlü? Kısa cevap: Şimdi kimse %100 söyleyemez. Fakat bir şey kesin - böyle bir dönemde belirsizlik artar. Belirsizlik arttıkça, hesaplama hatası olasılığı da artar.
En önemli soru: Orduya fayda mı yoksa zarar mı?
- Kısa vadede: korku ve disiplin artabilir.
- Orta vadede: girişim düşüşü, liderlik eksikliği, "koruyucu bürokrasi" (herkesin kendini koruma rejimi) riski.
- Uzun vadede: Temizlik sadece cezalandırma değil, aynı zamanda nitelik ve yönetim kalitesinin iyileştirilmesiyle birlikte devam ederse - yoğunlaşacaktır. Eğer "sadıklık" temel kriter haline gelirse, sistem fark edilmeden zayıflayabilir.
Özet
Mevcut durum şudur: ÇHC ordusundaki temizlik, "basit bir gelenek" değil, büyük bir siyasi ve askeri yeniden yapılandırma biçimini alıyor. Bu sürecin hangi yöne döneceği, iç elit dengesine, dış baskılara ve Tayvan etrafındaki dinamiklere bağlıdır.
Unutmayın ki, ordudaki büyük değişiklikler genellikle dış politikayı da etkiler. Bu nedenle, önümüzdeki haftalarda bu konuda yeni alarmların ortaya çıkma olasılığı yüksektir.
“Zamin”i Telegram'da okuyun!
