20 yanvar kuni Rossiya tashqi ishlar vaziri Sergey Lavrov 2025 yildagi diplomatik faoliyat yakunlari bo‘yicha matbuot anjumanida chiqish qildi. Associated Press uning nutqidagi eng muhim nuqtalarni jamladi. Lavrovning bayonotlarida bir vaqtning o‘zida ham Arktika, ham NATO kelajagi, ham Ukrainadagi urush bo‘yicha muzokaralar, ham AQSH bilan munosabatlarga doir qattiq ta’kidlar bor.
Grenlandiya, NATO va “qoidalar” bahsi
Lavrov AQSH prezidentining Grenlandiyaga doir da’volari NATOda “chuqur inqiroz” alomatlarini ko‘rsatishi mumkinligini aytdi. Uning fikricha, bu holat alyansning yagona harbiy-siyosiy blok sifatida saqlanib qolishini shubha ostiga qo‘yadi. Hatto, Lavrov ta’biri bilan aytganda, “NATOning bir a’zosi boshqa bir a’zoga qarshi chiqishi mumkin bo‘lgan ssenariy” haqida ham gap ketmoqda.
Shu o‘rinda u Donald Tramp harakatlari G‘arb ko‘p yillar davomida ilgari surib kelgan “qoidalarga asoslangan global tartib” konsepsiyasini teskari aylantirganini ta’kidladi. Lavrov kinoya bilan: endilikda qoidalarni “kollektiv G‘arb” emas, balki uning faqat bitta vakili yozmoqda, dedi. Bu esa Yevropa uchun jiddiy “larza” bo‘lgani, Yevro-atlantika xavfsizlik va hamkorlik konsepsiyasi esa o‘zini oqlamagani haqida fikr bildirdi.
U, shuningdek, Daniyaning Grenlandiya ustidan nazorati “mo‘stamlakachilik davridan qolgan meros” ekanini da’vo qildi va “Grenlandiya Daniyaning tabiiy qismi emas” degan nuqtani ham qo‘shimcha qildi. Biroq Tramp tomonidan Rossiya va Xitoy orolga tahdid solishi mumkinligi haqidagi gaplar qat’iy rad etildi: Lavrov “bizda bu bilan hech qanday aloqa yo‘q”, deya ta’kidlab, vaziyatni kuzatish va keyin xulosa chiqarishini bildirdi.
Trampning “Tinchlik kengashi” tashabbusi
Moskva tashqi siyosati ustuvor yo‘nalishlari muhokama qilingan anjumanda Lavrov Trampning “Tinchlik kengashi” g‘oyasiga ehtiyotkorona ijobiy munosabat bildirdi. Dastlab bu mexanizm G‘azodagi Isroil–Hamas urushiga yechim topish maqsadida ko‘rilgani, keyinroq esa boshqa global inqirozlarni ham qamrab oladigan — hatto BMTga raqobatchi bo‘lishi mumkin bo‘lgan — kengroq mandatga ega tuzilma sifatida shakllanib borayotgani aytildi.
Kreml bu taklifni o‘rganayotgani va Vashingtondan qo‘shimcha tafsilotlarni kutayotgani qayd etildi. Lavrovning ta’biricha, bu tashabbus AQSH tashqi siyosat falsafasidan qat’i nazar, hamkorlikka tayyor davlatlar guruhini birlashtirish zarurligini anglab yetayotganini ko‘rsatadi.
Ukraina bo‘yicha muzokaralar va keskin shartlar
Lavrov Trampning Ukrainadagi janglarni to‘xtatish bo‘yicha muzokara tashabbuslarini maqtagani ham alohida e’tiborli bo‘ldi. U AQSHni G‘arb davlatlari orasida “Rossiya manfaatlarini inobatga olish zarurligini tushungan” va inqirozning ildiz sabablarini hisobga olgan holda takliflar qilgan “yagona mamlakat” sifatida ta’rifladi.
