Rossiyadan 10 kunda 96,5 ming o‘zbekistonlik qaytdi: migratsiya oqimida nima o‘zgarmoqda?

Rossiyadan O‘zbekistonga qaytgan fuqarolar soni qisqa vaqt ichida qariyb 100 ming nafarga yetdi. 25 avgustdan 5 sentyabrga qadar 96 415 nafar O‘zbekiston fuqarosi mamlakatga qaytgan. Bu raqam migratsiya oqimida jiddiy o‘zgarish yuz berayotgani haqida savollarni kun tartibiga olib chiqmoqda.

Eng e’tiborli jihati — ularning qariyb yarmi Rossiyadan to‘g‘ridan to‘g‘ri emas, balki Qozog‘iston orqali O‘zbekistonga kirib kelgan.

Biroq bu statistika ortida nima turgani hali to‘liq ochiq emas. Qaytishlarning qanchasi rejali ravishda amalga oshirilgani, qanchasi ish yoki huquqiy muammolar bilan bog‘liq ekani va ushbu fuqarolarning keyin yana Rossiyaga qaytish-qaytmasligi bo‘yicha rasmiy ma’lumotlar hozircha e’lon qilinmagan.

10 kunda 96 mingdan ortiq fuqaro qaytdi

O‘zbekiston Migratsiya agentligi ma’lumotiga ko‘ra, 25 avgust–5 sentyabr kunlari Rossiyadan O‘zbekistonga jami 96 415 nafar fuqaro qaytgan.

Ularning:

• 54 885 nafari Rossiyadan O‘zbekistonga to‘g‘ridan to‘g‘ri kelgan;

• 41 530 nafari esa Qozog‘iston orqali O‘zbekistonga kirib kelgan.

Shunday qilib, 10 kunlik davrda qayd etilgan umumiy oqim kuniga o‘rtacha 9,6 ming nafar fuqaroni tashkil etgan.

Bu raqamning o‘ziyoq Rossiyada vaqtincha bo‘lib turgan o‘zbekistonliklar harakatiga jiddiy e’tibor qaratish zarurligini ko‘rsatadi.

Ammo «96 ming migrant ishini tashlab qaytdi» deyish to‘g‘rimi?

Bu yerda muhim bir farq bor.

Rasmiy statistikada 96 415 nafar O‘zbekiston fuqarosi qaytgani aytilgan. Lekin ushbu raqamning barchasi mehnat migrantlari ekani yoki ular Rossiyadagi ishini tashlab, doimiy ravishda O‘zbekistonga qaytgani haqida rasmiy tasdiqlangan ma’lumot yo‘q.

Shu sababli voqeani «Rossiyadan 100 mingga yaqin mehnat migranti butunlay qaytib keldi» deya talqin qilish hozircha shoshma-shosharlik bo‘ladi.

Aslida esa bu statistika migratsiya oqimining katta hajmini ko‘rsatadi.

Eng muhim savol esa boshqa: ular nima sababdan qaytmoqda va bu oqim davom etadimi?

Rossiyada migrantlar uchun muhit o‘zgarmoqda

So‘nggi davrda Rossiyada xorijlik mehnat migrantlariga nisbatan talablar kuchayib borayotgani kuzatilmoqda.

Jumladan, Rossiya IIV ma’lumotiga ko‘ra, so‘nggi 1,5 yilda turli qoidabuzarliklarga yo‘l qo‘ygan qariyb 100 ming nafar migrant mamlakatdan chiqarib yuborilgan, yana qariyb 200 ming nafar xorijlikning Rossiyaga kirishi cheklangan. Chiqarib yuborilganlarning 75 ming nafari majburiy tartibda deportatsiya qilingan.

Bu raqamlar mehnat migratsiyasi sohasida nazorat va huquqiy talablar kuchayganini ko‘rsatadi.

Bundan tashqari, 2026 yilda Rossiyada migrantlar uchun patent va vaqtincha yashash bilan bog‘liq tartiblarni o‘zgartirish bo‘yicha qonunchilik tashabbuslari ham muhokama qilinmoqda.

Migrantlar Rossiya iqtisodiyoti uchun qanchalik muhim?

Mehnat migratsiyasi faqat migrantlarning daromadi masalasi emas. U Rossiya iqtisodiyoti uchun ham sezilarli ahamiyatga ega.

Rossiya Davlat dumasi spikeri Vyacheslav Volodin ma’lum qilishicha, 2025 yilda mamlakatda xorijiy fuqarolar tomonidan 2,3 millionta mehnat patenti rasmiylashtirilgan va migrantlardan olinadigan avans to‘lovlari ham sezilarli darajada oshgan.

O‘zbekistonliklar esa Rossiyada patent asosida ishlaydigan eng yirik migrant guruhlaridan biri hisoblanadi.

