Iordaniya cherkovdagi qonli hujumdan keyin Telegram'ni taqiqladi

Iordaniya hukumati mamlakatda millionlab insonlar foydalanadigan Telegram messenjerini bloklashga qaror qildi. Rasmiylarning ta’kidlashicha, bunga platformadan ekstremizm va radikal qarashlarni tarqatish, kiberjinoyatlar, tahdid va tovlamachilik uchun foydalanish xavfi sabab bo‘lgan. Qaror mamlakatda cherkovga qilingan qonli hujumdan bir necha hafta o‘tib qabul qilindi.
Bu qaror nafaqat Iordaniyadagi Telegram foydalanuvchilari, balki butun Yaqin Sharqdagi raqamli platformalar faoliyati va internetdagi axborot xavfsizligi masalalariga ham e’tiborni kuchaytirdi.
Telegram nima sababdan taqiqlandi?
Iordaniya Jamoat xavfsizligi boshqarmasi 2026 yil 16 noyabr kuni Telegram ilovasini mamlakat hududida bloklash to‘g‘risida e’lon qildi.
Rasmiy bayonotda ushbu chora raqamli xavfsizlikni mustahkamlash, foydalanuvchilarni himoya qilish va ijtimoiy tarmoqlar orqali sodir etilishi mumkin bo‘lgan huquqbuzarliklarning oldini olishga qaratilgani aytilgan.
Iordaniya rasmiylari Telegram'dan quyidagi maqsadlarda foydalanish xavfini alohida ta’kidlagan:
ekstremistik g‘oyalar va radikal qarashlarni tarqatish;
kiberjinoyatlarni amalga oshirish;
foydalanuvchilarga tahdid qilish va tovlamachilik;
qonunga zid materiallarni tarqatish;
jamoat xavfsizligi va milliy manfaatlarga tahdid soluvchi faoliyatni tashkil etish.
Iordaniya Jamoat xavfsizligi boshqarmasi bu qaror amaldagi qonunchilik doirasida qabul qilinganini bildirgan. Shu bilan birga, fuqarolarga notanish akkauntlar, shubhali havolalar va kelib chiqishi noma’lum manbalar bilan ehtiyotkor bo‘lish tavsiya etilgan.
Hozircha taqiq qancha muddat davom etishi va uni bekor qilish uchun qanday shartlar qo‘yilishi haqida aniq ma’lumot berilmagan.
Qarordan oldin cherkovda yetti kishi halok bo‘lgan edi
Telegram'ni bloklash haqidagi qaror mamlakatda yuz bergan og‘ir fojiadan bir necha hafta o‘tib qabul qilindi.
2026 yil 23 oktyabr kuni Iordaniya janubidagi Karak viloyatida joylashgan yunon pravoslav cherkovida dafn marosimi vaqtida qurolli hujum sodir bo‘lgan. DW ma’lumotiga ko‘ra, hodisada yetti kishi halok bo‘lgan, 34 kishi jarohatlangan.
Associated Press agentligi ham yetti kishi halok bo‘lganini xabar qilgan, biroq jarohatlanganlar sonini 40 nafar deb ko‘rsatgan.
Hujum Iordaniya jamiyatida katta shov-shuvga sabab bo‘ldi. Mamlakat hukumati voqeani keskin qoralab, xavfsizlik choralarini kuchaytirdi.
16 noyabr kuni Iordaniya sudi cherkovdagi hujumga aloqadorlikda ayblangan uch nafar shaxsni osib o‘ldirish jazosiga hukm qildi.
Shuningdek, Iordaniya harbiylari qo‘shni Suriya hududida havo zarbalari berganini ma’lum qildi. Amman ushbu operatsiyalar davomida «Islom davlati» terrorchilik tashkilotiga aloqador 20 nafar jangarining yo‘q qilinganini bildirgan.
Biroq muhim jihat shundaki, rasmiylar Telegram'ni taqiqlash qarori cherkovdagi hujum aynan shu messenjer orqali tashkil etilgani yoki amalga oshirilgani bilan bog‘liqligini tasdiqlamagan. Hukumat bayonotida asosiy e’tibor platformadan ekstremizm va boshqa qonunbuzarliklar uchun foydalanish xavfiga qaratilgan.
Telegram'ning taqiqlanishi millionlab foydalanuvchilarga ta’sir qilishi mumkin
Telegram Yaqin Sharq mamlakatlarida keng tarqalgan messenjerlardan biri hisoblanadi. U orqali foydalanuvchilar xabar almashadi, fayllar yuboradi, yangiliklarni kuzatadi va turli jamoalar bilan muloqot qiladi.
Shu sababli Iordaniyadagi taqiq oddiy texnik cheklovdan ko‘ra kengroq oqibatlarga ega bo‘lishi mumkin. Xususan, messenjerdan shaxsiy muloqot, ta’lim, biznes va axborot tarqatish uchun foydalanadigan insonlar boshqa platformalarga o‘tishga majbur bo‘lishi ehtimol.
Telegram'dan terrorchilik va ekstremistik guruhlar ham tashviqot materiallarini tarqatish yoki aloqa o‘rnatish maqsadida foydalangan holatlar ma’lum. Biroq bu holat messenjerning barcha foydalanuvchilarini yoki undagi har qanday faoliyatni qonunbuzarlik bilan bog‘lash uchun asos bo‘la olmaydi.
Platforma asoschisi Pavel Durov esa avval ham Telegram'ning kontentni nazorat qilish va huquqni muhofaza qiluvchi organlar bilan hamkorlik qilish bo‘yicha majburiyatlarini bajarishini ta’kidlab kelgan.
Iroq ham Telegram'ni bloklashga qaror qildi
Qizig‘i, 16 noyabr kuni Telegram'ga nisbatan cheklov joriy etish haqida faqat Iordaniya emas, Iroq ham e’lon qildi.
Iroqning Ommaviy axborot vositalari va kommunikatsiyalar komissiyasi messenjerni mamlakat qonunlariga zid materiallarni bartaraf etish va noqonuniy faoliyatning oldini olish bo‘yicha yetarli chora ko‘rmaganlikda aybladi.
Iroq tomoni Telegram'ga talablarni bajarish uchun 30 kunlik muddat bergan. Biroq bu muddatdan keyin qanday choralar ko‘rilishi hozircha aniqlashtirilmagan.
Shunday qilib, bir kunda Yaqin Sharqning ikki davlatida Telegram faoliyatiga nisbatan jiddiy cheklovlar e’lon qilindi.
Iordaniya va Iroq qarorlari raqamli platformalar oldiga yana bir muhim savolni qo‘ymoqda: foydalanuvchilarning axborot almashish erkinligi bilan davlatning milliy xavfsizlikni ta’minlash majburiyati o‘rtasidagi muvozanat qanday saqlanishi kerak?
Hozircha Telegram ushbu ikki davlatning qarorlariga nisbatan rasmiy munosabat bildirmagan. Endi asosiy masala — taqiqlar qancha davom etishi va messenjer ma’muriyati bilan davlat idoralari o‘rtasida kelishuvga erishish imkoniyati bor-yo‘qligida.
Obuna bilan reklama bo'lmaydi
Zamin Premium — oyiga 4 900 so'm
Mavzuga oid yangiliklar

































Izohlar0
…