Bugün SpaceX roketinin Ay’a çarpması bekleniyor: ne olacak?

SpaceX şirketinin geçen yıldan bu yana uzayda hareket eden roket parçasının bugün, 5 Ağustos’ta Ay’ın yüzeyine yüksek hızla çarpması bekleniyor. Bu konuda Reuters ajansı haber verdi.

Belirtildiğine göre, okul otobüsü büyüklüğüne yakın olan bu nesne, Ocak 2025’te Firefly Aerospace şirketinin Ay’a iniş aracını uzaya taşıyan SpaceX Falcon 9 roketinin ikinci aşaması.

Uzmanların verilerine göre, yaklaşık 4 ton ağırlığındaki roket parçasının Doğu Amerika saatiyle 02.35’te (GMT 06.35) Ay’ın yüzeyine saatte yaklaşık 8.690 kilometre hızla çarpması bekleniyor. Çarpışma sonucunda Ay’ın yüzeyinden büyük miktarda toz yükselebilir. Bu tozun Güneş ışınlarının etkisiyle aydınlanması mümkün, ancak Dünya’dan çıplak gözle gözlemlenmesi son derece zor olacak.

SpaceX temsilcileri, bu çarpışmanın önceden planlanmadığını belirtti. Roket parçasının Ay’ın batı kısmında bulunan Einstein Krateri bölgesine düşeceği tahmin ediliyor. Bu bölge Dünya’dan iyi görünmediği için olayı doğrudan gözlemleme imkânı sınırlı.

Normal görevlerde roketin ikinci aşaması, yükü belirlenen yörüngeye taşıdıktan sonra Dünya atmosferine dönerek yanar veya okyanusa düşürülür. Ancak bu görev Ay’a yönlendirildiği için çok daha fazla enerji gerekti ve roketin ikinci aşaması uzayda kaldı.

Gökbilimciler, yakıtı biten ve kontrol kabiliyetini kaybeden bu roket parçasının Ay’la kesişen bir yörüngeye girdiğini ancak bu yılın başında tespit etti.

SpaceX’in NASA bilim programları ve Dragon projesi direktörü Julianna Shayman’a göre, Güneş etkinliği ile kütle çekim kuvvetlerinin ortak etkisi roket parçasını yavaş yavaş Ay’a doğru yönlendirdi.

Astronomi programlarının yazarı Bill Gray’e göre bu olay insanlık için ciddi bir tehdit oluşturmuyor. Ancak olay, uzay çöplerinin kontrolü ve güvenli şekilde bertaraf edilmesi konusuna daha fazla dikkat edilmesi gerektiğini gösteriyor.

Uzay çöplerinin Ay’a çarpması çok nadir görülüyor. Örneğin 2022’de Çin roketlerinden birinin parçaları Ay’ın yüzeyine düşmüştü. 2009’da ise NASA bilim insanları, Ay tozunu ve iç yapısını incelemek amacıyla bir roket parçasını kasıtlı olarak Ay’a yönlendirmişti.

Son yıllarda Ay’a yumuşak iniş yapmayı amaçlayan birçok uzay görevi de başarısızlıkla sonuçlandı. Bunlar arasında Rusya’nın «Luna-25» aracı 2023’te, Hindistan’ın «Chandrayaan-2» ve İsrail’in «Bereshit» görevleri ise 2019’da Ay’ın yüzeyine çarpmıştı.

Uzmanlara göre bu tür olaylar, gelecekte Ay’a ve derin uzaya yapılacak görevlerde uzay çöplerinin yönetimi konusunu daha da önemli hâle getirecek.