Туб бурилиш: Қозоғистон ва Жанубий Корея хомашё сотишдан тўлиқ саноат циклига ўтмоқда

Марказий Осиё ва Шарқий Осиёнинг етакчи давлатлари ўртасидаги иқтисодий алоқалар сифат жиҳатидан янги, стратегик босқичга қадам қўйди. Қозоғистон Президенти Қасим-Жомарт Тоқаевнинг Жанубий Кореяга амалга оширган тарихий ташрифи доирасида Сеулда Президент Ли Чжэ Мён билан ўтказилган олий даражадаги музокаралар, «Марказий Осиё — Корея Республикаси» саммити ҳамда технологик гигантлар раҳбарлари билан учрашувлар якунида умумий қиймати қарийб 19 миллиард долларни ташкил этувчи йирик тижорий битимлар имзоланди.

Энг муҳими, икки томонлама муносабатлар расман «келажакка йўналтирилган ҳар томонлама стратегик шериклик» мақомига кўтарилди. Мазкур рақамлар ортида ҳамкорлик фалсафасининг тубдан ўзгариши ётибди: томонлар оддийгина хомашё алмашиш моделидан воз кечиб, юқори қўшимча қийматга эга маҳсулотларни биргаликда ишлаб чиқариш ва Кореянинг илғор технологияларини мамлакатга олиб кириш форматига ўтмоқда. Қозоғистонда аллақачон тўпланган корейс инвестициялари 12 миллиард доллардан ошган бўлиб, 1000 дан ортиқ қўшма корхона фаолият юритмоқда.

Янги келишувларга мувофиқ, эндиликда Қозоғистонда нафақат автомобиллар йиғилади, балки ўриндиқлар, симлар, эшиклар ва бамперлар каби бутловчи қисмлар тўлиқ маҳаллийлаштирилади. Бундан ташқари, Қорачағаноқда 6 миллиард долларлик улкан газ заводи қад ростлайди ҳамда яримўтказгичлар ва аккумуляторлар учун ўта муҳим бўлган камёб металларни чуқур қайта ишлаш йўлга қўйилади.

Хўш, Сеул нега Хитойга қарамликни камайтириш учун айнан Қозоғистон ресурсларига таянмоқда, 19 миллиардлик инвестиция Марказий Осиё автосаноатини қандай ўзгартиради ва Остона қисқа вақтда юқори технологик давлатга айлана оладими?

«Хомашё эмас — технология, 6 миллиардлик газ заводи ва камёб металлар»: Тарихий ташрифнинг 5 муҳим нуқтаси

Сеулдаги саммит ва имзоланган шартномалардан энг асосий стратегик фактлар:

• 19 миллиард долларлик пакет: Томонлар машинасозлик, энергетика ва илғор технологиялар соҳасида рекорд миқдордаги тижорий битимларга қўл қўйди;

• «Ресурслар — технологиялар — саноат» формуласи: Президент Тоқаев таклиф этган ушбу модель доирасида маҳсулотларни фақат экспорт қилиш эмас, балки барча ишлаб чиқариш босқичларини мамлакат ичида якунлаш кўзда тутилган;

• Автомобилсозликда тўлиқ маҳаллийлаштириш: Олмаота ва Қўстанайда Kia ва Hyundai моделлари учун ўриндиқлар, дисклар, эшиклар ва бамперлар ишлаб чиқарувчи локализация марказлари очилади;

• Қорачағаноқдаги 6 миллиардлик лойиҳа: «QazaqGaz» ва «Hyundai Engineering» ҳамкорлигида улкан газ-кимё заводи қурилади ва у 2030 йилгача ишга туширилади;

• Критик минераллар ва микрочиплар базаси: Жанубий Кореяда стратегик саналган 10 турдаги барча камёб металлар бўйича Қозоғистонда қўшма қайта ишлаш корхоналари ва Олмаотада Илмий-тадқиқот маркази ташкил этилади.

Қозоғистон — Жанубий Корея: Иқтисодий ва технологик ҳамкорлик кўрсаткичлари

Томонлар ўртасидаги жорий савдо ва янги лойиҳалар кўрсаткичи:

Геосиёсат ва саноат экспертизаси: Нега бу битимлар Марказий Осиё учун бурилиш нуқтаси?

Халқаро иқтисодчилар ва хавфсизлик бўйича экспертларнинг хулосалари:

• Хитой таъминот занжиридан муқобил излаш: Жанубий Корея микрочиплар, яримўтказгичлар ва электромобиллар учун зарур бўлган ноёб металлар бўйича Пекинга ҳаддан ташқари қарам эди; Қозоғистон ресурсларига чиқиш Сеулга ўз миллий хавфсизлигини таъминлаш имкониятини яратади;

• «Хомашё қарғиши»дан чиқиш имконияти: Остона шунчаки нефть ва уран қазиб олувчи давлат бўлиб қолишни истамайди; Корея билан шериклик орқали бир авлод давомида қолоқ давлатдан глобал технологик державага айланган давлатнинг ноу-хау ва ишлаб чиқариш маданиятини тўғридан-тўғри ўзлаштириш имконияти туғилмоқда;

• Марказий Осиё логистика маркази: Европа ва Осиё ўртасидаги анъанавий йўллар геосиёсий тўсиқларга дуч келаётган бир пайтда, Корея Марказий Осиё транспорт йўлакларини ривожлантиришдан манфаатдор;

• Қўшни республикалар учун ижобий эффект: Қозоғистонда йирик газ-кимё заводи ва корейс автобутловчи қисмлари базасининг яратилиши бутун минтақа, хусусан Ўзбекистон автосаноати ва электротехника тармоқлари учун ҳам қўшимча интеграция имкониятларини кенгайтиради.

Қозоғистон ва Жанубий Кореянинг 19 миллиард долларлик мазкур улкан сакраши минтақа иқтисодиётини хомашёга қарамликдан юқори технологиялар даври сари дадил бошламоқда.

Сизнингча, Қозоғистон Жанубий Корея технологиялари ёрдамида яқин йилларда микрочиплар ва юқори технологияли маҳсулотлар ишлаб чиқарувчи саноат марказига айлана оладими? Тоқаев илгари сурган «хомашё ўрнига тайёр маҳсулот» стратегияси қанчалик самара беради? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва минтақамиз иқтисодий келажагига оид ушбу муҳим таҳлилни барча дўстларингиз ва соҳа ихлосмандларига улашинг!