БМТ сайёрамиз кутилаётган глобал ҳалокат ёқасида эканидан огоҳлантирди

Ер юзи глобал исишнинг энг хавфли сценарийси сари ҳаракатланмоқда. БМТнинг Атроф-муҳит бўйича дастури (ЮНЕП) томонидан эълон қилинган янги ҳисоботга кўра, аср охирига бориб сайёрамиздаги ўртача ҳарорат саноатгача бўлган даврга нисбатан 2,8 даража Цельсийга кўтарилиши мумкин.

Мутахассисларнинг огоҳлантиришича, бу кўрсаткич ўтган йилги 2,5 даражали тахминдан ҳам ёмонлашган бўлиб, инсониятни кучли табиий офатлар қаршисида қолдирмоқда.

«Ҳар бир даража улуши — янги қурбонлар дегани»

ЮНЕП раҳбари Ингер Андерсен 2015 йилги Париж келишувида белгиланган асосий меъёр — ҳарорат ўсишини 1,5 даража чегарасида ушлаб қолиш мақсади жиддий хавф остида эканини таъкидлади:

• Офатлар кўлами ортиши: 1,5 даражадан юқори ҳар бир кичик ўзгариш ўлимга олиб келувчи тошқинлар, жазирама тўлқинлари ва ўрмон ёнғинлари хавфини бир неча баробар кучайтиради;

• Амалий вазият: Европанинг «Коперник» иқлим мониторинги хизмати маълумотларига кўра, 2023–2025 йиллар оралиғидаги уч йиллик даврда сайёрадаги ўртача ҳароратнинг кўтарилиши аллақачон 1,5 даража чегарасидан ошиб улгурган.

Нега башоратлар кескин ёмонлашди? АҚШ омили

БМТ таҳлилчилари иқлим бўйича умидларнинг сўнишини асосий иссиқхона газларини чиқарувчи давлатлар сиёсатига боғламоқда:

• Вашингтоннинг позицияси: Прогнозларнинг ёмонлашувига Дональд Трамп маъмурияти даврида АҚШнинг аввалги иқлим режалари ва мажбуриятларидан воз кечиши асосий сабаблардан бири сифатида кўрсатилмоқда;

• Глобал ҳисса: Хитойдан кейин дунёда атмосферага энг кўп иссиқхона газларини чиқарувчи бўлган Американинг бу қадами умумий жараёнга салбий таъсир кўрсатган.

Аср охири сценарийлари: Ҳатто энг яхши ҳолатда ҳам 2,1 даража

Ҳисоботда 2100 йилгача бўлган келажак бўйича қуйидаги уч асосий сценарий тақдим этилган:

• Жорий йўналиш: Ҳозирги ҳолат сақланиб қолса — аср охиригача ҳарорат 2,8 даражага кўтарилади;

• Мажбуриятлар бажарилса: Агар дунёнинг барча давлатлари ўзлари эълон қилган амалдаги иқлим режаларини тўлиқ бажарса — исиш 2,6 даражани ташкил этади;

• Энг оптимистик сценарий: Барча давлатлар белгиланган «иқлим нейтраллиги» мақсадларига тўлиқ ва ўз вақтида эришган тақдирда ҳам ҳарорат 2,1 даражага кўтарилиши муқаррар бўлиб қолмоқда.

Шу сабабли халқаро экспертлар эндиликда асосий эътиборни 1,5 даражалик чегарадан ошиб кетиш вақтини имкон қадар қисқартириш ва табиатни муҳофаза қилиш чораларини фавқулодда кучайтиришга қаратиш лозимлигини билдирмоқда.