AQSH prezidenti Donald Tramp Rossiya yetakchisi Vladimir Putin bilan Donbassning to‘liq Rossiya nazoratiga o‘tishi borasida qandaydir kelishuv yoki o‘zaro tushunish mavjudligi haqidagi taxminlarni rad etdi. Bu haqda u 12 may kuni Xitoyga uchib ketishidan avval jurnalistlar bilan suhbatda ma’lum qildi.
Jurnalistlardan biri Trampga to‘g‘ridan to‘g‘ri savol berdi: “Siz va Putin o‘rtasida Rossiya butun Donbassni olishi kerakligi haqida qandaydir tushunish bormi?” AQSH prezidenti bu savolga qisqa va aniq javob qaytardi: “Yo‘q”.
Mazkur muloqotdan olingan video parcha X ijtimoiy tarmog‘idagi Clash Report mikroblogida tarqatildi. Trampning ushbu javobi Ukrainadagi urushni tugatish bo‘yicha muzokaralar atrofida turli taxminlar kuchaygan bir paytda yangradi.
Donetsk viloyati ustidan qaysi tomon nazorat o‘rnatishi Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi ehtimoliy tinchlik kelishuvlarida eng og‘ir va murakkab masalalardan biri bo‘lib qolmoqda. Moskva bir necha bor muzokaralarga tayyor ekanini bildirgan, ammo buni Ukraina qo‘shinlarining Donetsk, Luhansk, Xerson va Zaporijjya viloyatlaridan to‘liq chiqib ketishi sharti bilan bog‘lab kelmoqda.
Kreml ushbu hududlarni 2022 yilda o‘tkazilgan “referendumlar” natijasiga tayanib, Rossiya tarkibiga kirgan deb hisoblaydi. Ukraina va G‘arb davlatlari esa bu jarayonlarni qonuniy deb tan olmaydi. Shu bois Donbass masalasi har qanday muzokarada eng katta siyosiy tugun bo‘lib turibdi.
Aprel oyi oxirida The New York Times nashri to‘rt nafar anonim manbaga tayanib, Ukraina vakillari Rossiya hali ham harbiy yo‘l bilan egallashga urinayotgan Donbassning bir qismini “Donnilend” deb atash taklifini ilgari surgani haqida yozgan edi. Nashrga ko‘ra, bunday g‘oya Trampning xayrixohligini qozonish maqsadida bildirilgan bo‘lishi mumkin.
AQSH vitse-prezidenti J.D. Vens hududiy bahsni “bir necha kvadrat kilometr” atrofidagi masala sifatida baholagani ham muhokamalarga sabab bo‘ldi. Shundan so‘ng Kreml matbuot kotibi Dmitriy Peskov Rossiya va Ukraina o‘rtasidagi asosiy hududiy kelishmovchilik Donetsk viloyatining Moskva hali nazorat qilmayotgan taxminan 17–18 foizi bilan bog‘liq ekanini bildirgan.
Fevral oyi oxirida aynan hududiy masalalar sabab Ukraina bo‘yicha tinchlik muzokaralari boshi berk ko‘chaga kirib qolgani aytilgan edi. Keyinchalik Vashingtonning asosiy e’tibori AQSH va Isroilning Eronga qarshi harbiy harakatlariga qaratilgani ta’kidlanmoqda.
Qisqasi, Trampning “yo‘q” degan javobi Donbass bo‘yicha yashirin kelishuv haqidagi gaplarga hozircha nuqta qo‘ygandek ko‘rindi. Ammo bu masala hali ham katta geosiyosiy savdo, og‘ir muzokaralar va keskin bahslar markazida qolmoqda. Donbass atrofidagi har bir bayonot esa endi oddiy siyosiy gap emas, balki urush va tinchlik o‘rtasidagi nozik signal sifatida qabul qilinmoqda.
“Zamin”ni Telegramʻda oʻqing!
