Xitoyda hayvonlar dafni uchun millionlar sarflanmoqda

Xitoyda uy hayvonlari bilan xayrlashishga mo‘ljallangan maxsus xizmatlar jadal rivojlanmoqda. Biroq milliard dollarlik bu soha hanuzgacha yagona nazorat tizimiga ega emas.

May oyida Lyaonin provinsiyasining Dalyan shahridagi hayvonlar dafn uylaridan birida ta’sirli holat kuzatildi. Sakkiz yil boqqan kumushrang britan mushugidan ayrilgan juftlik sevimli hayvoni bilan so‘nggi bor xayrlashdi. Yurak xastaligidan vafot etgan Pidan laqabli mushuk uchun ular xotira marosimi o‘tkazib, keyin uni krematsiya qilishga yuborishdi.

Bunday manzaralar Xitoyda tobora ko‘paymoqda. Tian Yan Cha ma’lumotlariga ko‘ra, mamlakatda hayvonlarni dafn etish bilan bog‘liq 43 600 ta kompaniya bor. Faqat 2022 yilda 27 100 ta yangi kompaniya ro‘yxatdan o‘tgan.

iiMedia Research hisobotiga ko‘ra, 2022 yilda ushbu bozor qiymati 10 milliard yuan, ya’ni taxminan 1,5 milliard dollarni tashkil etgan.

Bozorning o‘sishi mamlakatda uy hayvonlari soni ortishi bilan ham bog‘liq. O‘tgan yili Xitoy shaharlarida taxminan 53 millionta it va 73 millionta mushuk qayd etilgan.

Maxsus dafn uylari evtanaziya, tanani tayyorlash, xotira marosimi, krematsiya, kulni saqlash, qabrga dafn qilish va esdalik buyumlarini tayyorlash kabi xizmatlarni taklif etadi. Narhlar 1000 yuandan o‘n minglab yuangacha boradi.

Masalan, to‘rt nafar xodim hayvon tobutini ko‘tarib, limuzinda olib ketadigan «yuqori darajada individual tayyorlangan» marosim 9880 yuan turadi. Ayrim joylarda diniy marosimlar 1800 yuanga o‘tkazilsa, hayvon kullarini «hayot kristalli»ga aylantirish 18 000 yuanga baholanadi.

Mutaxassislar bunday marosimlar, avvalo, hayvon egalarining ruhiy ehtiyojini qondirishini ta’kidlamoqda. Marosimlarda gullar, xayrlashuv yopinchiqlari, xotira devorlari, panja izlari tushirilgan qutichalar va hayvon juni saqlangan idishlardan foydalaniladi.

Shu bilan birga, sohada jiddiy muammolar ham bor. Hayvonlar dafni sanoatini to‘liq nazorat qiladigan yagona davlat organi mavjud emas. Huquqshunos Fu Szyanning aytishicha, nazoratning turli idoralar o‘rtasida bo‘lingani ayrim qoidabuzarliklarning oldini olishni qiyinlashtiradi.

Bundan tashqari, yagona standartlar yo‘qligi sababli ayrim shartnomalarda xizmat mazmuni va sifati aniq belgilanmaydi. Bu esa mijozlarning o‘z huquqlarini himoya qilishini qiyinlashtiradi.

2024 yilda Shenchjen shahrida bir fuqaro mushugini alohida krematsiya qilish uchun 700 yuan to‘lagan. Keyin do‘kon bergan videodan krematsiya qilingan mushuk uning hayvoni emasligini payqagan. Ko‘plab muzokaralardan so‘ng do‘kon uning mushugi boshqa hayvonlar bilan birga krematsiya qilinganini tan olgan.

Shu tariqa, Xitoyda hayvonlar dafni sanoati tez sur’atlarda o‘sib, katta mablag‘ aylanadigan bozorga aylanmoqda. Ammo soha rivoji bilan birga xizmat sifati, nazorat va hayvon egalarining huquqlarini himoya qilish masalalari ham dolzarb bo‘lib qolmoqda.