ABD - İran savaş ateşinde: Trump beklenmedik emir verdi, ilk kez deniz dronları kullanıldı

Orta Doğu'da durum yeniden gerginleşti. ABD Başkanı Donald Trump'ın İran topraklarına yönelik gizli saldırıları ve Hürmüz Boğazı'nda başlayan yeni askeri operasyonlar, Beyaz Saray ile Kongre arasındaki siyasi çatışmayı karmaşıklaştırdı. Aynı zamanda, askeri çatışmalarda insanlık tarihinde ilk kez yeni bir silah türü test edildi.

Durumun en son ve acil detaylarına Zamin.uz incelemesinden ulaşın.

Trump ve Kongre arasındaki anayasal savaş

The New York Times gazetesinin haberine göre, Donald Trump 10 Temmuz'da Kongre liderlerine gönderdiği resmi mektupta, ABD ordusunun İran topraklarındaki bir dizi hedefe «savunma amaçlı» saldırılar düzenlediğini bildirdi. 13 Temmuz'da kamuoyuna açıklanan bu mektup, Beyaz Saray ile yasama organı arasındaki eski çatışmayı yeniden alevlendirdi.

Çatışmanın içeriği: ABD Kongresi'nin her iki kanadı daha önce başkandan askeri operasyonları başlatmak veya sürdürmek için resmi onay almasını zorunlu kılan kararlar almıştı. Ancak Beyaz Saray, Trump'ın Silahlı Kuvvetler Başkomutanı olarak anayasal yetkileri dahilinde bağımsız hareket etme hakkına sahip olduğunu iddia ediyor.

Askeri operasyonlar: Tarihte ilk kez deniz dronları kullanıldı

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran'a karşı geniş çaplı askeri baskı başlattı. Son günlerde aşağıdaki olağanüstü askeri eylemler gerçekleştirildi:

• Üçüncü gece operasyonu: 13 Temmuz'da Washington saatiyle 16:45'te, Trump'ın doğrudan emriyle İran silahlı kuvvetlerine karşı yeni hava saldırıları başladı. Amaç, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki sivil gemileri tehdit etme imkanlarını ortadan kaldırmak.

• Deniz ablukası yeniden kuruldu: 14 Temmuz akşamından itibaren İran limanlarına giren ve oradan çıkan tüm gemiler, ABD Donanması tarafından sıkı denetim altına alınacak. Uluslararası hukuku ihlal etmeyen barışçıl gemiler için geçiş açık kalacak.

• Tarihi saldırı: 12 Temmuz'da Bender Abbas'taki İran deniz üssüne yapılan saldırıda, ABD ordusu ilk kez üç insansız deniz dronunu (su üstü insansız deniz aracı) saldırı amaçlı kullandı. Bu, ABD askeri tarihindeki ilk deneyim oldu.

İran'ın karşı saldırısı ve bozulan barış anlaşması

İran tarafı da ABD saldırılarını cevapsız bırakmadı. Ülkenin devlet yayın kuruluşu (IRIB)'nun haberine göre, İran silahlı kuvvetleri, insansız hava araçları (kamikaze dronlar) aracılığıyla Kuveyt'te bulunan ABD askeri üslerine saldırılar düzenledi.

Oysa bu yılın 17 Haziran'ında iki devlet arasında çatışmaları durdurmak ve Hürmüz Boğazı'ndaki ablukayı kaldırmak üzere bir anlaşma imzalanmıştı. Ancak bu barış uzun sürmedi:

Arka kapı ardındaki gizli görüşmeler: «Hata yaptık»

Durum ne kadar gergin olursa olsun, diplomatik kanallar tamamen kapanmadı. Reuters ajansının güvenilir kaynaklara dayandırdığı habere göre, 11 Temmuz'da gerçekleşen gizli müzakerelerde İran temsilcileri beklenmedik bir açıklama yaptı.

Diplomatik sızıntı: İranlı yetkililer, Hürmüz Boğazı'ndaki sivil gemilere yapılan saldırıların resmi Tahran'ın emri olmadığını, «kontrolden çıkmış bazı iç gruplar» tarafından gerçekleştirildiğini iddia ettiler. Müzakerelere katılan İran temsilcisi açıkça: «Hata yaptık. Şimdi müzakerelere devam edelim»diyerek ABD'den anlaşmaya geri dönmesini istedi.

Şimdilik Beyaz Saray bu teklifi kesin bir dille reddetti ve ekonomik ve askeri baskıyı maksimum seviyeye çıkarmaya devam ediyor. Sanayi ve uluslararası ticaret için en önemli arter sayılan Hürmüz Boğazı'ndaki savaş ateşi, dünya piyasasında petrol fiyatlarının keskin bir şekilde yükselmesine neden olabilir.