Yapay zeka 20 yıl önce çalınan nadir eseri buldu

İtalyan polisi, yapay zeka yardımıyla 2004 yılında bir kiliseden çalınan 17. yüzyıla ait nadir bir tabloyu bulmayı başardı. İlginç olan şu ki, hırsızlar eserin orijinal görünümünü gizlemek amacıyla üzerinde değişiklikler yapmış olsalar da, özel bir yapay zeka sistemi tablonun ilk halini tespit edebildi.

Tablo, 11 Ağustos 2004 tarihinde Napoli yakınlarındaki Sulmona şehrinde bulunan Virgo Potens Kilisesi'nden çalınmıştı. Daha sonra gerçek kimliğini gizlemek için görsel üzerinde değişiklikler yapıldı. Özellikle dini semboller kaldırıldı veya değiştirildi ve eser, sıradan bir genç kadın portresine benzetildi.

Buna rağmen yapay zeka sistemi, tablodaki renkler, desenler ve kompozisyon arasındaki benzerlikleri belirledi. Eserin orijinal dini içeriğini temsil eden beyaz kuzu, kutsallık işareti olan hale ve palmiye dalı gibi önemli detaylar değiştirilmiş veya tamamen silinmiş olmasına rağmen, sistem tablonun ilk haline dair izleri bulmayı başardı.

Önemli sonuca, Ekim 2024'te İtalya'nın Parma şehrinde düzenlenen geleneksel antika fuarı sırasında ulaşıldı. O sırada polis memurları çeşitli sanat eserlerini fotoğraflıyor ve özel bir veri tabanına kaydediyordu. Birkaç saat sonra yapay zeka sistemi, elinde bir kağıt tutan genç bir kadının resmedildiği şüpheli bir tabloyu tespit etti.

Yapılan incelemeler sonucunda, bu eserin aslında 20 yıl önce kiliseden çalınan Aziz Agnes tasviri olduğu anlaşıldı. Hırsızlar, tablonun dini içeriğini gizlemek ve orijinal kökenini belli etmemek için görseli kasten değiştirmişlerdi.

İtalyan polisi, çalınan sanat eserlerini tespit etmeye yönelik yapay zeka sistemini geliştirmeye 2020 yılında başladı. Stolen Works of Art Detection System (Çalınan Sanat Eserlerini Tespit Sistemi) adı verilen bu sistem ise Kasım 2023'te resmen devreye alındı.

Sistemin faaliyete geçmesinden bu yana 300'den fazla büyük çalınmış sanat eseri ve heykelin yanı sıra 165 binden fazla başka türde eşyanın bulunmasına yardımcı olundu. Bunlar arasında madeni paralar, madalyalar, mektuplar, el yazmaları, dini eşyalar, pullar ve çeşitli kartlar da bulunuyor.

Resmi verilere göre, tespit edilen ve geri alınan tüm eşyaların toplam değeri 203 milyon avroyu aşıyor. Ayrıca sistem, internetteki açık kaynakları, çevrim içi müzayedeleri ve ticari web sitelerinde paylaşılan görselleri de düzenli olarak analiz ediyor. Bu sayede çalınmış olabilecek eşyaları tespit etme ve izlerini sürme imkanı yaratılıyor.

Uzmanlar, yapay zekanın çalınan sanat eserlerini arama ve tespit etmede etkili bir araç haline geldiğini vurguluyor. Ancak onlara göre bu teknoloji, insan faktörüne dayalı soruşturma süreçlerinin ve devletler arasındaki hukuki iş birliğinin yerini tamamen alamaz. Ayrıca düşük kaliteli fotoğraflar, eserlerin kopyaları ve üç boyutlu nesnelerin tespiti teknoloji için hala zorluk yaratıyor.

Aradan 20 yıldan fazla zaman geçtiği için, söz konusu tablonun çalınmasıyla ilgili hukuki süreçleri başlatma imkanı kalmadı. Buna rağmen eser, 20 Mayıs 2025 tarihinde kiliseye iade edildi. Şimdi restorasyon çalışmalarının yapılması ve ardından tablonun eski yerine konularak yeniden sergilenmesi bekleniyor.