CNN xabar berganiga ko‘ra, Venesuela siyosiy sahnasi yana bir murakkab burilish oldida turibdi. Puerto-la-Krus shahrida neftchilar oldida nutq so‘zlagan Delsi Rodriges (manbada shunday keltirilgan) mahalliy siyosatchilarni ichki kelishmovchiliklarni “chet eldan kelgan buyruqlar”ga qaramay, o‘zlari hal qilishga chaqirgan. Uning ta’kidlashicha, Venesuela “fashizm va ekstremizmga qarshi kurashda” juda qimmat narx to‘lagan.
Bu chaqiriq oddiy siyosiy shior emas — vaziyat juda qattiq bosim ostida. Manbada qayd etilishicha, yanvar oyi boshida prezident Nikolas Maduro AQSH maxsus kuchlari tomonidan qo‘lga olinganidan keyin Rodriges bir vaqtning o‘zida ikki frontda “qanot yoyib” qolgan: bir tarafda Oq uy qo‘yayotgan talablar, ikkinchi tarafda esa aholi ichidagi qo‘llab-quvvatlov va ichki lagerlarni bir joyga yig‘ish vazifasi.
Matnda keltirilishicha, Vashington Karakasdan qator qadamlarni kutayapti: Xitoy, Rossiya, Eron va Kuba bilan iqtisodiy aloqalarni uzish, neft qazib olishda AQSH bilan eksklyuziv hamkorlikka o‘tish, og‘ir neftni sotishda esa Amerika kompaniyalariga ustunlik berish. Bu talablar, oddiy qilib aytganda, “neft — biznikicha, siyosat — biz aytadigancha” degan kayfiyatni eslatadi. Shuning uchun Rodrigesga “muz ustida yurish”ga to‘g‘ri kelyapti: bir tomondan “AQSH Venesuelani boshqarmayapti” degan pozitsiyani saqlash, boshqa tomondan esa ayrim talablarni amalga oshirib, yangi sanksiyalar yoki harbiy harakatlar xavfini pasaytirish.
Ichki maydonda esa birlik masalasi yanada og‘ir. Manbaga ko‘ra, mamlakat Maduro tarafdorlari, so‘l muxolifat va “chavist-maduristlar” — Ugo Chaves siyosiy merosiga tayanadigan turli guruhlar o‘rtasida bo‘lingan. Demak, Rodriges uchun asosiy missiya — bu guruhlarni bir dasturxonga o‘tqazish, bir vaqtning o‘zida Vashington bilan aloqada “portlatib yubormaydigan” muvozanatni topish.
Shu fonning o‘zida yana bir muhim signal berildi: Venesuela hukumati 25 yanvar kuni siyosiy sabablarga ko‘ra qamalgan 104 kishini qamoqdan ozod qilgani aytilmoqda. Bu jarayon 8 yanvardan beri davom etayotgani, Donald Tramp esa ozodliklar AQSH ma’muriyati talabi bilan bo‘layotganini bildirgani qayd etiladi. Bu qadam bir tomondan tashqi bosimni yumshatishga urinish, boshqa tomondan esa ichki muhitda “ehtiyotlik bilan havoni tushirish”ga o‘xshaydi.
Endi savol bitta: Karakas shu muvozanatni qancha ushlab tura oladi? Agar ichki lagerlar yanada qattiqroq parchalansa, tashqi talablar esa yana kuchaysa, siyosiy “kompromiss oynasi” tez yopilishi mumkin. Ammo agar Rodriges haqiqatan ham turli kuchlarni bir maqsad atrofiga yig‘sa va mamlakatdagi qarorlar markazi “ichkarida” qolsa, Venesuela uchun eng kerakli narsa — barqarorlikka yo‘l ochilishi mumkin.
Hozirgi reallik shunday: Venesuela nafaqat neftini, balki suveren qaror chiqarish haqini ham himoya qilishga majbur. Kim kuchliroq chiqadi — tashqi bosimmi yoki ichki birdamlikmi — buni keyingi haftalar juda tez ko‘rsatib beradi.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
