Prezident energetikada yangi bosqichni e’lon qildi — investorlar uchun tayyor loyihalar

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev yoqilg‘i-energetika tarmog‘ining mahalliy va xalqaro investorlari bilan ochiq muloqot o‘tkazdi. Davlat rahbari sohada ko‘p yillik tajriba to‘planganini ta’kidlab, endilikda hamkorlik sifat jihatidan yangi bosqichga o‘tishini e’lon qildi: har bir sarmoya yangi quvvat yaratish bilan birga, tarmoq ishonchliligini oshirishi va yo‘qotishlarni keskin kamaytirishi shart.

Endilikda mamlakatda qaysi hududga qanday quvvat zarurligi markazlashgan holda oldindan rejalashtiriladi va investorlarga yer maydoni, tarmoqqa ulanish nuqtasi hamda sotib olish kafolati aniq bo‘lgan tayyor loyihalar ochiq tanlov orqali taqdim etiladi.

Energetikadagi yangi strategiya: «Alohida stansiyalar emas, bog‘langan tizim»

Avvalgi bosqichda «yashil» quvvatlarni tezroq ishga tushirish maqsadida ko‘pincha investorlar taklif etgan maydonlardan foydalanilgan edi. Bu ko‘plab sarmoyalarni jalb etgan bo‘lsa-da, ma’lum hududlarda quvvat to‘planib, elektrni boshqa joylarga uzatish xarajatlarini oshirdi:

• Prezident pozitsiyasi: «Bizga alohida-alohida elektr stansiyalari emas, uzviy bog‘langan energetika tizimi kerak», — deya qat’iy ta’kidladi davlat rahbari;

• Teng va shaffof shartlar: Tanlovga qo‘yiladigan har bir loyiha bo‘yicha yer, ulanish muddati, to‘lov tartibi va tariflar avvaldan ochiq e’lon qilinadi;

• 2 200 MVtlik yangi tanlov: Yaqin kunlarda umumiy quvvati 2 200 megavatt bo‘lgan 6 ta quyosh va shamol stansiyasi loyihasi ochiq tanlovga chiqariladi.

2030 va 2050 yilgacha bo‘lgan strategik maqsadlar

Sohaning yaqin va uzoq istiqboldagi rivojlanish trayektoriyasi quyidagi ko‘rsatkichlarda o‘z aksini topmoqda:

• 2030 yil marralari: 22 ming megavatt yangi quvvat yaratilib, yillik ishlab chiqarish hajmi 129 milliard kVt/soatdan oshadi, «yashil» energiya ulushi esa 54 foizga yetkaziladi;

• 2050 yilgacha Milliy bosh reja: Ilk bor sohaning 2050 yilgacha bo‘lgan Milliy bosh rejasi ishlab chiqilmoqda. 1 martgacha ulanish imkoniyatlari xaritasi, 1 iyulgacha esa to‘liq bosh reja ommaga ochiqlanadi;

• Tarmoqlar va batareyalar (4,5 GVt): 2030 yilgacha 5 ming km tarmoq, 16 ta yirik podstansiya quriladi hamda energiya saqlash quvvatlari 4,5 gigavattga yetkaziladi.

Data-markazlar, sun’iy intellekt va «yashil» eksport

Energiya iste’moli jadal o‘sayotgan yangi yo‘nalishlar va tashqi bozorlar bo‘yicha muhim qarorlar qabul qilindi:

• Sun’iy intellekt infratuzilmasi: Data-markazlar va IT infratuzilmalar uchun «yashil» energiya, tarmoq va yer maydonlari oldindan ajratiladi. Ularda uzluksiz ta’minot va sovitish tizimlari mukammal rejalashtiriladi;

• Yevropa va Janubiy Osiyoga eksport: Ozarboyjon va Qozog‘iston bilan Kaspiy dengizi tubi orqali Yevropaga «yashil» elektr yetkazib berish loyihasi amaliy bosqichga o‘tdi; Afg‘oniston va Janubiy Osiyo yo‘nalishi ham faollashadi;

• 10 yillik soliq imtiyozlari: Energiya saqlash qurilmalari (akkumulatorlar) bilan birga ularning podstansiyasi va infratuzilmasiga ham yer va mol-mulk solig‘i bo‘yicha 10 yillik imtiyoz to‘liq tatbiq etilishi Soliq kodeksida mustahkamlanadi.

Shuningdek, Samarqandda xususiy sektorga berilgan taqsimlash tarmoqlari tajribasi Jizzax va Toshkent viloyatlarida ham joriy etilib, yo‘qotishlar keskin kamaytiriladi.