Shvetsiyada saylovda chap muxolifat yetakchilikni qo‘lga oldi, o‘nglar esa taxtni boy bermoqda

Shimoliy Yevropaning eng barqaror va ta’sirli davlatlaridan biri sanalgan Shvetsiyada yakshanba kuni bo‘lib o‘tgan parlament saylovlari Yevropa siyosiy xaritasida chinakam dramatik kurash va kutilmagan natijani taqdim etdi. Mamlakat davlat saylov komissiyasi e’lon qilgan dastlabki rasmiy hisob-kitoblarga ko‘ra, sobiq bosh vazir Magdalena Andersson yetakchiligidagi muxolifatdagi chapsentristik blok amaldagi hukmron o‘ng koalitsiyadan peshqadamlikni tortib oldi. Ovoz berish uchastkalari mahalliy vaqt bilan soat 20:00 da yopilganidan so‘ng, jami 6,6 mingga yaqin uchastkadan 6,1 mingdan ortig‘ida byulletenlar sanab chiqildi va unda chaplar 49,4 foiz ovoz bilan oldinga chiqib oldi.

Amaldagi bosh vazir Ulf Kristersson boshchiligidagi o‘ng koalitsiya esa 49,1 foiz natija qayd etib, 0,3 foizlik mikroskopik farq bilan ortda qolmoqda. Saylovchilarning 80,4 foizi uchastkalarga kelib, ulkan faollik ko‘rsatgan ushbu ovoz berish jarayoni Skandinaviyada yangi hukumat shakllanishini muqarrar qilib qo‘ymoqda. Xo‘sh, atigi o‘ndan uch foizlik farq Shvetsiya siyosatida nimani hal qiladi, hukumatni qo‘llab kelgan o‘ng qanot populistlari nega vazirlik lavozimlaridan quruq qolishi mumkin va Stokholmning bu tanlovi Yevropa Ittifoqiga qanday ta’sir ko‘rsatadi?

0,3 foizlik dahshatli intriga: Saylov komissiyasining so‘nggi raqamlari

Shvetsiya saylov komissiyasi tomonidan e’lon qilingan hisob-kitoblar quyidagicha ko‘rinish oldi:

• Chap muxolifatning g‘alabasi (49,4 foiz): Mamlakat bo‘ylab byulletenlarning qariyb 93 foizi sanab chiqilgach, muxolifat kuchlari ozgina ustunlik bilan bo‘lsa-da, parlamentdagi ko‘pchilik o‘rinni egallashga yaqin turibdi;

• O‘nglarning pasayishi (49,1 foiz): Hukmron koalitsiya ovozlar soni bo‘yicha raqibiga juda yaqin kelgan bo‘lsa-da, hozircha hokimiyatni saqlab qolish uchun zarur chegaraga yeta olmayapti;

• Saylovchilarning faolligi (80,4 foiz): Aholining 80 foizdan ortig‘i ovoz berishda qatnashgani jamiyat ichida siyosiy kursni o‘zgartirish bo‘yicha qanchalik jiddiy ikkilanish va kurash kechganini ko‘rsatmoqda.

Magdalena Andersson koalitsiyasi: Kimlar taxtga qaytmoqda?

Chapsentristik blok tarkibi to‘rtta asosiy siyosiy kuchning mustahkam birlashuviga tayanmoqda:

• Sotsial-demokratik ishchilar partiyasi: Sobiq bosh vazir Magdalena Andersson boshchiligidagi ushbu partiya mamlakatning eng yirik va an’anaviy siyosiy tashkiloti sifatida koalitsiya yadrosini tashkil etmoqda;

• Ittifoqchilar birdamligi: Chap partiya, Markaz partiyasi hamda Atrof-muhitni muhofaza qilish partiyasi («yashillar») sotsial-demokratlar bilan yagona front hosil qilib, ijtimoiy himoya va ekologik dasturlarni ilgari surmoqda;

• Revansh va qaytish: O‘tgan saylovlarda tor mag‘lubiyatga uchrab hokimiyatdan ketgan chaplar bu gal yana boshqaruv tizginini o‘z qo‘llariga olish arafasida turibdi.

Kristersson mag‘lubiyati va «Shved demokratlari»ning amalga oshmagan orzusi

Amaldagi hukumat bloki jiddiy zarbani qabul qilib oldi:

• O‘nglar to‘rtligi: Bosh vazir Ulf Kristerssonning Mo‘tadil koalitsion partiyasi, «Xristian-demokratlar», «Liberallar» va ularni tashqaridan qo‘llab turgan o‘ng qanot populistik «Shved demokratlari» partiyasi yetarli natija qayd eta olmadi;

• Hukumatga kirish rejasi xavf ostida: Agar o‘nglar g‘alaba qozonganida, radikal qarashlari bilan tanilgan «Shved demokratlari» partiyasi o‘z tarixida ilk bor rasmiy vazirlik kursilariga ega bo‘lishi kerak edi;

• Parlamentdagi yangi kuchlar nisbati: Chaplarning g‘alabasi Stokholmning ijtimoiy siyosat, migratsiya nazorati va xavfsizlik bo‘yicha muvozanatliroq yondashuvga qaytishini ta’minlaydi.

Shvetsiyada ovozlarning deyarli teng ikkiga bo‘linishi mamlakatda yangi koalitsion hukumatni shakllantirish va qonunlarni qabul qilishda siyosatchilardan nihoyatda nozik murosa va diplomatiyani talab etishi tayin.

Sizningcha, Shvetsiyada chap kuchlarning hokimiyatga qaytishi Yevropa Ittifoqining umumiy siyosati va migratsiya inqiroziga qanday ta’sir ko‘rsatadi? 0,3 foizlik juda kichik farq bilan quriladigan yangi hukumat uzoq vaqt barqaror ishlay oladimi? O‘z fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va Skandinaviyadagi ushbu shiddatli saylov natijalari tahlilini barcha xalqaro siyosat ixlosmandlari hamda yaqinlaringizga ulashing!