Кузги тенгкунлик яқинлашди: 23 сентябрдан тунлар узая бошлайди
ҚисқачаAI ёрдамида тайёрланганКўрсатиш
- 23 сентябр куни Тошкент вақти билан соат 05:05 да кузги тенгкунлик рўй беради, бу вақтда Қуёш маркази Ер экватори текислигидан ўтади ва Шимолий ярим шарда астрономик куз бошланади.
- Шундан сўнг кунлар қисқариб, тунлар узая бошлайди, бу жараён декабр ойидаги қишки қуёш туришигача давом этади.
- Тенгкунлик номи кун ва туннинг мутлақо 12 соатдан бўлишини англатмайди, чунки атмосфера рефраксияси ва Қуёш дискининг юқори қисми кўриниши ҳисобга олинади.
Табиатда муҳим астрономик бурилиш содир бўлмоқда: 23 сентябрь куни Қуёш экватор текислигини кесиб ўтади ва Шимолий ярим шарда астрономик куз бошланади. Шундан кейин кунлар қисқариб, тунлар аста-секин узаяди.
Кўпчилик 22 сентябрни «кун ва тун тенглашадиган кун» деб билади. Аммо 2026 йилда Тошкент вақти билан кузги тенгкунлик 23 сентябрь соат 05:05 да рўй беради. Айнан шу лаҳзада Қуёш маркази Ер экватори текислигидан ўтади.
«Equinox» нима дегани?
«Equinox» атамаси лотинча aequus — «тенг» ва nox — «тун» сўзларидан келиб чиққан.
Тенгкунлик йилига икки марта — март ва сентябрь ойларида содир бўлади. Мартда Шимолий ярим шарда баҳор, сентябрда эса кузги тенгкунлик юз беради.
Кузги тенгкунлик вақтида Қуёш осмон экваторини шимолдан жанубга кесиб ўтади. Шундан сўнг Шимолий ярим шарда Қуёш осмонда кун сайин пастроқ траектория бўйлаб ҳаракат қила бошлайди ва кундузги ёруғлик давомийлиги қисқаради.
Нега кун ва тун айнан 12 соатдан бўлмайди?
«Тенгкунлик» номи кун ва тун мутлақо 12 соатдан бўлишини англатмайди.
Аслида Қуёш чиқиши ва ботиши атмосфера рефракцияси ҳамда Қуёш дискининг маркази эмас, унинг юқори қисми кўриниши билан ҳисобланиши сабабли кундузги ёруғлик вақти кўп жойларда 12 соатдан бироз узоқроқ бўлади.
Масалан, 22 сентябрь куни Тошкентда кундузги ёруғлик тахминан 12 соат 11 дақиқани ташкил этади. 23 сентябрдан эса кун давомийлиги яна қисқара бошлайди.
Эртадан нималар ўзгаради?
Кузги тенгкунликдан кейин Шимолий ярим шарда кунлар қисқаришда, тунлар эса узайишда давом этади.
Тошкентда 22 сентябр куни Қуёш тахминан 06:10 да чиқиб, 18:20 да ботади. 23 сентябрда эса кундузги ёруғлик давомийлиги тахминан 12 соат 8 дақиқага тушади. Кейинги кунларда бу фарқ янада ортиб боради.
Бу жараён декабрь ойидаги қишки қуёш туришигача давом этади. Шундан кейин кунлар яна аста-секин узая бошлайди.
Табиатдаги катта ўзгаришнинг астрономик бошланиши
Тенгкунлик — шунчаки календардаги сана эмас. У Ернинг Қуёш атрофидаги ҳаракати ва сайёрамиз ўқининг оғмалиги билан боғлиқ муҳим астрономик ҳодисадир.
Шу боис 23 сентябрь 2026 йилда Шимолий ярим шар учун астрономик кузнинг бошланиш нуқтаси ҳисобланади.
Демак, бугун — тенгкунлик арафаси. Эрта тонгдан эса табиатнинг яна бир таниш қонунияти намоён бўлади: кунлар қисқаради, тунлар эса узая бошлайди.
Изоҳлар 0
…