Дунё янги ҳарбий блокларга бўлинмоқда: Исроил ва Туркия қарама-қаршилиги чўққига чиқди

Яқин Шарқ минтақаси ва бутун халқаро хавфсизлик тизими мисли кўрилмаган даражада хавфли, тектоник ўзгаришлар бўсағасида турибди. Дунё бўйлаб янги ҳарбий-сиёсий коалициялар аллақачон шаклланиб улгурди ва ушбу бўлинишнинг энг қайноқ нуқтаси сифатида Яқин Шарқ майдони юзага чиқмоқда. Исроилнинг расмий доиралари келажакда Туркия билан тўғридан-тўғри ҳарбий тўқнашув муқаррар эканини очиқ эълон қилгач, Тель-Авив ўз атрофига Анқара билан азалий адоватда бўлган Греция, Кипрнинг грек қисми ҳамда қудратли Ҳиндистонни бирлаштирган янги иттифоқ тузди.

Бундай ҳарбий-сиёсий қуршовга қарши Туркия ҳам жим қараб турмади: Ражаб Тоййиб Эрдўғон бошчилигидаги Анқара Саудия Арабистони ҳамда мусулмон дунёсининг ягона ядровий давлати бўлмиш Покистон билан «Макка мудофаа пакти»ни имзолади. Энг хавотирли жиҳати шундаки, ушбу икки янги коалицияга кирган ҳар бир давлатни бир-бирига бўлган чуқур тарихий ва геосиёсий адоват боғлаб турибди ва бу икки қудратли блокнинг илк катта тўқнашуви Сурия майдонида юз бериши мумкин.

Хўш, Яқин Шарқдаги янги ҳарбий қутблар нима мақсадда тузилмоқда, Покистон ва Ҳиндистон қарама-қаршилиги араб дунёсига қандай кўчди ва Сурия чиндан ҳам глобал тўқнашув полигонига айланадими?

Исроил коалицияси: Анқарага қарши Афина, Никосия ва Деҳли иттифоқи

Тель-Авив минтақада Туркиянинг кучайиб бораётган геосиёсий таъсирини тўхтатиш учун кенг кўламли альянс шакллантирди:

• Келажакдаги уруш муқаррарлиги: Исроил раҳбарияти Туркия билан ҳарбий тўқнашув эртами-кечми содир бўлишини очиқ тан олиб, унга қарши иттифоқчилар қидиришни бошлади;

• Ўрта ер денгизидаги душманлар бирлашмаси: Туркия билан азалий ҳудудий ва денгиз чегаралари баҳсида бўлган Греция ҳамда Жанубий Кипр (грек қисми) ушбу блокнинг табиий аъзосига айланди;

• Ҳиндистоннинг Яқин Шарққа кириб келиши: Покистон ва Туркиянинг дўстона алоқаларига қарши ўлароқ, Ҳиндистон Исроил билан стратегик шерикликни кучайтириб, ушбу альянсда салмоқли ҳарбий-иқтисодий куч сифатида пайдо бўлди.

«Макка мудофаа пакти»: Туркия, Саудия Арабистони ва ядровий Покистон

Исроил ва унинг шериклари ҳаракатига жавобан мусулмон дунёсининг асосий куч марказлари ягона мудофаа чизиғига бирлашди:

• Ислом дунёсининг ядровий қалқони: Туркия ва Саудия Арабистони минтақавий хавфсизликни кафолатлаш мақсадида расмий ядровий мақомга эга Покистонни мудофаа тизимига жалб этди;

• Муқаддас қадамжолар ҳимояси номи билан: Ушбу иттифоқ «Макка мудофаа пакти» номини олиб, нафақат ҳудудий хавфсизлик, балки минтақавий манфаатларни жамоавий ҳимоя қилишга қаратилган стратегик тузилмага айланди;

• Ҳарбий мувозанатнинг тикланиши: Ушбу учлик молиявий қудрат (Ар-Риёд), технологик-ҳарбий армия (Анқара) ва ядровий салоҳиятни (Исломобод) бирлаштирган энг кучли геосиёсий блокни юзага келтирди.

Ўзаро нафрат ришталари ва Суриядаги эҳтимолий тўқнашув полигони

Шаклланган янги блоклар тасодифий эмас, балки азалий душманлик негизида ташкил топган:

• «Душманимнинг душмани — дўстим»: Блоклар ичида Греция-Туркия, Покистон-Ҳиндистон ва Исроил-араб дунёси каби бир неча ўн йиллик низолар бир нуқтада чалкашиб кетди;

• Сурия — ҳал қилувчи жанг майдони: Ҳар икки кланнинг манфаатлари тўқнашадиган, назоратсиз ва пароканда бўлиб турган асосий ҳудуд бу — Сурия. Экспертлар фикрича, икки блокнинг бевосита ёки прокси (воситачилар орқали) тўқнашуви айнан Сурия чегараларида бошланиш эҳтимоли жуда юқори;

• Янги дунё тартиботи хавфи: Маҳаллий низолар эндиликда глобал ядровий давлатлар (Покистон ва Ҳиндистон) ҳамда кучли армиялар иштирокидаги йирик уруш хавфини пайдо қилмоқда.

Яқин Шарқдаги ушбу янги ҳарбий бўлиниш минтақада тинчлик даври тугаб, катта давлатлар ўртасидаги очиқ ва муросасиз куч синовлари даври бошланганидан далолат беради.

Сизнингча, Исроил, Греция ва Ҳиндистон иттифоқига қарши тузилган Туркия, Саудия Арабистони ва Покистон бирлашмаси («Макка пакти») минтақада кучлар мувозанатини сақлаб қола оладими ёки бу қарама-қаршилик Сурияда учинчи жаҳон уруши учқунини алангалатадими? Ядровий Покистоннинг ушбу майдонга кириб келиши нимани ўзгартиради? Ўз фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва Яқин Шарқдаги ушбу энг хавфли геосиёсий тўқнашув таҳлилини барча яқинларингиз ҳамда халқаро сиёсат ихлосмандларига улашинг!