Modi Putinni «Bharat Mandapam»da kutib oldi va kutilmagan sovg‘a berdi

Foto: Kristina Solovyova, RIA «Novosti»
Nyu-Dehlida ochilgan 18-BRIKS sammiti maydoni — hashamatli «Bharat Mandapam» kongress-ko‘rgazmalar majmuasida jahon siyosatining ikki yirik yetakchisi o‘rtasidagi uchrashuv katta rezonansga sabab bo‘ldi. Rossiya prezidenti Vladimir Putin va Hindiston bosh vaziri Narendra Modi geosiyosiy noaniqliklar va global bosimlar girdobida ikki tomonlama «alohida va imtiyozli strategik sheriklik»ni yanada mustahkamlash bo‘yicha tarixiy kelishuvga erishdi. Uchrashuv avvalida Modining rossiyalik hamkasbiga bergan ramziy tuhfasi esa tahlilchilar tomonidan nafaqat diplomatik ishora, balki butun muzokaralarning ruhini belgilab bergan chuqur falsafiy qadam sifatida baholanmoqda. Xo‘sh, Dehlidagi yopiq eshiklar ortida qanday masalalar kelishib olindi, ikki ming yillik «Tirukural» kitobi ortida qanday ma’no yotibdi va Modi-Putin ittifoqi BRIKS kelajagiga qanday ta’sir ko‘rsatadi?

«Bharat Mandapam»dagi uchrashuv va falsafiy sovg‘aning siri

Sammitning asosiy arenasida bo‘lib o‘tgan muloqotning ilk daqiqalaridanoq o‘ziga xos tafsilotlar ko‘zga tashlandi:

• «Bharat Mandapam» markazida qutlov: Rossiya yetakchisi sammit bo‘lib o‘tayotgan bosh majmuaga yetib keldi va uni Hindiston bosh vaziri yuksak diplomatik ehtirom bilan shaxsan qarshi oldi;

• 2000 yillik «Tirukural» tuhfasi: Muzokaralar boshlanishida Narendra Modi Vladimir Putinga tamil adabiyotining buyuk shoiri va faylasufi Tiruvalluvar tomonidan ikki ming yil muqaddam yozilgan, rus tiliga maxsus tarjima qilingan qadimiy «Tirukural» kitobini sovg‘a qildi;

• Adolat va boshqaruv falsafasi: «Tirukural» asari hayot mazmuni, davlatni oqilona boshqarish, adolat va rahm-shafqat qoidalarini o‘zida jamlagan bo‘lib, Modi bu asar zamonaviy global boshqaruv inqirozi davrida ham o‘z dolzarbligini yo‘qotmaganiga e’tibor qaratdi;

• Shaxsiy ishonch diplomatiyasi: Ikki yetakchining so‘nggi ikki hafta ichida (Bishkekdagi uchrashuvdan keyin) ikkinchi bor yuzma-yuz ko‘rishishi Kreml va Dehli o‘rtasidagi aloqalar yuqori dinamikaga chiqqanini ko‘rsatdi.

Geosiyosiy bo‘ronlar fonidagi «bukilmas sheriklik»

Hindiston Tashqi ishlar vazirligi muzokaralar yakuni bo‘yicha rasmiy bayonot berib, tomonlarning qat’iy pozitsiyasini e’lon qildi:

• Imtiyozli aloqalarning barqarorligi: Rasmiy Dehli bayonotida qayd etilishicha, Rossiya va Hindiston o‘rtasidagi «alohida va imtiyozli strategik sheriklik» dunyodagi keskin geosiyosiy noaniqliklarga qaramay, sezilarli o‘sish va mustahkamlikni namoyish etmoqda;

• Sanksiyalar va tariflarga qaramay o‘sish: G‘arb koalitsiyasining savdo va energetika cheklovlariga chaqiriqlariga qaramay, ikki davlat iqtisodiy va milliy valyutalardagi hisob-kitob mexanizmlarini yanada kengaytirishni maqsad qilgan;

• Ko‘p qutbli tartibot sari qadam: Muzokaralarda BRIKS maydoni dunyoning global kuch muvozanatini ushlab turuvchi mustaqil platformaga aylangani e’tirof etildi.

Bu tashrif jahon siyosati va mintaqa uchun nimani anglatadi?

Nyu-Dehlidagi bu uchrashuv bir necha asosiy sabablarga ko‘ra xalqaro kun tartibini o‘zgartirmoqda:

• G‘arb izolyatsiyasining barbod bo‘lishi: Putinning dunyoning eng aholisi ko‘p va eng tez rivojlanayotgan davlati poytaxtida rasmiy qabul qilinishi Rossiyani tashqi dunyodan uzib qo‘yish urinishlari ish bermaganini yaqqol ko‘rsatdi;

• Hindistonning mustaqil kursi: Bosh vazir Modi tashqi bosimlarga qaramay, milliy manfaatlarni va ko‘p vektorli tashqi siyosat tamoyillarini saqlab qoldi;

• Energetika va savdo koridorlari: «Shimol–Janub» xalqaro transport yo‘lagi va energetika xavfsizligi bo‘yicha strategik loyihalar yangi rivojlanish pallasiga kirmoqda.

Sizningcha, Narendra Modining Vladimir Putinga davlat boshqaruvi va adolat haqidagi 2000 yillik «Tirukural» asarini sovg‘a qilishida qanday siyosiy va falsafiy ishora yashiringan? G‘arb bosimi ostida qolgan zamonaviy dunyoda Hindiston va Rossiyaning bu yaqinlashuvi global kuchlar muvozanatiga qanday ta’sir ko‘rsatadi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va BRIKS sammitining eng qaynoq siyosiy tafsilotlari tahlilini barcha geosiyosat ishqibozlariga ulashing!