Yıkıcı darbe: Amerikalılar Trump'ın partisini neden acımasızca cezalandırdı?

ABD'de yapılan ara seçimler, görevdeki Başkan Donald Trump ve Cumhuriyetçi Partisi için ağır bir yenilgiyle sonuçlandı. Genellikle ara seçimlerde iktidar partisinin pozisyonlarını kısmen kaybetmesi gözlemlenir, ancak bu seferki siyasi darbenin boyutu, seçmenlerin Trump'ın Beyaz Saray'a dönüşünden sonraki iki yıllık politikalarından ne kadar yorgun ve memnuniyetsiz olduğunu gösterdi.

BBC, Amerikalı seçmenlerin Cumhuriyetçileri bu kadar çok sandalyeden mahrum bırakıp neden "mavi dalga" (Demokratlar) lehine oy kullandığının 5 temel nedenini açıkladı.

1. Hayat pahalılığı ve enflasyon: "Her şey zamlandı"

Atlantik'ten Pasifik'e kadar uzanan bölgelerde yaşayan Amerikalılar, günlük hayatta keskin bir hayat pahalılığıyla karşılaştı:

• Rakamlar ve benzin fiyatları: Eylül 2025'ten Eylül 2026'ya kadar fiyatlar yüzde 3,7 arttı. Eylül ayında dizel yakıtın perakende satış fiyatı galon başına rekor seviyede 6 dolar 52 sente (litresi 1,72 dolar) ulaştı;

• Halkın öfkesi: Sandık çıkış anketlerinde seçmenlerin yüzde 79'u son bir yılda enflasyon nedeniyle ciddi mali zorluklar yaşadığını, ankete katılanların yüzde 60'ından fazlası ise bundan doğrudan Trump'ı ve ekonomik kararlarını sorumlu tuttuğunu belirtti.

2. İran'daki savaş ve tutulmayan söz

Fiyatların keskin bir şekilde yükselmesine, Washington ve İsrail'in Şubat ayı sonunda İran'a karşı başlattığı askeri harekat neden oldu:

• Hürmüz Boğazı'nın kapanması: Tahran'ın önemli bir petrol ve gaz yolunu kapatması, dünya genelinde yakıt fiyatlarını fırlattı ve sonuçta Amerikalılar benzin istasyonlarında devasa faturalarla karşılaştı;

• Seçmen tepkisi: Ankete katılanların yüzde 63'ü savaş başlatmanın bir hata olduğunu, yüzde 74'ü ise bu faktörün oy kullanmada belirleyici bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Trump'ın "yeni savaşlar başlatmama" sözünü tutmaması, en sadık destekçilerini bile üzdü.

3. Demokratların güçlü ve tutarlı stratejisi

Demokrat Parti adayları, Cumhuriyetçilerin geleneksel kaleleri sayılan eyaletlerde bile bir zafer dalgası yarattı:

• Sosyal sorunlara vurgu: Hayat pahalılığı ve sağlık hizmetlerine erişimi ana slogan haline getirdiler;

• Sansasyonel zaferler: Teksas ve Kansas'ta James Talarico ve rahip Adam Hamilton, Güney Karolina'da eski çocuk doktoru Annie Andrews, Michigan'da sağlık sistemini savunan Abdul el-Sayid senatoya seçildi. Georgia'da ise 39 yaşındaki senatör Jon Ossoff, 60'a 40 sonuçla Trump destekçilerine karşı kesin bir zafer kazanarak 2028 başkanlık yarışının favorisi haline geldi.

4. Reytingi düşen Trump: Markası zedelenmiş bir lider

Seçmenler, kendilerini en çok zorlayan sorunları —fiyat artışları ve İran savaşı— doğrudan Trump'ın ismiyle ilişkilendirdi:

• Hatalı stratejik taktik: Trump, seçmenleri oy pusulalarında sanki kendi ismi varmış gibi oy kullanmaya çağırarak kampanyanın merkezine kendini koydu. Bu ise ters tepti;

• Gerçek sorunlardan kopukluk: Amerikalılar fiyatlar ve aile bütçesi konusunda çözüm beklerken, Trump'ın seçim öncesi Washington konuşmasını başkentteki büyük bir havuzun tadilat projesine ayırması birçok kişiyi hayal kırıklığına uğrattı.

5. Latin Amerikalı ve siyah seçmenlerin desteğini çekmesi

2024'te Trump'ın iktidara dönüşünü sağlayan önemli demografik gruplar, bu sefer Cumhuriyetçileri desteklemedi:

• Sınırda kırılma: Teksas'ın Meksika sınırındaki İspanyolca konuşulan bölgelerinde Demokratlar üstünlük sağladı. Bu bölgelerde Cumhuriyetçilerin sonucu iki yıl öncesine göre 22 puan düştü;

• ICE politikasına tepki: Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) teşkilatının agresif önlemleri, seçmenlerin yüzde 56'sında olumsuz bir tutum uyandırdı. Ayrıca, Mississippi gibi Afro-Amerikalı nüfusun yoğun olduğu bölgelerde de uzun yıllara dayanan Cumhuriyetçi hakimiyet tehlikeye girdi.