«Eronni yo‘q qilaymi?!»: Tramp BMT minbaridan dunyoni larzaga soluvchi bayonotlar berdi

Nyu-York shahrida BMT Bosh Assambleyasining 81-sessiyasi doirasida bo‘lib o‘tayotgan oliy darajadagi haftalikda AQSH Prezidenti Donald Tramp butun jahon siyosatini larzaga soluvchi ma’ruza qildi. CNN, Reuters, NBC News, Newsquawk va AP kabi xalqaro axborot gigantlarining xabar berishicha, Oq uy rahbarining qariyb bir soat davom etgan chiqishi global keskinliklar, ultimatumlar va tarixiy geosiyosiy o‘zgarishlarga boy bo‘ldi.

Nutqning asosiy va eng dahshatli qismi Eronga qaratildi. Tramp Tehronga nisbatan ochiq ultimatum qo‘yib: «Men muhim qaror qabul qilishim kerak. Eron bilan kelishuvga erishib, ularga tiklanish va avvalgiga qaraganda ancha buyukroq mamlakatni barpo etish imkonini beramanmi? Yoki men Eronni yo‘q qilamanmi va buni tezda, ularga yana odamlarni o‘ldirish va mamlakatlarni vayron qilish imkoniyatini bermasdan qilamanmi? Yoki men ularni tirik qolish imkoniyatisiz va kelajak avlodlar uchun buyuklik umidisiz do‘zaxga mahkum etamanmi?», deya dunyo hamjamiyati ko‘z o‘ngida jiddiy tahdid qildi.

Trampning Kuba kommunistik rejimi qulashi muqarrar ekani haqidagi gaplaridan so‘ng Gavana delegatsiyasi majlislar zalini namoyishkorona tark etdi. Bundan tashqari, prezident Grenlandiyada ikkita harbiy baza qurilishini tasdiqladi, Ukrainadagi urush juda tez tugashini va’da qildi hamda «sun’iy intellekt» atamasini «super-intellekt»ga o‘zgartirishini e’lon qildi.

Xo‘sh, Vashington Eron bilan saylovdan so‘ng bitim tuzadimi yoki urush boshlaydi, Marko Rubio Kubani tiz cho‘ktira oladimi va Trampning ushbu agressiv nutqi yangi dunyo tartibotidan darak beradimi?

«Eronga ultimatum, Kubaning qochishi va Grenlandiya bazalari»: Tramp nutqining 5 ta asosiy nuqtasi

BMT minbaridan yangragan eng shov-shuvli va muhim faktlar:

• Eronga dahshatli tanlov: Tramp Eronni yoki kelishuv orqali buyuk davlatga aylantirish, yoki zudlik bilan butunlay yo‘q qilib «do‘zaxga mahkum etish» tanlovi oldida turganini aytdi; bitim AQSH oraliq saylovlaridan keyin darhol imzolanishi mumkinligi bildirildi;

• Kuba delegatsiyasi zaldan chiqib ketdi: «Bu rejim barbod bo‘ldi va qulaydi», degan so‘zlardan so‘ng kubalik diplomatlar majlislar zalini tark etdi; Tramp Davlat kotibi Marko Rubio Gavana bilan qattiq muzokaralar olib borayotganini ta’kidladi;

• Ukraina va Rossiya to‘qnashuviga tezkor nuqta: Prezident har ikki tomon rahbarlari bilan yaqindan hamkorlik qilayotganini va qon to‘kilishi albatta va juda tez yakunlanishini va’da qildi;

• Grenlandiyada ikkita baza va NATO mudofaasi: Orolda 2 ta yirik harbiy baza qurilishi bo‘yicha Daniya bilan shartnoma shu kuniyoq imzolanishi hamda bu Arktikada NATO qudratini oshirishi qayd etildi;

• «Super-intellekt» davri: Tramp barcha rasmiy hujjatlarda «sun’iy intellekt» (AI) atamasini «super-intellekt»ga o‘zgartirishga ko‘rsatma berdi va bu inqilobni hech narsa to‘xtata olmasligini aytdi.

BMTdagi tarixiy nutq: Trampning global kun tartibi tahlili

Oq uy rahbari ilgari surgan asosiy yo‘nalishlar va geosiyosiy qarorlar:

Xalqaro diplomatiya va geosiyosat ekspertizasi: Trampning shov-shuvli ma’ruzasi nimani anglatadi?

Siyosatshunoslar, tahlilchilar va xalqaro ekspertlarning xulosalari:

• «Kuch orqali tinchlik» (Peace through Strength) strategiyasi: Tramp Eron masalasida yumshoq diplomatik murosalardan voz kechdi; u bir vaqtning o‘zida ham ulkan iqtisodiy tiklanish va’dasini, ham to‘liq harbiy mahv etish xavfini ko‘rsatish orqali Tehronni AQSH oraliq saylovlaridan so‘ng kapitulyatsiya shartlariga yaqin bitimga imzo chekishga majburlamoqda;

• Lotin Amerikasidagi to‘ntarish da’vati: Marko Rubioning Kuba bilan muzokaralarga jalb etilishi va Trampning ochiq hujumi Gavanadagi kommunistik tizimga qarshi iqtisodiy qamalning yangi va shafqatsiz bosqichi boshlanishini ko‘rsatmoqda;

• Grenlandiya — Arktika qalqoni: Rossiya va Xitoyning Shimoliy muz okeanidagi faollashuviga javoban Tramp Grenlandiyani strategik harbiy forpostga aylantirishni rasmiylashtirdi; bu NATOni shimoldan mutlaq xavfsizlik gardishi bilan o‘rab oladi;

• «Super-intellekt» va sanoat inqilobi: Texnologiyalarga berilgan ushbu ta’rif Oq uy ma’muriyati AQSH IT kompaniyalariga (OpenAI, Google, Nvidia) erkinlik berib, sun’iy intellektni harbiy va iqtisodiy gegemonlikning bosh dasturiga aylantirishidan darak beradi.

Donald Trampning BMT Bosh Assambleyasidagi ushbu keskin chiqishi dunyoda murosalar davri tugab, to‘g‘ridan to‘g‘ri kuch va qat’iy ultimatumlar davri boshlanganini ko‘rsatdi.

Sizningcha, Trampning Eronga nisbatan qo‘ygan keskin talabi Yaqin Sharqda urushga sabab bo‘ladimi yoki Tehron kelishuvga rozi bo‘ladimi? Grenlandiyada harbiy bazalarning tiklanishi va Trampning BMTdagi ushbu ma’ruzasi jahon siyosatini qay darajada o‘zgartiradi? Shaxsiy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va butun dunyo nigohida turgan ushbu tarixiy siyosiy tahlilni barcha do‘stlaringizga ulashing!