Shu nuqtayi nazardan qaraganda, migrantlar oqimining o‘zgarishi Rossiya mehnat bozori uchun ham, O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun ham ahamiyatli jarayon.

Rossiyada qolish qiyinlashsa, O‘zbekistonda qanday ta’sir paydo bo‘ladi?

Migratsiya oqimining keskin o‘zgarishi ikki tomonlama ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Bir tomondan, xorijdan qaytgan fuqarolarning oilasi bilan birga bo‘lishi, o‘z yurtida ish boshlashi yoki tadbirkorlikka kirishi ijobiy natija berishi mumkin.

Ikkinchi tomondan esa, qisqa vaqt ichida ko‘p sonli mehnatga layoqatli aholining ichki bozorga qaytishi ish o‘rinlariga bo‘lgan talabni oshirishi mumkin.

Bu esa O‘zbekiston uchun yangi vazifani yuzaga keltiradi: xorijda ishlab tajriba orttirgan fuqarolarni ichki mehnat bozoriga samarali integratsiya qilish.

Ayniqsa qurilish, xizmat ko‘rsatish, logistika, ishlab chiqarish va boshqa sohalarda tajribaga ega bo‘lgan migrantlarning malakasidan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi.

Migratsiya agentligiga minglab murojaatlar kelib tushgan

Masalaning yana bir muhim tomoni — Rossiyadagi o‘zbekistonliklarning yordam so‘rab murojaat qilganidir.

Migratsiya agentligi ma’lumotiga ko‘ra, ushbu 10 kunlik davrda agentlikka 6 413 ta murojaat kelib tushgan va 5 467 nafar fuqaroga amaliy yordam ko‘rsatilgan.

Agentlik mutaxassislari Moskva, Tula, Kursk, Kaluga, Ryazan, Oryol va Voronej viloyatlarida fuqarolar bilan uchrashuvlar o‘tkazib, 3 mingdan ortiq o‘zbekistonlikni qamrab olgan.

Bu raqamlar Rossiyadagi o‘zbekistonliklar bilan ishlash masalasi oddiy statistika emas, balki amaldagi ijtimoiy va huquqiy ehtiyoj ekanini ko‘rsatadi.

Eng katta savol: bu vaqtinchalik oqimmi yoki yangi tendensiya boshlanishimi?

96 415 nafarlik raqamning o‘zi Rossiyadan O‘zbekistonga migratsiya oqimi butunlay teskariga burildi, degan xulosa chiqarish uchun yetarli emas.

Chunki mehnat migratsiyasi mavsumiy xususiyatga ega. Fuqarolarning bir qismi ish mavsumi tugagani, oilaviy sabablar, ta’til yoki boshqa shaxsiy omillar tufayli qaytishi mumkin.

Shuning uchun haqiqiy tendensiyani aniqlash uchun keyingi oylardagi statistika ham muhim bo‘ladi.

Agar Rossiyadan qaytishlar yuqori sur’atda davom etsa, bu holat O‘zbekiston mehnat bozori, aholi daromadlari va migratsiya siyosatiga sezilarli ta’sir ko‘rsatishi mumkin.

Agar oqim qisqa muddatli bo‘lsa, 96 minglik raqamni migratsiyadagi vaqtinchalik tebranish sifatida baholash mumkin.

Rossiya uchun ham, O‘zbekiston uchun ham muhim burilish

Rossiya va O‘zbekiston o‘rtasidagi mehnat migratsiyasi ikki mamlakat iqtisodiy munosabatlarining muhim qismlaridan biri bo‘lib qolmoqda.

2025 yil dekabrida Rossiya hukumati ma’lum qilganidek, ikki mamlakat o‘rtasidagi tovar ayirboshlash hajmi 2024 yil yakunlariga ko‘ra 10 milliard dollardan oshgan, Rossiyada O‘zbekiston fuqarolari uchun mehnat va boshqa iqtisodiy imkoniyatlar masalasi esa ikki tomonlama hamkorlikning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib qolmoqda.

Shu bois 10 kun ichida qayd etilgan qariyb 100 minglik qaytish oqimiga faqat «migrantlar uyiga qaytmoqda» degan oddiy raqam sifatida qarash kamlik qiladi.

Bu statistika Rossiyadagi mehnat migratsiyasi muhiti o‘zgarayotgan bir paytda O‘zbekiston oldida ham yangi savol paydo bo‘lganini ko‘rsatmoqda:

xorijda ishlashga moslashgan yuz minglab fuqarolar mamlakatga ko‘proq qaytsa, ular uchun munosib ish o‘rinlari va yuqori daromadli imkoniyatlar qanchalik tez yaratiladi?

Aynan shu savol yaqin oylarda migratsiya masalasining eng muhim mavzularidan biriga aylanishi mumkin.