Gruziya Davlat xavfsizlik xizmatining sobiq rahbari Grigol Liluashvili 13 yilga qamaldi

Postsovet hududida maxsus xizmatlar va davlat xavfsizligi tizimidagi eng shov-shuvli, yirik siyosiy-korrupsion detektiv o‘z yakuniga yetdi. Gruziya Davlat xavfsizlik xizmatini (DXX / SGB) 5 yildan ziyod vaqt davomida boshqargan sobiq rahbar Grigol Liluashvili sud hukmi bilan 13 yil muddatga ozodlikdan mahrum etildi. Tbilisi sudi uni o‘ta yirik miqdordagi pora olish bilan bog‘liq to‘rtta og‘ir jinoiy epizod bo‘yicha to‘liq aybdor deb topdi. Mazkur modda bo‘yicha qonunchilikda 11 yildan 15 yilgacha ozodlikdan mahrum etish jazosi nazarda tutilgan bo‘lib, sud unga deyarli eng yuqori jazo muddatini tayinladi.

Liluashvilining o‘zi tergov va sud jarayonida aybini mutlaqo tan olmadi, uning advokatlari esa to‘liq oqlov hukmini talab qilib chiqqan edi. 2019 yil oktyabridan 2025 yil apreligacha mamlakatning eng yopiq va qudratli idorasiga boshchilik qilgan sobiq amaldor iste’foga chiqqanidan bir necha oy o‘tib — 2025 yilning dekabrida shov-shuvli tarzda hibsga olingandi. Tergov ochiqlagan tafsilotlar esa jamoatchilikni haqiqiy shok holatiga tushirdi: shamol elektr stansiyalari qurilishi, gafikatsiya tenderlari, xalqaro firibgarlikka ixtisoslashgan «koll-markazlar»ga homiylik qilish va hatto bolalar bog‘chalari uchun xaridlardan ulush olishgacha bo‘lgan kirdikorlar fosh bo‘ldi.

Xo‘sh, davlat xavfsizligining sobiq general-boshlig‘i qanday qilib jinoiy tarmoqlar «krisha»siga aylandi, tergov uning millionlab dollarlik korrupsion sxemalarini qanday isbotladi va bu qamoq hukmi Gruziya siyosiy elitasi uchun nimani anglatadi?

«Millionlab dollar va larilik 4 ta og‘ir epizod»: Sud nimalarni isbotladi?

Grigol Liluashviliga nisbatan ochilgan jinoyat ishidagi asosiy korrupsion dalillar:

• Turk investoridan 1 million dollar (2022 yil oktyabr): Turkiyalik investor Chag‘atoy Ulkerdan shamol elektr stansiyalari qurilishi loyihasini lobbi qilish evaziga o‘sha paytdagi Iqtisodiyot va barqaror rivojlanish vazirining birinchi o‘rinbosari Romeo Mikautadze vositachiligida 1 000 000 dollar pora olingan;

• Gazlashtirish tenderlari uchun 1,5 million lari (2022 yil fevral): «Ekspress-servis 2008» kompaniyasi ta’sischisi Georgiy Xajaliyadan davlat gazlashtirish tenderlarida g‘alabani ta’minlab berish evaziga (yana Romeo Mikautadze orqali) 1,5 million lari pora undirilgan;

• Xalqaro firibgar «koll-markazlar»dan $1 365 000 ulush (2021–2023 yillar): Odamlarni chuv tushirish bilan shug‘ullanuvchi noqonuniy koll-markazlarga rasmiy darajada rahnamolik («krishevaniye») qilganlik uchun sobiq DXX rahbari o‘z qarindoshi Sandro Liluashvili ko‘magida naq 1 million 365 ming dollarni cho‘ntakka urgan;

• Bolalar bog‘chalari budjetidan «otkat»lar: Tbilisi meriyasining Bolalar yasli-bog‘chalarini boshqarish agentligining sobiq direktori Kaxa Gvanseladzeni himoya qilib kelgan. Prokuraturaning aniqlik kiritishicha, bog‘cha xaridlari bilan bog‘liq ushbu jinoiy guruh 2018–2023 yillar davomida pora sifatida jami 5 325 943 lari o‘zlashtirgan.

Hokimiyat cho‘qqisidan panjara ortigacha: Liluashvilining 5 yillik faoliyati

Maxsus xizmatlar rahbarining qismat yo‘li va hibsga olinishi:

• 5 yillik cheksiz qudrat: 2019 yil 17 oktyabrdan 2025 yil 2 aprelgacha mamlakat Davlat xavfsizlik xizmatini boshqargan Liluashvili davlatning eng maxfiy axborotlari va ta’sir dastaklariga ega bo‘lgan shaxs edi;

• Iste’fo va to‘satdan qo‘lga olish: Vakolatlari yakunlanganidan sanoqli oylar o‘tib, 2025 yilning dekabr oyi oxirida unga qarshi jinoiy ish qo‘zg‘atildi va u hibsga olindi;

• Aybni tan olmaslik va oqlov talabi: Sud davomida sobiq amaldor barcha ayblovlarni rad etib, siyosiy qasos sifatida baholashga urindi, biroq prokuratura taqdim etgan bank o‘tkazmalari, guvohliklar va dalillar sud uchun yetarli bo‘ldi.

Huquqiy va siyosiy saboqlar: Davlat tizimida korrupsiyaga qarshi zarba

Mutaxassislarning ushbu 13 yillik jazo bo‘yicha tahliliy xulosalari:

• «Krisha» tushunchasiga chek qo‘yilishi: Maxsus xizmatlarning firibgar koll-markazlar va biznes ustidan noqonuniy nazorat o‘rnatishi butun dunyoda qoralanmoqda, ushbu sud hukmi esa bunday sxemalarga berilgan qat’iy javob bo‘ldi;

• Davlat xaridlaridagi nazoratsizlik fosh bo‘ldi: Hatto maktabgacha ta’lim va bolalar ta’minoti uchun ajratilgan budjet mablag‘larining ham millionlab lari miqdorida talon-toroj qilingani jamoatchilik nazoratini keskin kuchaytirish zarurligini ko‘rsatdi;

• Hech kim daxlsiz emas: Davlatning eng qudratli idorasi rahbarining ham 13 yilga ozodlikdan mahrum etilishi mansabdor shaxslarga nisbatan jazoning muqarrarligini ko‘rsatuvchi muhim pretsedentga aylandi.

Grigol Liluashviliga o‘qilgan ushbu 13 yillik qamoq hukmi davlat vakolatlarini shaxsiy boylik orttirish va firibgarlik manfaatlariga bo‘ysundirish har qanday yuqori martabali mulozimni ham ertami-kechmi qonun oldida javob berishga majbur qilishini yaqqol isbotladi.

Sizningcha, Gruziyada xavfsizlik xizmatining 5 yillik sobiq rahbariga berilgan 13 yillik qamoq jazosi haqiqiy korrupsiyaga qarshi kurash natijasimi yoki hokimiyat almashinuvi ortidagi siyosiy hisob-kitobmi? Maxsus xizmatlar va bog‘cha xaridlarini birlashtirgan bunday dahshatli korrupsiya sxemalarining oldini olish uchun davlatlar qanday mexanizmlarni qo‘llashi kerak? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va postsovet hududidagi ushbu shov-shuvli sud hukmi tahlilini barcha hamkasblaringiz hamda siyosat ixlosmandlariga ulashing!