"Men yutqazdim va ketyapman": Shvetsiya Bosh vaziri saylovdagi mag‘lubiyatdan so‘ng iste’fo berdi

Yevropaning eng barqaror va rivojlangan davlatlaridan biri sanalmish Shvetsiya Qirolligida kutilmagan va keskin siyosiy zilzila yuz berdi. Buyuk Britaniyaning nufuzli «The Guardian» nashri xabariga ko‘ra, mamlakat Bosh vaziri Ulf Kristersson parlament (Riksdag) saylovlarida amaldagi hukumat koalitsiyasi mag‘lubiyatga uchragani rasman tasdiqlangach, lavozimidan iste’foga chiqishini ma’lum qildi. «Meni Bosh vazir lavozimidan ozod etishingizni so‘rayman», — deya yozdi Kristersson parlament spikeri nomiga yo‘llagan rasmiy maktubida va ushbu hujjatni «X» (sobiq Twitter) tarmog‘idagi sahifasida ham e’lon qildi.

13 sentyabr kuni bo‘lib o‘tgan umumxalq ovoz berish jarayonidan so‘ng Markaziy saylov komissiyasi barcha 6 626 ta saylov uchastkasidagi natijalarni to‘liq hisoblab chiqib, yakuniy hisobotni taqdim etdi. Unga ko‘ra, sobiq Bosh vazir Magdalena Andersson boshchiligidagi Sotsial-demokratik partiya va muxolifatdagi to‘rtta so‘l-markazchi blok atigi 50 359 ta ovoz ustunligi bilan tarixiy g‘alabani ilib ketdi. Yangi parlamentda muxolifat 176 ta o‘ringa ega bo‘lgan bo‘lsa, Kristerssonning amaldagi 3 ta partiyadan iborat koalitsiyasi va saylovdan keyin hukumatga kirishi kutilgan o‘ta o‘ng qanot «Shvetsiya demokratlari» partiyasi bor-yo‘g‘i 173 ta mandat bilan cheklandi.

Xo‘sh, 3 tagina o‘rinlik farq Skandinaviya giganti siyosatini qanday o‘zgartiradi, Magdalena Andersson qanday qilib revansh oldi va o‘ng kuchlarning qulashi Yevropa Ittifoqi va NATO bo‘yicha qarorlarga qanday ta’sir ko‘rsatadi?

«50 ming ovozlik drama va 176 ga qarshi 173 mandat»: Saylov natijalari tafsiloti

Shvetsiya Markaziy saylov komissiyasi e’lon qilgan yakuniy raqamlar:

• Hamma uchastkalar hisoblandi: 13 sentyabrda o‘tkazilgan ovoz berish jarayoni bo‘yicha barcha 6 626 ta saylov uchastkasidagi natijalar to‘liq tekshirib chiqildi;

• Muxolifatning tor g‘alabasi: So‘l-markazchi koalitsiya amaldagi hukumat ustidan bor-yo‘g‘i 50 359 ta ovoz farqi bilan ustun keldi;

• 3 ta mandatlik hal qiluvchi farq: Muxolifat bloklari 349 o‘rinli Riksdagda 176 ta deputatlik o‘rnini qo‘lga kiritib, mutlaq ko‘pchilikni shakllantirdi;

• Kristersson blokining inqirozi: Amaldagi hukumat va ularga yaqin o‘ng radikallar koalitsiyasi atigi 173 ta mandat bilan muxolifatga aylandi;

• Magdalena Anderssonning revanshi: Sotsial-demokratik partiya rahbari bo‘lgan sobiq bosh vazir qisqa tanaffusdan so‘ng yana mamlakatni boshqarish imkoniyatiga ega bo‘ldi.

«Meni ozod eting»: Ulf Kristerssonning mag‘lubiyatni tan olishi

Hukumat rahbarining iste’fosi va siyosiy munosabati:

• Rasmiy maktub: Kristersson natijalar aniq bo‘lishi bilanoq parlament spikeriga lavozimdan ketish to‘g‘risida ariza topshirdi;

• «X» tarmog‘idagi ochiq iqror: Skandinaviya siyosiy madaniyatiga xos tarzda u saylov natijalarini to‘liq tan olib, qarorini xalqqa ochiq e’lon qildi;

• O‘ta o‘ngchilarning orzusi chippakka chiqdi: Saylovda yuqori natija kutgan va hukumat tarkibiga kirishni rejalashtirgan «Shvetsiya demokratlari» partiyasi hokimiyat tepasiga kelish imkoniyatini boy berdi.

Siyosiy tahlil: Shvetsiyani qanday tub o‘zgarishlar kutmoqda?

Xalqaro ekspertlar va siyosatshunoslarning yangi vaziyat bo‘yicha tahliliy xulosalari:

• Ijtimoiy siyosat va soliqlar: So‘l-markazchilar hokimiyatga qaytishi bilan sog‘liqni saqlash, ta’lim, ijtimoiy nafaqalarni oshirish va yirik korporatsiyalarga soliq bosimini kuchaytirish kun tartibiga chiqadi;

• Migratsiya siyosatidagi yumshash: O‘ng koalitsiya davrida migratsiya va qochqinlarga qarshi kiritilgan qattiq cheklovlar so‘l kuchlar tomonidan qayta ko‘rib chiqilishi mumkin;

• Tashqi siyosat va NATO: Mutaxassislarning fikricha, Shvetsiyaning NATOga a’zoligi va Ukrainani qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha umumiy strategik pozitsiya saqlanib qoladi, biroq Yevropa Ittifoqi bilan iqlim va yashil iqtisodiyot bo‘yicha hamkorlik kuchayadi.

Ulf Kristerssonning mag‘lubiyatni tan olib lavozimidan ketishi demokratik an’analar va har bir saylovchi ovozi qanchalik qimmatli ekanini namoyish etish bilan birga, Shvetsiyada so‘l qanot kuchlarining yangi davrini boshlab berdi.

Sizningcha, Shvetsiyada so‘l-markazchilarning hokimiyatga qaytishi Skandinaviyadagi migratsiya va iqtisodiy siyosatga qanday ta’sir ko‘rsatadi? Atigi 3 ta deputatlik o‘rni farqi bilan tuziladigan yangi hukumat mamlakatni barqaror boshqara oladimi? O‘z tahliliy fikr-mulohazalaringizni izohlarda qoldiring va Yevropa siyosatidagi ushbu tarixiy voqea sharhini barcha xalqaro siyosat ixlosmandlari hamda do‘stlaringizga ulashing!