Yılda 700 binden fazla insanı öldüren canlı belirlendi

Aslan, kaplan ve ayı gibi yırtıcılar tehlikeli görünebilir. Ancak insan hayatına en çok zarar veren canlılar onlar değildir. Dünya genelinde her yıl 700 binden fazla insanın ölümüne neden olan canlı — sivrisinek. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) onu «dünyanın en tehlikeli canlısı» olarak adlandırmıştır.

Sivrisineklerle karşılaşmak için vahşi doğaya gitmeye gerek yoktur. İnsanların yaşadığı bölgelerde de yaygındırlar. Vücutları küçük ve ömürleri sadece iki-üç hafta olmasına rağmen, sivrisinekler kan emerek çeşitli tehlikeli hastalıkları bulaştırabilirler.

Bulaştırdıkları en tehlikeli hastalıklardan biri — sıtma. Parazitlerin neden olduğu bu hastalık her yıl 600 binden fazla insanın hayatına mal olmaktadır. Özellikle Sahra Altı Afrika'daki küçük çocuklar daha fazla zarar görmektedir.

ABD'de sıtma 1950'lerin başında yok edilmiş olsa da, 2023 yılında Florida, Teksas, Maryland ve Arkansas eyaletlerinde yerel olarak bulaşmış 10 vaka tespit edilmiştir.

Sivrisinekler ayrıca deng hummasını da yayarlar. Dünyada her yıl yaklaşık 400 milyon kişi denge virüsünü kapmakta, 100 milyona yakınında hastalık belirtileri ortaya çıkmakta ve yaklaşık 21 bin kişi hayatını kaybetmektedir. ABD'de 2024 yılında kaydedilen denge vakaları, 2010-2023 yılları arasındaki yıllık ortalamadan yüzde 359 daha yüksektir.

Bir diğer tehlikeli hastalık — Batı Nil virüsü. ABD'de bu hastalığın yerel vakaları son 22 yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Virüs genellikle belirtisiz veya grip benzeri semptomlarla seyreder, ancak bazı durumlarda hayati tehlike oluşturan bir hastalığa dönüşebilir. ABD'de her yıl 130'dan fazla insan bu nedenle hayatını kaybetmektedir.

Dünyanın bazı bölgelerinde sivrisinekler sarı humma ve Japon ensefalitini de bulaştırır. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, sarı humma her yıl 82 bine kadar insanın ölümüne neden olmaktadır. Japon ensefaliti ise ağır durumlarda ölüme yol açabilir, hayatta kalanlarda ise kalıcı nörolojik sorunlar bırakabilir.

Bununla birlikte, bu hastalıkların bazılarına karşı etkili ve güvenli aşılar mevcuttur.