Yapay Zeka Pazarı Dotcom Krizi'nden Daha Ağır Bir Darbe Alabilir

New York Üniversitesi finans profesörü Aswath Damodaran, yapay zeka (AI) alanındaki potansiyel pazar krizinin, 2000'li yılların başındaki dotcom balonu patlamasından daha sancılı olabileceği konusunda uyardı. Uzmana göre, mevcut durum, maliyet yapısı ve sermaye yatırımlarının ölçeği bakımından geçmişteki teknolojik krizlerden temelden farklılık gösteriyor. Ixbt.com haber veriyor.

Intangible Economy podcast'ine katılan Damodaran, 1990'ların sonundaki internet patlamasının esas olarak yazılım ve sanal projelere dayandığını hatırlattı. Günümüz AI endüstrisi ise devasa fiziksel altyapılar — veri merkezleri (data-centers), hesaplama güçleri ve enerji sistemleri talep ediyor. Bu projelerin büyük bir kısmının borçlanma yoluyla finanse edilmesi riski daha da artırıyor.

Sermaye Kapasitesi ve Ekonomik Riskler

Profesörün belirttiğine göre, sert bir pazar düzeltmesi gerçekleştiğinde, kayıplar sadece hissedarlara değil, aynı zamanda alacaklılara ve yüklenicilere de ulaşacaktır. Bu durum, krizin borsa dışına çıkarak reel ekonomiye yayılmasına neden olur. AI teknolojileri geleneksel IT işletmeleri gibi çalışmıyor; yani kullanıcı sayısı arttıkça, her yeni sorgu ek hesaplama kaynakları gerektiriyor.

Damodaran bu modeli Spotify hizmetiyle kıyaslıyor: Dinlenen her şarkının bir maliyeti vardır. Bu durum platform ekonomisinin klasik yasalarına aykırıdır, çünkü düşük marj koşullarında kullanıcı tabanının büyümesi, değer yaratmak yerine şirketin kaynaklarını tüketebilir. Özellikle Çin'in DeepSeek gibi daha ucuz alternatiflerinin ortaya çıktığı bir dönemde fiyat rekabeti kızışıyor.

"AI Dehşeti" ve Sosyal Sonuçlar

Ekonomist, yapay zekanın en iyimser senaryosunu "AI dehşeti" olarak adlandırıyor. Eğer teknoloji beklenen sonuçları verir ve verimliliği keskin bir şekilde artırırsa, bu sadece bazı görevlerin otomasyonu ile sınırlı kalmayacaktır. Bu süreç, "beyaz yakalılar" — ofis çalışanlarının neredeyse yarısının işsiz kalmasına neden olabilir. Pazar şu an için bu tür sosyal maliyetleri hesaba katmıyor.

Büyük teknoloji devleri şu anda 10 yıllık amortisman süresine sahip altyapılar kuruyor, ancak teknolojiler hızla değiştiği için bunların 5 yıl sonra eskime riski bulunuyor. Bu açıdan Damodaran, Apple'ın temkinli stratejisini makul buluyor. Apple, agresif yatırımlar yerine pazarı izlemeyi ve pahalı hatalardan kaçınmayı tercih ediyor.

ixbt.com verilerine göre, NVIDIA, Microsoft ve Google gibi şirketlerin AI altyapısına yaptığı milyarlarca dolarlık yatırımların ne zaman geri döneceği şu an için belirsizliğini koruyor. Damodaran'ın öngörüleri, yatırımcıları bir sonraki teknolojik balonun kurbanı olmamaları konusunda uyarıyor.