Dunyo okeani harorati rekord darajaga yetdi: 2026-yil iyun oyi tarixdagi eng issigʻi boʻldi

Yer sayyorasi iqlim tizimidagi oʻzgarishlar xavotirli tus olishda davom etmoqda. Copernicus Marine xizmati tomonidan eʼlon qilingan soʻnggi hisobotga koʻra, 2026-yilning iyun oyida Jahon okeani yuzasining oʻrtacha harorati 21,0°C darajani tashkil etdi. Bu koʻrsatkich instrumental kuzatuvlar tarixidagi eng yuqori natija boʻlib, iyun oyini okean harorati boʻyicha mutlaq rekordchiga aylantirdi. Bu haqda Ixbt.com xabar beradi.

Tahlillar shuni koʻrsatadiki, 2026-yilning dastlabki olti oyi ham insoniyat tarixidagi eng issiq yarim yilliklar qatoridan joy oldi. Sayyoramiz okean tizimining katta qismini anomal issiq sharoitlar qamrab olgan. Ushbu xulosalar sunʼiy yoʻldosh kuzatuvlari, raqamli modellashtirish va okean reanalizini birlashtirgan GLO12 global monitoring tizimi maʼlumotlariga asoslangan.

Global issiqlik toʻlqinlari va ularning koʻlami

Joriy yilning yanvar-iyun oylarida okean yuzasining oʻrtacha harorati 20,94°C ni tashkil etdi. Bu koʻrsatkich 2024-yildagi rekorddan (21,04°C) biroz pastroq boʻlsa-da, 2026-yilni tarixdagi ikkinchi eng issiq yarim yillik sifatida qayd etdi. Mutaxassislarni ayniqsa anomal issiqlikning davomiyligi va koʻlami tashvishga solmoqda: iyun oyi oxiriga kelib, Jahon okeani hududining qariyb 82 foizi turli intensivlikdagi issiqlik toʻlqinlari ostida qoldi.

Okean issiqlik toʻlqinlari — bu suv haroratining uzoq vaqt davomida iqlimiy meʼyordan yuqori boʻlishi hodisasidir. Bunday holatlar haftalab yoki oylab davom etib, dengiz ekotizimlariga, suv aylanishiga va global ob-havo rejimiga jiddiy taʼsir koʻrsatadi. Copernicus maʼlumotlariga koʻra, eng barqaror "qaynoq zonalar" Tinch okeanining tropik va subtropik qismlarida, Shimoliy Atlantika markazida, shuningdek, Chili, Kaliforniya va Yevropa qirgʻoqlarida kuzatilgan.

Mintaqaviy rekordlar va El-Nino taʼsiri

Oʻrta yer dengizi eng koʻp qizigan hududlardan biriga aylandi. Bu yerda yanvar-iyun oylarida oʻrtacha harorat 18,07°C ga yetdi va akvatoriyaning 98 foizi issiqlik toʻlqinlari taʼsirida boʻldi. Shimoliy Atlantikada ham vaziyat murakkab boʻlib, ayrim hududlarda ketma-ket toʻrt oy davomida harorat rekordlari yangilandi. Bu kabi oʻzgarishlar dengiz florasi va faunasi uchun halokatli boʻlishi mumkin.

Tinch okeanining tropik qismida iyun oyi harorati 27,26°C ga yetib, mintaqa tarixidagi eng yuqori koʻrsatkichni qayd etdi. Olimlar ushbu dinamikani El-Nino iqlimiy hodisasi bilan bogʻlashmoqda. El-Nino Tinch okeanida issiqlikning qayta taqsimlanishiga va butun dunyo boʻylab ob-havo sharoitlarining oʻzgarishiga sabab boʻladi, bu esa oʻz navbatida ekstremal tabiiy hodisalar ehtimolini oshiradi.

Okeanlar iqlim tizimidagi ortiqcha issiqlikning asosiy qismini oʻziga yutadi, shuning uchun ularning holati sayyoramiz kelajagi uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega. Copernicus Marine hisoboti shuni koʻrsatadiki, okeanlarning uzoq muddatli issiqlik zoʻriqishida qolishi nafaqat dengiz hayotiga, balki quruqlikdagi ob-havo keskinligiga ham toʻgʻridan-toʻgʻri taʼsir koʻrsatadi. Bu esa global iqlim monitoringi va atrof-muhitni muhofaza qilish choralarini kuchaytirishni talab etadi.