Buyuk Britaniya hududida Ukrainaning ilk dron zavodi faoliyat boshlagani haqidagi xabar xalqaro mudofaa sohasida jiddiy muhokamalarga sabab bo‘lmoqda. Bu haqda Ukraina elchisi Valeriy Zalujniy ma’lum qildi. Uning bildirishicha, mazkur ishlab chiqarish majmuasi «Ukrspecsystems» kompaniyasiga tegishli bo‘lib, bu loyiha nafaqat sanoat, balki harbiy-strategik nuqtayi nazardan ham katta ahamiyatga ega.
Zalujniyning ta’kidlashicha, ushbu tashabbusning asosiy mohiyati shundaki, muhandislik markazi, ya’ni asosiy texnik fikr, ishlanmalar va innovatsion yechimlar Ukrainada qoladi. Ammo ishlab chiqarish liniyalari Buyuk Britaniyaga ko‘chiriladi. Bu esa bir qarashda oddiy relokatsiyadek ko‘rinsa-da, aslida u ancha chuqur va puxta o‘ylangan strategiyaning bir qismi hisoblanadi.
Ukraina elchisining so‘zlariga ko‘ra, bugungi kunda Ukraina doimiy raketa hujumlari, infratuzilmaning vayron qilinishi va ishlab chiqarish obyektlariga kuchli tahdidlar sharoitida kurash olib bormoqda. Shunday murakkab vaziyatda mamlakat muhandislari frontda orttirilgan bevosita tajribaga suyanib, amalda sinovdan o‘tgan va zaruratdan tug‘ilgan yechimlarni ishlab chiqmoqda. Ya’ni ular qurol yoki tizimlarni nazariy laboratoriya xulosalari asosida emas, balki haqiqiy jangovar voqelik, frontdagi real talab va maydon sharoitidagi natijalarga qarab takomillashtirmoqda.
Aynan shu omil Buyuk Britaniyada ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yishga kuchli strategik asos yaratib bermoqda. Zalujniy bu jarayonni “og‘irlik markazini Ukrainadan olib chiqish” sifatida emas, balki umumiy imkoniyatlarni kengaytirish, ishlab chiqarish quvvatini oshirish va uzluksizlikni ta’minlashga qaratilgan ikkinchi barqaror mexanizmni barpo etish deb baholadi. Oddiy qilib aytganda, bu qadam Ukraina mudofaa sanoati uchun ehtiyot tayanch nuqtasi, xavfsiz qo‘shimcha ishlab chiqarish halqasi va kelajakka xizmat qiladigan mustahkam zaxira platformasini yaratadi.
Elchining qayd etishicha, Ukraina uchun bunday qo‘shma korxona eng avvalo barqarorlikni anglatadi. Bu nafaqat bugungi sharoitda ishni to‘xtatmaslik, balki uzoq muddatli rejalarni ishlab chiqish, yangi loyihalarni maromida amalga oshirish va mudofaa sohasida texnologik sur’atni saqlab qolish imkonini beradi. Urush sharoitida ishlab chiqarishning uzluksizligi har qanday texnik yechimdan ham muhimroq omilga aylanadi. Shu nuqtayi nazardan, Britaniyadagi zavod Ukraina uchun shunchaki tashqi maydondagi sex emas, balki strategik nafas olish imkoniyatidir.
Buyuk Britaniya uchun ham bu hamkorlik oddiy iqtisodiy kelishuv emas. Bu, avvalo, yangi ish o‘rinlari, mahalliy sanoat uchun yangi buyurtmalar va mudofaa sohasida sinovdan o‘tgan zamonaviy texnologiyalarga yaqindan ega bo‘lish demakdir. Ya’ni London faqat sherikka yordam berayotgani yo‘q, balki o‘zining mudofaa sanoatini ham amaliy, hayotda tekshirilgan va zamonaviy jangovar sharoitda samarasi isbotlangan texnologiyalar bilan mustahkamlamoqda.
Bu hamkorlikning poydevori avvalroq qo‘yilgan edi. London va Kiyev o‘rtasida qo‘shma ishlab chiqarish bo‘yicha kelishuvga erishilgani o‘tgan yil iyun oyi oxirida ma’lum bo‘lgan. O‘shanda Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy Buyuk Britaniya bosh vaziri Kir Starmer bilan uchrashuvdan so‘ng ushbu yo‘nalishdagi kelishuv haqida jamoatchilikka axborot bergandi. Demak, hozirgi zavod tasodifiy yoki shoshma-shosharlik bilan qilingan qaror emas, balki oldindan rejalashtirilgan va bosqichma-bosqich amalga oshirilgan strategik dasturning amaliy natijasidir.
Umuman olganda, Buyuk Britaniyada Ukrainaning birinchi dron zavodi ish boshlashi ikki davlat o‘rtasidagi harbiy-texnik hamkorlik yangi bosqichga chiqqanini ko‘rsatadi. Bu qadam bir vaqtning o‘zida xavfsizlik, sanoat, texnologiya va uzoq muddatli barqarorlik masalalarini qamrab oladi. Eng muhimi, bu loyiha urush sharoitida ham Ukraina o‘z texnologik salohiyatini saqlab qolish, uni kengaytirish va xalqaro sheriklar bilan birgalikda yanada mustahkam ishlab chiqarish tizimini yaratishga intilayotganini namoyon etmoqda.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
