Turkiyada yer tagi cho‘kmoqda: minglab ulkan o‘pqonlar paydo bo‘ldi

Turkiyaning markaziy qismida joylashgan Konya viloyatida so‘nggi yillarda kuzatilayotgan qo‘rqinchli geologik hodisa olimlar va mahalliy aholini jiddiy xavotirga solmoqda. Mamlakatning asosiy qishloq xo‘jaligi hududlaridan biri sanalgan ushbu mintaqada qurg‘oqchilik va yer osti suvlarining keskin kamayishi natijasida yuzlab ulkan o‘pqonlar hosil bo‘lmoqda.

Mutaxassislar ma’lumotiga ko‘ra, Konya havzasida hozirgacha 684 ta katta o‘pqon qayd etilgan. Ularning eng yiriklaridan biri 228 metr kenglik va 171 metr chuqurlikka ega. Ilgari bu kabi o‘pqonlar tabiiy ravishda yuzaga kelgan bo‘lsa, bugungi kunda ularning tez ko‘payishiga asosan inson faoliyati sabab bo‘layotgani ta’kidlanmoqda.

Olimlarning tushuntirishicha, uzoq davom etayotgan qurg‘oqchilik tufayli fermerlar yer osti suvlaridan ortiqcha foydalanmoqda. Hududda minglab qonuniy va noqonuniy quduqlar qazilgan bo‘lib, bu suv zaxiralarining tez tugashiga olib kelgan. Yer ostidagi suv qatlamlari kamaygach, yer ostidagi tog‘ jinslari mustahkamligini yo‘qotib, yer yuzasi kutilmaganda cho‘kib ketmoqda.

WWF Türkiye ma’lumotlariga ko‘ra, Konya havzasidagi quduqlarning katta qismi noqonuniy hisoblanadi. Mutaxassislar bu holat nafaqat geologik xavfni kuchaytirishi, balki Turkiyaning oziq-ovqat xavfsizligiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ta’kidlamoqda.

Geologlar aytishicha, ayrim fermerlar paydo bo‘lgan o‘pqonlarni o‘zboshimchalik bilan to‘ldirishga harakat qilmoqda. Biroq bunday yondashuv xavfli bo‘lib, yer ostidagi bo‘shliq saqlanib qolgani uchun cho‘kish yana takrorlanishi mumkin.

Mutaxassislar muammoning asosiy yechimi sifatida suv resurslaridan oqilona foydalanish, suvni ko‘p talab qiluvchi ekinlar o‘rniga iqlimga mos qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ekish va zamonaviy suv tejovchi texnologiyalarni joriy etishni taklif qilmoqda.

Ekspertlar ogohlantirishicha, agar yer osti suvlaridan ortiqcha foydalanish davom etsa, Konya havzasida o‘pqonlar soni yanada ortishi, bu esa qishloq xo‘jaligi va butun mintaqa kelajagi uchun jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin.