Yaqin Sharqdagi keskinlik yanada yuqori nuqtaga chiqdi. AQSH prezidenti Donald Tramp Eron harbiy va siyosiy rahbariyatiga qarshi o‘tkazilgan operatsiya haqida keskin bayonot berib, bu harakat kutilgandan ham samarali bo‘lganini ta’kidladi. Uning aytishicha, amalga oshirilgan zarbalar natijasi hatto xalqaro maydondagi kuzatuvchilarni ham hayratda qoldirishi mumkin.
Tramp CNBC telekanaliga bergan intervyusida Eron harbiy rahbariyatini yo‘q qilishga qaratilgan operatsiya muvaffaqiyatli o‘tganini bildirdi. Oq uy rahbari bu jarayonni juda tez va rejadan ham oldin ketayotgan amaliyot sifatida baholadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, “bir zumda 48 nafar yetakchi g‘oyib bo‘lgani” bu hujumlar ko‘lami naqadar ulkan bo‘lganini ko‘rsatadi.
Amerika yetakchisi ushbu operatsiyani faqat AQSH manfaati uchun emas, balki butun dunyo xavfsizligi nuqtayi nazaridan muhim qadam sifatida ko‘rsatdi. Keyinroq CBS telekanaliga bergan navbatdagi intervyusida esa u zarbalardan keyin Tehron bilan muzokara va kelishuvga erishish oldingidan ko‘ra osonlashganini aytdi. Trampning bu bayonoti Vashington ushbu harbiy bosimni siyosiy natijaga aylantirishga urinayotganini anglatadi.
Eron rahbariyatidagi og‘ir yo‘qotishlar haqida Isroil mudofaa armiyasi ham alohida axborot berdi. SAHAL X ijtimoiy tarmog‘idagi bayonotida Eronning yuqori qo‘mondonlik tarkibi, shuningdek, Tehronga bog‘liq bo‘lgan ayrim ittifoqchi tuzilmalar rahbarlari halok bo‘lganini ma’lum qildi. Bu esa zarbalar oddiy harbiy obyektlarga emas, balki to‘g‘ridan to‘g‘ri boshqaruv zvenolariga qaratilganini ko‘rsatadi.
Yakuniy hisobotlarda operatsiya chog‘ida Eron oliy rahbari Ali Xomanaiy, Bosh shtab boshlig‘i Abdul Rahim Musaviy, Bosh shtabning sobiq rahbari Husayn Salamiy, favqulodda vaziyatlar qo‘mondonligi rahbari G‘ulom-Ali Rashid, Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi havo kuchlari qo‘mondoni Amir Ali Hojizoda hamda “Al-Quds” kuchlarining Suriya-Livan yo‘nalishi bo‘yicha qo‘mondoni Husayn Mahdaviy o‘ldirilgani aytildi. Bu ro‘yxatning o‘ziyoq zarbalar Eron harbiy-siyosiy vertikaliga qanchalik qattiq ta’sir qilganini ko‘rsatadi.
Shu bilan birga, e’lon qilingan ro‘yxatda “Hizbulloh” va HAMAS yetakchilari, shuningdek, husiylar qurolli kuchlari shtabi boshlig‘i Muhammad Abdulkarim al-G‘amariy ham tilga olindi. Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi esa o‘z qo‘mondoni Muhammad Pakpurning o‘limini tasdiqladi. Bu holat mojaro doirasi endi faqat Eron bilan cheklanib qolmayotganini, balki butun mintaqaviy tarmoqqa zarba berilayotganini anglatadi.
AQSH Qurolli kuchlari Markaziy qo‘mondonligi — CENTCOM ham o‘z bayonoti bilan chiqish qildi. Unda Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi obyektlariga berilgan zarbalar natijasida mazkur tuzilmaning shtab-kvartirasi butunlay yo‘q qilingani qayd etildi. Qo‘mondonlik “endi IIQKning shtab-kvartirasi yo‘q” deya keskin bayonot berib, bu hujumning ramziy va strategik ahamiyatini yanada kuchaytirdi.
Ayni paytda vaziyat atrofida turli qarama-qarshi xabarlar ham tarqaldi. Avvalroq Tramp Ali Xomanaiyni “tarixdagi eng yovuz odamlardan biri” deb atagan holda, uning halok bo‘lganini ma’lum qilgan edi. Biroq Tasnim agentligi dastlab oliy rahbar jangovar harakatlarga operativ shtabdan rahbarlik qilayotganini da’vo qildi. Keyinroq esa Eron rasmiy doiralari Xomanaiyning o‘limini tasdiqladi va mamlakatda 40 kunlik motam e’lon qilindi.
Fars agentligi keltirgan ma’lumotlarga ko‘ra, AQSH va Isroil zarbalari nafaqat Eronning harbiy-siyosiy elitasiga, balki oliy rahbar oilasiga ham og‘ir zarba bo‘lgan. Xabarda Xomanaiyning qizi, kuyovi, nabirasi va kelinlaridan biri ham halok bo‘lgani aytildi. Bu esa yuz berayotgan fojia ko‘lami qanchalik chuqur va og‘riqli tus olayotganini yana bir bor namoyon etdi.
Shu tariqa, mintaqadagi hozirgi vaziyat oddiy harbiy operatsiya darajasidan chiqib ketdi. Bu endi nafaqat davlat rahbariyatiga, balki butun mintaqaviy kuchlar muvozanatiga ta’sir qilayotgan tarixiy burilish sifatida baholanmoqda. Oldinda esa eng asosiy savol ochiq qolmoqda: bu zarbalar mojaroni tugatadimi yoki Yaqin Sharqni yanada chuqurroq va xavfliroq bosqichga olib kirib qo‘yadimi?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
