Tilanchilik uchun jarima oshdi: endi 2,2 mln so‘mgacha jazo qo‘llanadi

O‘zbekistonda tilanchilik bilan shug‘ullanganlik va boshqa shaxslarni bu ishga jalb qilganlik uchun jarimalar oshirildi. Yangi qoidalarga ko‘ra, tilanchilik qilgan shaxsga 2,2 million so‘mgacha jarima yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq jazosi qo‘llanishi mumkin. Boshqalarni tilanchilikka jalb etganlar uchun esa jarima 6,6 million so‘mgacha yetadi.

Prezident imzolagan qonun bilan ma’muriy javobgarlik choralari kuchaytirildi. O‘zgarishlar faqat ko‘chada pul so‘rash bilan cheklanmaydi: boshqa odamlarni, jumladan, himoyaga muhtoj shaxslarni tilanchilikka jalb qilish ham alohida e’tibor markazida.

Tilanchilik uchun qanday jazo belgilandi?

Yangi tartibga muvofiq, tilanchilik bilan shug‘ullanganlik uchun BHMning 3 baravaridan 5 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq jazosi qo‘llanishi mumkin.

Hozirgi hisob-kitob bo‘yicha bu quyidagi miqdorlarga to‘g‘ri keladi:

• Eng kam jarima — 1 million 320 ming so‘m.

• Eng yuqori jarima — 2 million 200 ming so‘m.

• Ma’muriy qamoq — 15 sutkagacha.

Shu tariqa, huquqbuzarlik uchun moliyaviy javobgarlik avvalgiga nisbatan oshirildi. Qaysi jazo qo‘llanishi esa qonunchilikda belgilangan tartibda hal etiladi.

Boshqalarni tilanchilikka jalb qilganlarga jazo yanada og‘ir

Qonunchilikda boshqa shaxslarni tilanchilik qilishga jalb etish uchun ham alohida javobgarlik nazarda tutilgan.

Bunday harakat uchun BHMning 10 baravaridan 15 baravarigacha jarima yoki 15 sutkagacha ma’muriy qamoq belgilangan.

Bu esa quyidagi summalarni anglatadi:

• Eng kam jarima — 4 million 400 ming so‘m.

• Eng yuqori jarima — 6 million 600 ming so‘m.

• Ma’muriy qamoq — 15 sutkagacha.

Mazkur norma, ayniqsa, voyaga yetmaganlar, keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar va ruhiy kasalliklari mavjud insonlarni tilanchilikka jalb qilish kabi holatlarga qarshi kurashish nuqtayi nazaridan ahamiyatlidir.

Shuningdek, odamni tilanchilik qilishga majburlash va uning irodasiga ta’sir qiluvchi ayrim moddalarni iste’mol qilishga undash bilan bog‘liq holatlar ham qonunchilikda nazarda tutilgan.

Yangi qoidalar qachondan kuchga kirdi?

Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, tegishli qonun 2026 yil 14 oktyabr kuni imzolangan va yangi jazo choralari 15 oktyabrdan kuchga kirgan. O‘zgartishlar Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksning tilanchilikka oid 188-3-moddasiga taalluqli.

Demak, yangi jarimalar shunchaki taklif emas — qonunchilikka kiritilgan o‘zgartishlar sifatida amal qila boshladi.

Muammoni faqat jarima bilan hal etish mumkinmi?

Tilanchilik masalasi faqat huquqbuzarlik va jazo bilan bog‘liq emas. Uning ortida ishsizlik, og‘ir ijtimoiy sharoit, uy-joy muammolari yoki insonning yordamga muhtojligi kabi omillar ham bo‘lishi mumkin.

Shu sababli javobgarlik choralari bilan bir qatorda, haqiqatan ham qiyin ahvolda qolgan insonlarga ijtimoiy yordam ko‘rsatish, ularni qo‘llab-quvvatlash va boshqa shaxslar tomonidan ekspluatatsiya qilinishining oldini olish ham muhim ahamiyatga ega.

Ayniqsa, bolalar, keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslardan daromad manbai sifatida foydalanishga yo‘l qo‘ymaslik jamiyatning ham, tegishli idoralarning ham muhim vazifasidir.

Xulosa

O‘zbekistonda tilanchilik uchun jarimalarning oshirilishi va boshqa shaxslarni bu ishga jalb qilganlik uchun qattiqroq javobgarlik belgilanishi jamoat joylaridagi tartibni ta’minlashga qaratilgan choralardan biridir.

Endilikda tilanchilik bilan shug‘ullanganlik uchun jarima 2,2 million so‘mgacha, boshqa odamlarni tilanchilikka jalb qilganlik uchun esa 6,6 million so‘mgacha yetishi mumkin. Har ikki holatda ham 15 sutkagacha ma’muriy qamoq jazosi nazarda tutilgan.

Biroq muammoning barqaror yechimi faqat jazo bilan emas, balki insonlarni qiyin vaziyatdan chiqarishga qaratilgan ijtimoiy choralar bilan ham bog‘liq.