Qaysi vaqtda uxlash kerak? Mutaxassislar javobi hayron qoldiradi...
21:00 da uxlasangiz sog‘lom, 23:00 dan keyin yotsangiz vazn olasiz, 01:00 da esa organizm o‘zini zaharlaydi — ijtimoiy tarmoqlarda bunday xabarlar tez-tez tarqaladi. Ammo bu da’volarning barchasiga birdek ishonish mumkinmi?
Uyqu vaqti haqidagi bunday xabarlar odamlarning e’tiborini tortishi tabiiy. Chunki kech uxlashning salomatlikka ta’siri haqida turli tadqiqotlar bor. Biroq organizmda aynan soat 23:00 yoki 00:00 da keskin o‘zgarish sodir bo‘ladi, degan qat’iy qoida mavjud emas.
Asosiy masala — insonning qancha uxlashi, uyqu rejimi qanchalik muntazamligi va uning kundalik hayot tarzi.
«21:00 — sog‘lom, 01:00 — zaharlanish» degan gap rostmi?
Internetda tarqalayotgan xabarda har bir soatga muayyan oqibat bog‘langan. Ammo buni tibbiy qoida sifatida qabul qilish to‘g‘ri emas.
Masalan:
21:00 da uxlash avtomatik ravishda insonni «sog‘lom» qilib qo‘ymaydi;
22:00 da uxlash miya faoliyatini bir zumda «tiniqlashtirib» yubormaydi;
23:00 dan keyin uxlashning o‘zi vazn yig‘ishga sabab bo‘lmaydi;
00:00 dan keyin uxlash organizm dam olmaydi, degan ma’noni anglatmaydi;
01:00 da uxlash organizm o‘zini «zaharlaydi», degan da’vo esa ilmiy asosga ega emas.
Organizmning ishlashini bitta aniq soatga bo‘lib qo‘yish mumkin emas.
Unda kech uxlashning zarari nimada?
Bu yerda muhim farq bor. Kech uxlashning o‘zi emas, balki uyqu yetishmasligi va rejimning doimiy buzilishi salomatlikka salbiy ta’sir qilishi mumkin.
Doimiy ravishda yetarlicha uxlamaslik:
Diqqat va xotiraga ta’sir qilishi;
Kunduzgi charchoqni kuchaytirishi;
Kayfiyat va hissiy holatga salbiy ta’sir ko‘rsatishi;
Organizmning normal kun-tun ritmi buzilishiga olib kelishi mumkin.
Shuning uchun «soat 22:00 gacha uxlash shart» degan universal qoidadan ko‘ra, yetarli va muntazam uyqu muhimroq.
Eng muhim savol — soat nechada yotish emas
Bir inson erta turishi kerak bo‘lsa, kechqurun ertaroq uxlashi tabiiy. Boshqa insonning kun tartibi esa boshqacha bo‘lishi mumkin.
Shu sababli uyqu rejimiga baho berishda bir nechta omil muhim:
Omil | Nima uchun muhim? |
|---|---|
Uyqu davomiyligi | Organizmning tiklanishi uchun zarur |
Muntazam rejim | Kundalik uyqu-uyg‘onish ritmini saqlashga yordam beradi |
Uyqu sifati | Tez-tez uyg‘onish va bezovtalik dam olishni qiyinlashtiradi |
Kunduzgi faollik | Uyqu-uyg‘onish sikliga ta’sir qiladi |
Uyquga yotishdan oldin nimalarga e’tibor berish kerak?
Sifatli uyqu uchun murakkab qoidalar shart emas. Oddiy odatlarni shakllantirishning o‘zi foydali bo‘lishi mumkin:
har kuni taxminan bir xil vaqtda yotish va turish;
uxlashdan oldin tinchlanishga vaqt ajratish;
yotoqxonani qulay va sokin muhitga aylantirish;
kechqurun ekran va kuchli yorug‘lik ta’sirini kamaytirish;
kunduzi yetarlicha harakat qilish.
Demak, «ideal soat» qaysi?
Bu savolning javobi virusli xabardagi kabi 21:00, 22:00 yoki 23:00 raqami emas.
Eng to‘g‘ri yondashuv — o‘z kun tartibingizga mos, yetarli davomiylikda va muntazam uyqu rejimini shakllantirish.
Shuning uchun «01:00 da uxlasangiz, o‘zingizni zaharlaysiz» degan xabarni ko‘rib qo‘rqish shart emas. Ammo har kuni tun yarmigacha bedor bo‘lib, keyin yetarlicha uxlamaslikni ham odatga aylantirish yaxshi fikr emas.
Xulosa shu: soatga emas, uyquning yetarliligi, sifati va muntazamligiga e’tibor bering.
Izohlar 0
…