Dunyo yangi harbiy bloklarga bo‘linmoqda: Isroil va Turkiya qarama-qarshiligi cho‘qqiga chiqdi

Yaqin Sharq mintaqasi va butun xalqaro xavfsizlik tizimi misli ko‘rilmagan darajada xavfli, tektonik o‘zgarishlar bo‘sag‘asida turibdi. Dunyo bo‘ylab yangi harbiy-siyosiy koalitsiyalar allaqachon shakllanib ulgurdi va ushbu bo‘linishning eng qaynoq nuqtasi sifatida Yaqin Sharq maydoni yuzaga chiqmoqda. Isroilning rasmiy doiralari kelajakda Turkiya bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri harbiy to‘qnashuv muqarrar ekanini ochiq e’lon qilgach, Tel-Aviv o‘z atrofiga Anqara bilan azaliy adovatda bo‘lgan Gretsiya, Kiprning grek qismi hamda qudratli Hindistonni birlashtirgan yangi ittifoq tuzdi.

Bunday harbiy-siyosiy qurshovga qarshi Turkiya ham jim qarab turmadi: Rajab Toyyib Erdo‘g‘on boshchiligidagi Anqara Saudiya Arabistoni hamda musulmon dunyosining yagona yadroviy davlati bo‘lmish Pokiston bilan «Makka mudofaa pakti»ni imzoladi. Eng xavotirli jihati shundaki, ushbu ikki yangi koalitsiyaga kirgan har bir davlatni bir-biriga bo‘lgan chuqur tarixiy va geosiyosiy adovat bog‘lab turibdi va bu ikki qudratli blokning ilk katta to‘qnashuvi Suriya maydonida yuz berishi mumkin.

Xo‘sh, Yaqin Sharqdagi yangi harbiy qutblar nima maqsadda tuzilmoqda, Pokiston va Hindiston qarama-qarshiligi arab dunyosiga qanday ko‘chdi va Suriya chindan ham global to‘qnashuv poligoniga aylanadimi?

Isroil koalitsiyasi: Anqaraga qarshi Afina, Nikosiya va Dehli ittifoqi

Tel-Aviv mintaqada Turkiyaning kuchayib borayotgan geosiyosiy ta’sirini to‘xtatish uchun keng ko‘lamli alyans shakllantirdi:

• Kelajakdagi urush muqarrarligi: Isroil rahbariyati Turkiya bilan harbiy to‘qnashuv ertami-kechmi sodir bo‘lishini ochiq tan olib, unga qarshi ittifoqchilar qidirishni boshladi;

• O‘rta yer dengizidagi dushmanlar birlashmasi: Turkiya bilan azaliy hududiy va dengiz chegaralari bahsida bo‘lgan Gretsiya hamda Janubiy Kipr (grek qismi) ushbu blokning tabiiy a’zosiga aylandi;

• Hindistonning Yaqin Sharqqa kirib kelishi: Pokiston va Turkiyaning do‘stona aloqalariga qarshi o‘laroq, Hindiston Isroil bilan strategik sheriklikni kuchaytirib, ushbu alyansda salmoqli harbiy-iqtisodiy kuch sifatida paydo bo‘ldi.

«Makka mudofaa pakti»: Turkiya, Saudiya Arabistoni va yadroviy Pokiston

Isroil va uning sheriklari harakatiga javoban musulmon dunyosining asosiy kuch markazlari yagona mudofaa chizig‘iga birlashdi:

• Islom dunyosining yadroviy qalqoni: Turkiya va Saudiya Arabistoni mintaqaviy xavfsizlikni kafolatlash maqsadida rasmiy yadroviy maqomga ega Pokistonni mudofaa tizimiga jalb etdi;

• Muqaddas qadamjolar himoyasi nomi bilan: Ushbu ittifoq «Makka mudofaa pakti» nomini olib, nafaqat hududiy xavfsizlik, balki mintaqaviy manfaatlarni jamoaviy himoya qilishga qaratilgan strategik tuzilmaga aylandi;

• Harbiy muvozanatning tiklanishi: Ushbu uchlik moliyaviy qudrat (Ar-Riyod), texnologik-harbiy armiya (Anqara) va yadroviy salohiyatni (Islomobod) birlashtirgan eng kuchli geosiyosiy blokni yuzaga keltirdi.

O‘zaro nafrat rishtalari va Suriyadagi ehtimoliy to‘qnashuv poligoni

Shakllangan yangi bloklar tasodifiy emas, balki azaliy dushmanlik negizida tashkil topgan:

• «Dushmanimning dushmani — do‘stim»: Bloklar ichida Gretsiya-Turkiya, Pokiston-Hindiston va Isroil-arab dunyosi kabi bir necha o‘n yillik nizolar bir nuqtada chalkashib ketdi;

• Suriya — hal qiluvchi jang maydoni: Har ikki klanning manfaatlari to‘qnashadigan, nazoratsiz va parokanda bo‘lib turgan asosiy hudud bu — Suriya. Ekspertlar fikricha, ikki blokning bevosita yoki proksi (vositachilar orqali) to‘qnashuvi aynan Suriya chegaralarida boshlanish ehtimoli juda yuqori;

• Yangi dunyo tartiboti xavfi: Mahalliy nizolar endilikda global yadroviy davlatlar (Pokiston va Hindiston) hamda kuchli armiyalar ishtirokidagi yirik urush xavfini paydo qilmoqda.

Yaqin Sharqdagi ushbu yangi harbiy bo‘linish mintaqada tinchlik davri tugab, katta davlatlar o‘rtasidagi ochiq va murosasiz kuch sinovlari davri boshlanganidan dalolat beradi.

Sizningcha, Isroil, Gretsiya va Hindiston ittifoqiga qarshi tuzilgan Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston birlashmasi («Makka pakti») mintaqada kuchlar muvozanatini saqlab qola oladimi yoki bu qarama-qarshilik Suriyada uchinchi jahon urushi uchqunini alangalatadimi? Yadroviy Pokistonning ushbu maydonga kirib kelishi nimani o‘zgartiradi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va Yaqin Sharqdagi ushbu eng xavfli geosiyosiy to‘qnashuv tahlilini barcha yaqinlaringiz hamda xalqaro siyosat ixlosmandlariga ulashing!