Biroq u Kiyev va Yevropadagi ittifoqchilar AQSHning sulh takliflariga o‘zgartish kiritishga uringanini tanqid qildi. Lavrov aytishicha, Alyaskadagi sammitda Vladimir Putin qabul qilgan Trampning dastlabki taklifida “Ukrainada rus tilida so‘zlashuvchilarni hamda Moskva bilan aloqador Ukraina pravoslav cherkovini himoya qilish choralari” bo‘lgan, ammo keyingi versiyalardan bu bandlar olib tashlangan. Moskva bunday o‘zgarishlarni qabul qilmasligini ochiq bildirdi.
“Kiyev rejimiga yana bir bor nafas rostlab, qayta qurollanish imkonini beradigan hashamatga yo‘l qo‘ymaymiz”, degan gap Lavrov nutqidagi eng qattiq nuqtalardan biri sifatida yangradi.
Shu bilan birga, u Yevropa yetakchilari bilan aloqalarni to‘liq istisno qilmasligini aytdi, ammo yevropaliklar Rossiyaga nisbatan “nafratga chuqur botib ketgani” sabab biror masalada kelishish qiyin bo‘lishi mumkinligini qo‘shimcha qildi.
«Ular (yevropaliklar) Rossiyaga nisbatan nafratga shu qadar chuqur botib ketganki, ehtimol, ular bilan biror masalada kelishishning iloji bo‘lmaydi», deya qo‘shimcha qildi Lavrov.
Maduro, tanker va yadroviy shartnoma mavzusi
Lavrov Venesuela yetakchisi Nikolas Maduroning qo‘lga olinib, mamlakatdan olib chiqib ketilgani haqida keskin bayonot berdi va buni “qo‘pol harbiy aralashuv” deb atadi. U, shuningdek, Kuba hamda Lotin Amerikasi va Karib havzasidagi boshqa davlatlarga nisbatan tahdidlar yangrayotganini ham tilga oldi.
«Biz misli ko‘rilmagan voqealarga guvoh bo‘ldik: AQSH tomonidan Venesuelaga qarshi qo‘pol qurolli bostirib kirish, o‘nlab halok bo‘lganlar va yaradorlar… Shuningdek Venesuelaning qonuniy prezidenti Nikolas Maduro va uning turmush o‘rtog‘ining qo‘lga olinib, mamlakatdan olib chiqib ketilishi. Bu harakatlar bilan bir vaqtda Kuba hamda Lotin Amerikasi va Karib havzasi mintaqasidagi boshqa davlatlarga nisbatan tahdidlar yangramoqda», degan Lavrov.
Bundan tashqari, AQSH tomonidan yanvar oyining dastlabki kunlarida musodara qilingan Rossiya bayrog‘i ostidagi tankerdagi ikki rossiyalik dengizchining ozod etilishini Moskva hali ham kutayotgani aytildi.
Yadroviy qurollarni nazorat qilish bo‘yicha “Yangi START” shartnomasi masalasi ham ko‘tarildi: Lavrovning aytishicha, kelasi oyda uning muddati tugaydi, ammo Vashington undagi cheklovlarga yana bir yil amal qilish haqidagi Putin taklifini qabul qilmagan.
Shunga qaramay, Lavrov Rossiya milliy manfaatlarga o‘zaro hurmat asosida AQSH bilan muloqotni davom ettirishga tayyor ekanini ta’kidladi.
«Rossiya milliy manfaatlarga o‘zaro hurmat asosida AQSH bilan muloqotni davom ettirishga tayyor», dedi u.
U Saudiyadagi muzokaralarda Marko Rubio “manfaatlar mos kelgan joyda hamkorlik qilish va kelishmovchiliklarni keskin qarama-qarshilikka aylantirmaslik kerak” degan mazmunda fikr bildirganini eslab o‘tdi va bu yondashuvni to‘liq qo‘llab-quvvatlashini aytdi.
Xulosa qilib aytganda, Lavrovning matbuot anjumani bir narsani ko‘rsatdi: Moskva 2026 yilga kirib borar ekan, Arktikadan tortib Ukrainagacha, Lotin Amerikasidan tortib yadroviy shartnomalargacha bo‘lgan maydonda qat’iy pozitsiyani saqlashini, ayrim yo‘nalishlarda esa AQSH bilan muzokara uchun eshikni yopmasligini namoyish qildi.
