Hurmuz bo‘g‘ozida ulkan qarama-qarshilik: Kemalar qatnovi rekord darajada pasaydi

Dunyo neft savdosining bosh qon tomiri sanalgan Hurmuz bo‘g‘ozida tijoriy kemalar qatnovi keskin qisqarib, may oyidan buyon kuzatilmagan eng past darajaga tushib ketdi. Reuters agentligi kemalarni kuzatish tizimlari ma’lumotlariga tayanib xabar berishicha, strategik bo‘g‘oz orqali o‘tayotgan neft va xomashyo tashuvchi kemalar oqimi kundan-kunga kamaymoqda. AQSH va Eron o‘rtasidagi tankerlarga uyushtirilgan to‘g‘ridan to‘g‘ri hujumlar hamda harbiy zarbalar fonida yuzaga kelgan ushbu keskin vaziyat global yoqilg‘i ta’minoti va energetika bozorida yangi xavotir to‘lqinini keltirib chiqardi.

Trafikning rekord darajada qulashi: Kuniga atigi 10 ta kema

Dengiz monitoringi xizmatlari xavf darajasi yuqori ekanidan dalolat beruvchi raqamlarni e’lon qildi:

• May oyidan beri eng past ko‘rsatkich: Kpler ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi 10 kun ichida Hurmuz bo‘g‘ozi orqali sutkasiga o‘rtacha atigi 10 ta xomashyo tashuvchi kema harakatlangan;

• Keskin pasayish dinamikasi: Bo‘g‘oz orqali juma kuni 15 ta, shanba kuni 13 ta yuk kemasi o‘tgan bo‘lsa, yakshanba kuniga kelib bu ko‘rsatkich atigi 10 tagacha qisqarib ketgan;

• Oq uy vakilining e’tirofi: AQSH Energetika vazirligi rahbari Kris Rayt Hurmuz bo‘g‘ozi orqali neft tashish hajmi Amerikaning Eronga bergan zarbalaridan oldingi ko‘rsatkichga nisbatan sezilarli pasayib ketganini rasman tasdiqladi.

Dengizdagi zarbalar almashinuvi: Tankerlar ovi va aviatashuvchiga hujum

Hududda tomonlar o‘rtasidagi to‘g‘ridan to‘g‘ri kuch ishlatish holatlari ochiq to‘qnashuv tusini oldi:

• AQSH kuchlarining hujumi: Pentagon Markaziy qo‘mondonligi (CENTCOM) shanba kuni Amerika harbiylari Xark oroli yaqinida, Josk hududida hamda O‘mon qo‘ltig‘ida Eronga tegishli uchta neft tankeriga zarba berganini e’lon qildi;

• Tehronning javob zarbalari: Bunga javoban Eron qurolli kuchlari Hurmuz bo‘g‘ozida AQSH bilan aloqador bo‘lgan uchta neft tankerini nishonga oldi;

• Aviatashuvchiga ballistik zarba: Reuters ma’lumotlariga ko‘ra, Eron Islom inqilobi muhofizlari korpusi (KSIR) AQSH harbiy-dengiz kuchlarining samolyot tashuvchi kemasi va esminetsiga ballistik raketalar bilan zarba yo‘llaganini ma’lum qildi.

Memorandumning barbod bo‘lishi va Trampning «ulkan izolyatsiyasi»

Bir necha oy davom etgan diplomatik urinishlar yana boshi berk ko‘chaga kirib qoldi:

• Qisqa muddatli umid: Iyun oyining o‘rtalarida Vashington va Tehron tinchlik kelishuvini ishlab chiqishga qaratilgan memorandum imzolagan edi;

• Kelishuvning kuchdan qolishi: Oradan atigi uch hafta o‘tib, Vashington Eronni tijoriy kemalarni o‘qqa tutganlikda aybladi va tomonlar o‘rtasida yangi harbiy zarbalar seriyasi boshlandi;

• Trampning e’loni va Eronning munosabati: 20 avgust kuni AQSH prezidenti Donald Tramp Eronga qarshi misli ko‘rilmagan miqyosdagi iqtisodiy operatsiya va to‘liq izolyatsiya boshlanishini e’lon qildi. O‘z navbatida, Eron Tashqi ishlar vaziri Abbos Aroqchi Trampning bu bayonotini AQSHning nizoda yengilganini e’tirof etishi deb atadi.

Sizningcha, Hurmuz bo‘g‘ozidagi ushbu keskin qarama-qarshilik yaqin kunlarda jahon neft bozorida narxlarning keskin sakrashiga va yangi global energetik inqirozga olib keladimi? AQSH va Eron o‘rtasidagi to‘qnashuvlar katta urushga aylanib ketmasligi uchun qanday diplomatik mexanizmlar ish berishi mumkin? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring!