Rossiyaning raqamli hududida yirik cheklovlar davri boshlandi. So‘nggi maʼlumotlarga ko‘ra, mamlakatda Telegram messenjerining faoliyati rekord darajadagi to‘siqlarga duch kelmoqda. Zamin.uz xalqaro tadqiqotlar va foydalanuvchilarning shikoyatlari asosida vaziyatni tahlil qilib chiqdi.
95 foizlik anomaliya: Messenjer ishi tiklanadimi?
“Agentstvo” tadqiqot loyihasi OONI maʼlumotlariga tayanib xabar berishicha, 10 aprel, juma kuni Rossiyada Telegram blokirovkasi bilan bog‘liq anomaliyalar ko‘rsatkichi 95 foizga ko‘tarildi. Bu ko‘rsatkich messenjer tarixidagi eng yuqori nuqta bo‘lib, u hatto rasman taqiqlangan Signal va WhatsApp (89 foiz) tarmoqlaridan ham ko‘proq to‘siqlarga uchramoqda. Downdetector va “Sboy.rf” xizmatlari xabar yuborish va ilovani yuklashdagi ommaviy uzilishlarni qayd etgan.
Cheklovlar xronologiyasi: Nima uchun bloklanmoqda?
Telegram faoliyatiga nisbatan bosim 2026 yilning fevral oyidan, messenjer mahalliy qonunchilik talablarini bajarmayotgani haqidagi iddaolar bilan boshlangan edi.
- Avgust 2025: Messenjerlardagi ovozli qo‘ng‘iroqlar firibgarlikka qarshi kurash bahonasida cheklandi.
- Mart 2026: Provayderlar trafikni faolroq to‘sishga o‘tdi.
- Aprel 2026: Messenjerni to‘liq bloklash rejalari haqidagi xabarlar tarqaldi.
Milliy “Max” messenjeri va kiberxavfsizlik
Rossiya hukumati xalqaro platformalarga cheklov qo‘yish bilan birga, o‘z milliy loyihasi — Max messenjerini faol targ‘ib qilmoqda. Biroq kiberxavfsizlik bo‘yicha mutaxassislar ushbu yangi platformaning xavfsizligi va shaxsiy maʼlumotlar daxlsizligi borasida jiddiy xavotir bildirishmoqda. Reuters agentligi ushbu vaziyatni Rossiyaning VPN va mustaqil aloqa vositalariga qarshi keng ko‘lamli kurashining bir qismi deb baholadi.
Pavel Durovning javobi va huquqiy bosim
Messenjer asoschisi Pavel Durov joriy etilayotgan cheklovlarni “bemaʼni” deb atab, ishlab chiquvchilar trafikni bloklashdan himoya qilishning yana-da murakkab usullarini yaratishda davom etishini taʼkidladi. Shu bilan birga, 2026 yil fevralida Durovga nisbatan «terrorizmga ko‘maklashish» aybi bilan jinoiy ish qo‘zg‘atilgani vaziyatni yana-da keskinlashtirgan.
Jamoatchilik munosabati
Rossiyaning bir qator yirik shaharlarida faollar Telegram blokirovkasiga qarshi namoyishlar o‘tkazishga urindi. Ammo mahalliy hokimiyat organlari turli bahonalar bilan bu kabi ommaviy chiqishlarga ruxsat bermadi, bu esa ijtimoiy tarmoqlarda norozilik kayfiyatini oshirmoqda.
Rossiyada Telegram taqdiri qanday kechishi va Durov jamoasi ushbu «raqamli to‘siqlarni» qanday yengib o‘tishi dunyo hamjamiyati diqqat markazida bo‘lib turibdi.
Aziz mushtariylar, sizningcha, messenjerlarni bloklash haqiqatan ham xavfsizlikni taʼminlaydimi yoki bu so‘z erkinligini cheklashmi? Siz qaysi messenjerdan foydalanishni afzal ko‘rasiz?
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
